IV SA/Wr 433/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca), Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na córkę N. S. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium oparło na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych: Złożonym w dniu 6 kwietnia 2016 r. wnioskiem A. S. (zwana dalej wnioskodawczynią lub stroną) zwróciła się do organu I instancji o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę N. S., ur. [...] grudnia 2001 r. Decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2016r., Nr [...] - odmówiono stronie prawa do wnioskowanego świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, które wynosi 800 zł na osobę w rodzinie. Organ I instancji uznał, że na dochód rodziny uwzględniany przy ustalaniu prawa do wnioskowanego świadczenia składały się: kwota 5.000 zł, tytułem otrzymanych w roku 2014 alimentów na małoletnią Nikolę oraz kwota 1.286,16 zł tytułem wynagrodzenia za pracę, podjętą przez wnioskodawczynię w dniu 1 lipca 2015 r. Łącznie dochód rodziny strony wyniósł zatem 5.286,16 zł, co dało miesięczną kwotę 1.702,83 zł i dochód na osobę w rodzinie w wysokości 851,41 zł. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że nie uwzględnił uzyskanego przez stronę w roku 2014 dochodu z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ zasiłek ten strona utraciła. Od wskazanej wyżej decyzji wnioskodawczyni złożyła w ustawowym terminie odwołanie, w którym nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji zarzucając dokonanie ustaleń sprzecznych z rzeczywistym stanem faktycznym jej sytuacji rodzinnej oraz wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu, z którego wynika brak otrzymania od zobowiązanego alimentów oraz bezskuteczności egzekucji alimentów. Następnie strona złożyła do akt sprawy kserokopię zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego sporządzonego w dniu 16 grudnia 2015 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Wałbrzychu G. N., sygn. akt: [...]. Strona wskazała również swój sposób wyliczenia dochodu, w którym dochód uzyskany w sierpniu 2015 r. w kwocie 1.286,16 zł został pomnożony przez 5, czyli przez 5 miesięcy jego uzyskiwania w roku 2015 (5 miesięcy 2015 r.), co dało kwotę 6.430,80 zł. Do tej kwoty strona dodała kwotę 5.000 zł otrzymaną tytułem alimentów w roku 2014 r. i otrzymała sumę 11.430,80 zł. Następnie sumę tę podzielono przez 12 miesięcy, co dało 952,56 zł i podzielono przez 2 (dwie osoby w rodzinie), w związku z czym dochód na osobę w rodzinie – zdaniem wnioskodawczyni – wynosi 476,28 zł Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania i powołując się w szczególności na przepis art. 8 ust.3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz.195), stwierdziło, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce (ojcu, opiekunowi faktycznemu lub opiekunowi prawnemu dziecka) na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 8 ust. 4 ustawy). Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 1 ustawy, przez dochód należy rozumieć dochód w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1114 ze zm.) (zwaną dalej u.ś.r). W myśl art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez dochód należy rozumieć przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Oznacza to, że jako dochód należy traktować wszystkie przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym, po odliczeniu wartości obciążeń wskazanych w powyższym przepisie. Pod pojęciem dochodu rodziny należy z kolei rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), zaś jako dochód członka rodziny należy traktować przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy (art. 2 pkt 2 ustawy). W tym miejscu należy wskazać, że w myśl art. 48 ust. 1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. Z kolei art. 48 ust. 2 ustawy stanowi, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, że w skład dochodu rodziny wnioskodawczym nie może być zaliczona kwota dochodu uzyskanego w roku 2014 z tytułu zasiłku dla osób bezrobotnych, ponieważ jest to dochód utracony. Definicję dochodu utraconego zawiera m.in. przepis art. 2 pkt 19 lit. b ustawy, gdzie wskazano, że utratą dochodu jest utrata prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych. Z kolei z art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Właściwie także – w ocenie Kolegium uczynił organ I instancji – zaliczając w poczet dochodu strony dochód w kwocie 1.286,16 zł, uzyskany w sierpniu 2015 r. z tytułu podjęcia pracy w [...] Sp. z o.o. w W.. Zgodnie bowiem z przepisem art. 7 ust. 3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Pod pojęciem Przechodząc do odpowiedzi, na stawiane organowi I instancji zarzuty dotyczące wadliwości ustalenia kwoty dochodu strony, Kolegium stwierdziło, że zarzuty te są nieuzasadnione. W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że fakt zaprzestania płacenia alimentów na rzecz małoletniej dziecka przez osobę do tego obowiązaną nie może zostać uznany za utratę dochodu w rozumieniu przepisów ustawy. W przepisie art. 2 pkt 19 ustawy zawarto wyczerpujący (zamknięty) katalog zdarzeń, które mogą zostać uznane za utratę dochodu. I tak pod pojęciem tym należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. Haust. Id ustawy z dnia2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j)utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.). Jakkolwiek w katalogu tym wskazano (lit. g), że utratą dochodu jest utrata zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, ale tylko w przypadku śmierci osoby zobowiązanej do tych świadczeń. Taka okoliczność w niniejszej sprawie jednak nie zaistniała. Zdaniem Kolegium wnioskodawczyni również nietrafnie zarzuciła organowi I instancji wykładnię przepisu art. 7 ust. 3 ustawy, dotyczącego ustalania wysokości dochodu o dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z przepisu tego wynika, iż tak uzyskany dochód (z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) należy dodać do dochodu członka rodziny (pod warunkiem jego