IV SA/Wr 413/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Sędzia NSA – Henryk Ożóg po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B., na podstawie art. 39 ust. l w związku z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz art. 104 kpa odmówił udzielenia K. W. pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na sfinansowanie kosztów przejazdu do kliniki w K.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K. W. zamieszkuje samotnie, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego dochodem jest wynagrodzenie w kwocie [...]zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, co daje łącznie kwotę [...]zł. Organ pierwszej instancji wskazał, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje, gdy spełnione jest kryterium dochodowe wynikające z ustawy, które w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Wobec faktu, że dochód strony wynosi [...]zł, brak jest podstaw do przyznania pomocy finansowej. Organ pierwszej instancji wskazał również, że rozważał możliwość przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, jednak nie ustalono żadnej szczególnej okoliczności warunkującej przyznanie świadczenia. W odwołaniu od tej decyzji K. W. wskazał, że nie zgadza się z wydaną decyzją, pozbawiającą go pieniędzy na dojazdy na badania diagnostyczne do W. i K.. Wskazał, że zwrócił się o pomoc w formie biletu kredytowanego, a otrzymał decyzję dotyczącą zasiłku celowego. Stwierdził, że w ustawie o pomocy społecznej występuje bilet kredytowany. Podniósł, że konieczność badań diagnostycznych w klinikach we W. i K. wynika z schorzeń okulistycznych, które posiada, wskazał że w dniach [...]i [...]miał przeprowadzić badania, ale nie będzie mógł pojechać z powodu braku pieniędzy. Stwierdził, że jego dochody są bardzo małe i musi bardzo oszczędzać, aby starczyło mu na życie. Wniósł o zmianę decyzji organu pierwszej instancji. 2 Decyzją z [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 §1 pkt l kpa oraz art. 8 ust. l, art. 39 ust.l, art. 41pkt l ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisem art. 8 ust. l ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. art. 40, 41, 78, 91 przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Na podstawie przepisu art. 39 ust. l ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2) Zgodnie natomiast z ustępem czwartym tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego (ust. 4) Organ odwoławczy wskazał, iż K. W., podaniem z dnia [...] r. zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskami o przyznania dofinansowania posiłku oraz sfinansowania kosztów przejazdu do Kliniki Okulistycznej w K. celem diagnostyki jaskry i degeneracji plamki obu oczu. W zakresie pierwszego wniosku organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. Nr [...]przyznał strome zasiłek celowy w miesiącu [...] w wysokości [...] zł, natomiast w zakresie drugiego wniosku została wydana decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. ustaliło, że K. W. jest osobą samotnie gospodarującą. Wobec powyższego, dla 3 możliwości otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej musi spełniać kryterium dochodowe wynikające z przepisu art. 8 ust. l ustawy. W niniejszej sprawie, wobec osiągania miesięcznego dochodu w wysokości [...]zł, na co składa się wynagrodzenie w wysokości [...]zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]zł, przekroczone jest kryterium dochodowe wynoszące kwotę 461 zł. Powoduje to konieczność odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego, gdyż wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego wynikającego z ustawy. W tym zakresie Kolegium stwierdziło, że zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego, lecz wobec faktu, że jest to jedna z form zasiłku celowego, który wobec niespełniania kryterium dochodowego nie przysługuje, brak jest możliwości przyznania takiego świadczenia stronie. Kolegium wskazało w tym zakresie, że rozumie trudną sytuację strony, lecz ustalenie przez ustawodawcę poziomu kryterium dochodowego na poziomie 461 zł uniemożliwia przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w niniejszej sprawie. Kolegium wskazało ponadto, że przepis art. 41 pkt l ustawy stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jest to świadczenie, dla którego przyznania nie jest konieczne spełnianie kryterium dochodowego, lecz wymaga, aby świadczenie było uzasadnione "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie rozważał możliwość przyznania świadczenia w tej formie i ustalił, że nie zaszły w sprawie wskazane "szczególnie uzasadnione" okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w tym zakresie i wskazuje, że "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w ocenie Kolegium byłaby sytuacja, kiedy na skutek nadzwyczajnego wydarzenia, któremu strona nie mogła zapobiec wykorzystując własne możliwości, zachodzi potrzeba przyznania takiego świadczenia. 4 W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca, co powodowało konieczność utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K. W. wskazał, że odmowa przyznania pomocy przez organy administracji publicznej narusza ustawę o pomocy społecznej oraz Konstytucję. Stwierdził, że jego dochody kształtują się inaczej niż wskazano w decyzji, gdyż do dodatku mieszkaniowego musi dopłacić w zależności od zużycia mediów, musi pokryć koszty dojazdów do pracy, a środki finansowe nie pozwalają na wykup leków. Skarżący wskazał, że instytucje państwowe nie przestrzegają Konstytucji, zapewniającej obywatelom minimum materialne. W ocenie skarżącego ośrodki pomocy społecznej wypłacają zbyt skromne środki finansowe, Kolegia nie bronią biednych obywateli, a służby medyczne kupują zbyt mało sprzętu diagnostycznego. W tym zakresie wskazał, że jedyną kliniką wykonującą badania angiografii bezpłatnie jest klinika w K., do której koszt dojazdu wynosi ok. [...] zł. Wskazał, że jego choroba oczu prowadzi do utraty widzenia i wówczas będzie konieczna wypłata renty a nie tylko [...] zł na dojazd do kliniki. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. 5 Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy cytowanej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 39 ust. l i 2 pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego. Według powyższego przepisu prawa w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego. Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 ust. l omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe. Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy pomocy społecznej nie uchybiły powyższym zasadom, a wydane przez nie decyzje w niczym nie naruszają zarówno prawa materialnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia wniosku, jak również przepisów procedury administracyjnej. Decyzja oparta na podstawie art. 39 ustawy jest decyzją uznaniową. Organ orzekający nie jest w takim przypadku związany normą prawa materialnego z tym, że argumentacja organu co do rozmiaru udzielonej pomocy musi odpowiadać regule art. 7 kpa. W myśl tego przepisu prawa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć -stosownie do art. 107 kpa - wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie przez organy pomocy społecznej wynika, że skarżący nie spełnia przesłanki kryterium dochodowego. 6 Organy orzekające w sposób prawidłowy wyjaśniły stan faktyczny sprawy i trafnie oceniły sytuację prawną skarżącego, a wydając w sprawie decyzje wyczerpująco je uzasadniły rozważając przy tym, czy w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za przyznaniem skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu, co orzeczono w wyroku. 7