IV SA/Wr 421/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 25 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. D. na pismo Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. Przedmiotem skargi U. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest pismo Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na fakt, że skarżąca przedmiotem skargi uczyniła pismo, które nie jest decyzją administracyjną. Wskazano, że zasady i tryb przeprowadzania egzaminów na mocy ustawy uregulowane są przepisami wewnętrznymi uczelni a oceny egzaminów nie są podejmowane decyzjami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając przedmiotową skargę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że stosowanie do treści art. 3 § 2 pkt. 1 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skarga do sądu administracyjnego przysługuje jedynie na akty i czynności enumeratywnie w powyższym przepisie wymienione. W szczególności, skarga do sądu przysługuje, na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 powołanej powyżej ustawy na decyzje administracyjne wydawane w ramach postępowania administracyjnego. Okoliczność powyższa jest o tyle istotna, że choć w przedmiotowej sprawie przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie Rektora Uniwersytetu o odmowie dopuszczenia skarżącej do egzaminu to jednak przed jego merytoryczną oceną konieczne jest uwzględnienie treści art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zgodnie z którym przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego stosuje się jedynie w zakresie określonym w powyższym przepisie, a więc do decyzji dotyczących przyjęcia na studia, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego. Innymi słowy, w przypadku aktów podejmowanych przez organy uczelni wyższych, możliwość stosowania do nich przepisów procedury administracyjnej, a w konsekwencji możliwości ich zaskarżenia do sądu administracyjnego, została ograniczona jedynie do aktów o charakterze zewnętrznym. W powyższym świetle obowiązkiem Sądu stało się ustalenie, jaki charakter miało zaskarżone rozstrzygniecie w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu co z kolei umożliwia ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie za dopuszczalną można było uznać drogę sądową. W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że choć przepis art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym nie wymienia expressis verbis zdarzeń, które – jako indywidualne sprawy studentów – winny być załatwiane w drodze decyzji administracyjnych, do których należy odpowiednio stosować k.p.a., niemniej jednak niewątpliwie chodzi w nim o takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11, publ. CBOSA). Pamiętać bowiem należy, że szkoła wyższa stanowi przykład zakładu administracyjnego, w którym jego użytkownicy – studenci – podlegają władztwu zakładowemu. Jak zauważono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08, publ. CBOSA, uczelnia wyższa będąc zakładem administracyjnym, stanowi jednostkę organizacyjną nie będącą organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Władztwo zakładowe nie jest jakimś samoistnym władztwem państwowym, lecz częścią tego władztwa, wynikającą z upoważnienia organów zakładu do abstrakcyjnych, jak i konkretnych regulacji na podstawie i w ramach ustaw. Istotę władztwa zakładowego stanowi więc zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. W zakładzie administracyjnym proces realizacji zadań publicznych przebiega w obrębie szeroko pojętej jego organizacji. Wynika to z faktu, że grupa społeczna złożona z użytkowników zakładu administracyjnego ma zawsze (w danym przedziale czasu) charakter mniej lub bardziej zamknięty. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa nie wydaje się w drodze decyzji administracyjnych aktów organów uczelni ze sfery aktów administracyjnych wewnętrznych. Wynika to z faktu, że jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, które to nie wypływają na sam byt tego stosunku nie wymagają wydawania decyzji indywidualnych, a co za tym idzie nie podlegają reżimowi k.p.a. (E. Ochendowski: Zakład administracyjny jako podmiot administracji państwowej, Poznań 1969, s. 214). Takie akty zakładowe wewnętrzne nie podlegają reżimowi k.p.a. i nie są bezpośrednio zaskarżalne do sądu administracyjnego. Zaskarżeniu natomiast podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że odmowa dopuszczenia studenta do egzaminu nie stanowi aktu zakładowego zewnętrznego, lecz stanowi rozstrzygnięcie związane z tokiem studiów i procesem dydaktycznym, które dotyczy działania organów uczelni, skierowanego na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, w ramach stosunku zakładowego. W związku z powyższym nie wymaga ono wydania indywidualnej decyzji administracyjnej, podlegającej następnie kontroli sądowej. Nie wywiera bowiem ono jakiegokolwiek skutku na zewnątrz, w postaci nawiązania, odmowy nawiązania, przekształcenia bądź rozwiązania stosunku zakładowego. Mając na względzie powyższe uznać należało, że skarga na rozstrzygnięcie Rektora Uniwersytetu w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu nie stanowi aktu podlegającego sądowej kontroli. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę jako niedopuszczalną. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.