IV SA/Wr 418/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (sprawozdawca) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNEINIE W dniu 11 maja 2009 r. K. W. złożył w Urzędzie Miasta i Gminy w B. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 13 lutego 2009 r., nr [...], zaliczające K. W. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 28 lutego 2010 r. W orzeczeniu tym podane zostało ponadto, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 19 stycznia 2009 r., a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. K. W. urodził się w dniu [...] r. i ma [...] lata. Z powyższego wynika, że nie spełnia on warunków określonych w art. 16 ust. 2 ustawy, aby mógł otrzymać zasiłek pielęgnacyjny. Ponieważ jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i zaliczony został do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, to aby otrzymać zasiłek pielęgnacyjny na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy, jego niepełnosprawność powinna powstać w wieku do ukończenia przez niego 21 roku życia. W przypadku odwołującego się Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. orzekający o jego niepełnosprawności w wydanym orzeczeniu wskazał wprost, że nie da się ustalić, kiedy powstała niepełnosprawność. Orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem, urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., co oznacza, że organ właściwy w sprawach zasiłku pielęgnacyjnego jest związany jego treścią. W tych okolicznościach, mając przy tym na uwadze brzmienie przywołanego już wcześniej § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., nie można stwierdzić, że wystąpiły podstawy do przyznania K. W. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy w B. Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy w B. odmówił K. W. przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje wnioskodawcy, ponieważ nie spełnia on przesłanek zawartych w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z powyższym przepisem, wskazał organ pierwszej instancji, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Organ pierwszej instancji podał dalej, że z przedłożonego przez K. W. orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że został on zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 19 stycznia 2009 r. i ma charakter czasowy do dnia 28 lutego 2010 r., przy czym w orzeczeniu wskazano także, że nie można ustalić od kiedy w ogóle istnieje jego niepełnosprawność. Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. W. Odwołujący się, nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją wskazał, że niemożność ustalenia daty powstania u niego niepełnosprawność nie wyklucza faktu powstania tej niepełnosprawności w czasie do 21 roku życia. Tezę tą uzasadnił twierdzeniem, że wiele schorzeń ma podłoże genetyczne i przez wiele lat osoba chora może nie wiedzieć o tym, że jest chora. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 16 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 6 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że jedyną podstawą prawną przyznania zasiłku pielęgnacyjnego mógł być art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że K. W. niewątpliwie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednakże w orzeczeniu tym wskazano, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. K. W. urodził się w dniu [...] r. i ma [...] lata. Z powyższego wynika, że nie spełnia on warunków określonych w art. 16 ust. 2 ustawy, aby mógł otrzymać zasiłek pielęgnacyjny. Ponieważ jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i zaliczony został do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, to aby otrzymać zasiłek pielęgnacyjny na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy, jego niepełnosprawność powinna powstać w wieku do ukończenia przez niego 21 roku życia. W przypadku odwołującego się powiatowy zespół orzekający o jego niepełnosprawności w wydanym orzeczeniu wskazał wprost, że nie da się ustalić, kiedy powstała niepełnosprawność. Orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem, urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., co oznacza, że organ właściwy w sprawach zasiłku pielęgnacyjnego jest związany jego treścią. W tych okolicznościach, mając przy tym na uwadze brzmienie przywołanego już wcześniej § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., nie można stwierdzić, że wystąpiły podstawy do przyznania K. W. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zdaniem organu, odwołujący się ma rację, gdy twierdzi, że nie można wykluczyć, że jego niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem jego życia, to jednak organy orzekające w sprawach zasiłku pielęgnacyjnego związane są obowiązującymi przepisami prawa. A te przepisy wskazują wprost, że w takim przypadku konieczne jest wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności. Z uwagi na kompetencję zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności co do orzekania o niepełnosprawności, organy właściwe w sprawach świadczeń rodzinnych nie są uprawnione do weryfikacji orzeczeń o niepełnosprawności, a tym samym i do samodzielnego ustalania kiedy powstała niepełnosprawność. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem K. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, powołując w znacznej części argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie "ustawa") oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (dalej w skrócie: "rozporządzenie"). Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżący jest osobą, która ukończyła 16 lat (urodził się w [...] r.) i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji zatem ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego powinno być rozpoznawane w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 1 i ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 3 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W myśl § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenie postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, którego wzór określa załącznik nr 6 do rozporządzenia. Do wniosku należy dołączyć: 1) orzeczenie o niepełnosprawności albo 2) orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności, albo 3) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności; 4) uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek pielęgnacyjny. Z powyższych przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po drugie niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. W niniejszej sprawie bezspornie został spełniony pierwszy warunek - skarżący jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było natomiast to, czy niepełnosprawność skarżącego powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Podkreślić przy tym należy, że data powstania niepełnosprawności powinna być zawarta w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu (powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja) jest konieczne do ubiegania się o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są – co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. W rozpoznawanej sprawie przedłożone przez skarżącego orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zawierało stwierdzenie, zgodnie z którym niemożliwe było ustalenie daty powstania niepełnosprawności. Słusznie więc – w ocenie Sądu – organy obu instancji przyjęły, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Jak zasadnie bowiem podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzenie w takim orzeczeniu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, nie pozwala na przyznanie świadczenia. W zaskarżonej decyzji zasadnie również podkreślono, że stosowne orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność mogła powstać przed ukończeniem przez stronę 21 roku życia. Ustawodawca wymaga bowiem, by w orzeczeniu właściwej jednostki – powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności – zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą zarzutów, że "zaburzenia osobowości pojawiają się nie później niż w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości" i dlatego nie można wykluczyć, że choruje on od wielu lat, nawet przed ukończeniem 21 roku życia, wskazać także trzeba, że to jednak organy orzekające w sprawach zasiłku pielęgnacyjnego związane są obowiązującymi przepisami prawa. A te przepisy wskazują wprost, że w takim przypadku konieczne jest wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności. Z uwagi na kompetencję zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności co do orzekania o niepełnosprawności, organy właściwe w sprawach świadczeń rodzinnych nie są uprawnione do weryfikacji orzeczeń o niepełnosprawności, a tym samym i do samodzielnego ustalania kiedy powstała niepełnosprawność. Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego może być ponownie wszczęte na wniosek skarżącego, który jednak powinien udokumentować poprzez przedłożenie orzeczenia właściwego organu, że jego niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalono jako niezasadną.