uzyskiwania w okresie, na jaki ustalane jest lub weryfikowane prawo do świadczenia wychowawczego. I tak z tytułu podjęcia zatrudnienia w dniu 1 lipca 2015 r. strona w sierpniu uzyskał dochód w kwocie 1.286,16 zł. Tę kwotę zatem należy doliczyć do kwoty 416,66 zł, która to kwota stanowi dochód członka rodziny, a więc - zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W takiej sytuacji dochód członka rodziny strony wynosi 1.702,82 zł, co daje kwotę 851,41 zł i przekracza kryterium dochodowe ustalone na poziomie 800 zł. Zaprezentowany przez stronę model obliczania dochodu członka rodziny jest zawarty w art. 7 ust. 2 ustawy i dotyczy sytuacji, w której członek rodziny uzyska dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. wtedy rzeczywiście kwotę uzyskanego dochodu dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni uzyskała dochód w roku 2015, a więc po roku "bazowym", czyli 2014 W oparciu o powyższe ustalenia Kolegium stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na córkę N. S., ur. grudnia 2001 r. jest prawidłowa i dlatego należało ją utrzymać w mocy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła A. S.. Zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń organu z rzeczywistym stanem faktycznym sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu od komornika o bezskutecznym postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem skarżącej, kwoty wzięte pod uwagę przy wyliczaniu dochodu za lata 2014-2015 niezgodne są z rzeczywistym stanem faktycznym. Skarżąca nie godzi się aby dochód został pomnożony przez 12 miesięcy. Oświadczyła, że pracę podjęła 1 lipca 2015r, a 10 sierpnia 2015r i otrzymała pierwsze pobory w kwocie 1286,16 zł. Podkreśliła, że wynagrodzenie za pracę w kwocie 1286,16 zł (miesięcznie) , za okres od sierpnia do grudnia 2015 r. wyniosło 6.430,80 zł. Dochód z otrzymanych alimentów za 2015 r. - od stycznia do października 2015r. wyniósł 5. 000 zł. Łączny zatem dochód za 2015 r. wyniósł; 11.430.80 zł. Wyliczona wyżej kwota 11.430.80 zł dzielona przez 12 miesięcy daje kwotę 925,56 zł., a następnie dzielone na 2 osoby daje kwotę 476,28 zł. Nadto Skarżąca podkreśliła, że od listopada 2015 r. nie otrzymuje alimentów od ojca dziecka, ani też z funduszu alimentacyjnego. Jedynym źródłem Jej utrzymania oraz córki jest wynagrodzenie za pracę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz.1066), w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza. Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola wykazała, że tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit." a" i lit."c" p.p.s.a., co powoduje, że decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego. Niesporne jest w niniejszej sprawie, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz.195), a w której określone zostały warunki nabywania prawa do przedmiotowego świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). W myśl art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Przysługuje ono jednak na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy). W tym przypadku rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). Niesporne jest w sprawie, że osiągnięty w 2014 r. przez - składającą się z dwóch osób - rodzinę skarżącej dochód w przeliczeniu na osobę był mniejszy niż 800 zł. Dochód ten bowiem za cały rok 2014 wyniósł faktycznie 5.000 zł (alimenty). Również niesporne jest w sprawie, że w 2015r., a konkretnie od 1 lipca 2015 r. skarżąca podjęła zatrudnienie początkowo na czas określony do 30 listopada 2016 r., uzyskując zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem Spółki z o.o. [...] w W. z dnia 29 grudnia 2015r. wynagrodzenie netto: za lipiec 2015 r. kwotę 1.286,16 zł; za sierpień 2015 r. kwotę 1.286,16 zł i za wrzesień 2015 r. również kwotę 1.286,16zł, kontynuując owe zatrudnienie w 2016 r.(znajdujące się aktach administracyjnych oświadczenie skarżącej z dnia 10 maja 2016 r.). W okolicznościach niniejszej sprawie – niezasadnie w ocenie Sądu przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej zastosowano przepis art. 7 ust. 3 w/w ustawy zamiast przepisu art. 7 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Natomiast w myśl ust. 3 art. 7 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że przedmiotowa sprawa dotyczy przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.. Oznacza to, że rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest owo prawo do świadczenia wychowawczego, jest rok 2015 r. W tym też 2015 roku skarżąca podejmując zatrudnienie od 1 lipca, uzyskała dochód. Zatem stosownie do cyt. wyżej art. 7 ust. 2 omawianej ustawy, organ powinien był więc ustalić wysokość dochodu uzyskanego poprzez podzielenie osiągniętego w 2015 r. przez skarżącą dochodu przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. Tymczasem organ zastosował w/w art. 7 ust. 3 ustawy, który mówi o uzyskaniu dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, uwzględniając (doliczając) jedynie wysokość wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącą w miesiącu sierpniu 2015 r. Zdaniem Sądu, przepis ten miałby zastosowanie tylko wówczas, gdyby skarżąca podjęła zatrudnienie dopiero w 2016 r. (lub 2017 r.). Tymczasem, jak wynika z opisanego wyżej Jej oświadczenia,. skarżąca w 2016 r. jedynie kontynuowała pracę podjętą w 2015 r. W świetle powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że skoro organy nie ustaliły wysokości dochodu uzyskanego przez skarżąca w 2015 r., stosownie do wymogu art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, to zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlega uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Czyniąc zadość wymaganiom określonym w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd pragnie wyjaśnić, że wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z zaprezentowanych wyżej rozważań, a sprowadzają się do ustalenia przez organ wysokości dochodu skarżącej w oparciu o przepis art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. M.S. 21.02.2017 r.