IV SA/Wr 435/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 listopada 2010 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. we W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania pracodawcy do usunięcia stwierdzonych w czasie kontroli nieprawidłowości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy we W., po rozpatrzeniu odwołania H. Sp. z o.o. we W. od decyzji nr 6,7 zawartych w nakazie z dnia [..] nr [...] zobowiązującym: 6. zapewnić w co najmniej jednej kabinie wc, usytuowanej w szatni męskiej, uchwyt ułatwiający osobom niepełnosprawnym korzystanie z urządzeń higieniczno-sanitarnych. Termin wykonania: 30 marca 2010; podstawa prawna: art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U nr 89, poz. 589 ze zm. oraz z 2009 r. nr 20, poz. 106), art. 207 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm. oraz z 2009 r. nr 219, poz. 1704), § 111 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm. oraz z 2008 r. nr 108, poz. 690), § 5 zał. nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm. oraz z 2008 r. nr 108, poz. 690), § 86.1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm. oraz z 2009 r. Nr 56, poz. 461); 7. zapewnić w co najmniej jednej kabinie wc, usytuowanej w szatni damskiej, uchwyt ułatwiający osobom niepełnosprawnym korzystanie z urządzeń higieniczno-sanitarnych. Termin wykonania: 30 marca 2010 r.; podstawa prawna: art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 207 Kodeksu pracy, § 111 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 5 zał. nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 86.1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; uchylił w całości kwestionowane decyzje nr 6,7 zawarte w nakazie z dnia [...] nr rej. [...] i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniach 6,7,13,19 stycznia 2010 r., przeprowadzono kontrolę u pracodawcy H. Sp. z o.o. we W. W wyniku kontroli inspektor pracy, stwierdził między innymi uchybienia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. W toku kontroli stwierdzono: "...w żadnej z kabin wc (męski) nie zapewniono uchwytu ułatwiającego korzystanie osobom niepełnosprawnym korzystanie z urządzeń higieniczno-sanitarnych. W zakładzie zapewniono co prawda toaletę dostosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych lecz znajduje się ona poza kompleksem higieniczno-sanitarnym (koło sekretariatu). Natomiast pracownicy korzystający z wc (w kompleksie szatni) posiadają niepełnosprawność układu ruchu, nie posiadają dobrej koordynacji wzrokowo-ruchowej. Tak więc, zapewnienie im tych uchwytów jest niezbędne, również w żadnej z kabin wc (damski) nie zapewniono uchwytu ułatwiającego korzystanie osobom niepełnosprawnym z urządzeń higieniczno-sanitarnych. Pracownice korzystające z wc w kompleksie szatni posiadają niepełnosprawność układu ruchu, nie posiadają dobrej koordynacji ruchowej. Tak więc, zapewnienie im tych uchwytów również jest niezbędne". Ustalenia stanu faktycznego zostały potwierdzone w protokole kontroli, do którego pracodawca, w dniu 25 stycznia 2010 r., wniósł zastrzeżenia. Pismem z dnia 1 lutego 2010 r. inspektor pracy ustosunkował się do złożonych zastrzeżeń. W oparciu o ustalony stan faktyczny inspektor pracy wydał w dniu [...] nakaz nr rej. [...] zawierający 13 decyzji, w tym decyzje nr 6 i 7, w których nakazano zapewnić, w co najmniej jednej kabinie wc, usytuowanej w szatni męskiej oraz szatni damskiej, uchwyt ułatwiający osobom niepełnosprawnym korzystanie z urządzeń higieniczno-sanitarnych. Strona odwołała się od decyzji nr 6,7 zawartych w powyższym nakazie, wnosząc o ich uchylenie. W odwołaniu między innymi zarzuciła, że: "Spółka spełnia wymogi tj. odległość z dowolnego stanowiska pracy mniej niż 50m do najbliższej toalety z uchwytami - toalety takie są w innych częściach obiektów użytkowanych przez pracowników H. Sp. z o.o. Obiekty te były przedmiotem wielokrotnych kontroli inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy na przestrzeni ostatnich lat, tj. w okresie 1998-2009 i zawsze uzyskiwały pozytywne opinie w tym zakresie." W toku prowadzonego postępowania Okręgowy Inspektor Pracy we W., mając na względzie obowiązek określony w art. 77 § 1 k.p.a., na podstawie art. 136 k.p.a., zlecił inspektorowi pracy przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawach podniesionych w odwołaniu. W wyniku kontroli, inspektor pracy dokonał ustalenia stanu faktycznego, który został opisany w protokole kontroli nr: [...]. W jej wyniku stwierdzono, że: "Pracodawca przedstawił w dniu 22.04.2010 r. wykaz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w H. sp. z o.o. (załącznik nr 1). Na przedmiotowym wykazie rubryka "zalecenia" zwiera ewentualne wskazania lub przeciwwskazania do pracy wydane przez lekarza medycyny pracy. Natomiast rubryka "wskazania do zatrudnienia" zawiera zapisy z orzeczeń o stopniu niepełnosprawności osób niepełnosprawnych. Ustalono, że pracodawca prowadzi także działalność w P., z tym że osoby niepełnosprawne wykonują prace tylko i wyłącznie na terenie siedziby spółki we W. Ponadto, w dniu 22 kwietnia 2010 r., pracodawca oświadczył na piśmie (załącznik nr 2), że w kontrolowanej spółce zatrudnione są dwie osoby posiadające protezy kończyn dolnych oraz jedna korzystająca z kul inwalidzkich. W dniu 5 maja 2010 r. inspektorzy pracy przeprowadzili rozmowy z losowo wybranymi 9 pracownikami niepełnosprawnymi, posiadającymi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, w którym jako przyczynę wskazano symbol 05-R i 10-N. W rozmowach tych uczestniczyły także osoby, które posiadają protezy kończyn dolnych oraz jedna, która porusza się tylko i wyłącznie przy pomocy jednej kuli. Żadna ze wskazanych osób nie posiada zewnętrznych oznak niepełnosprawności związanych z narządami ruchu poza dwoma z protezami kończyn dolnych i poruszającej się o jednej kuli. Żadna z tych osób nie potwierdziła, że posiada jakiekolwiek problemy z poruszaniem, czy przemieszaniem po terenie zakładu. Przedłożono do kontroli (załącznik nr 3) projekt zamienny rozbudowy i przebudowy istniejącego budynku magazynowego przy ul. R. [...], wraz z dorysowanym na nim pomieszczeniem magazynu dostaw, z którego wynika, że oprócz toalety dla mężczyzn i dla kobiet przy pomieszczeniu magazynu dostaw (przystosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych, w tym przystosowanym pisuarze dla osób niepełnosprawnych), zapewniono na hali sprzedaży dwie toalety dla kobiet i mężczyzn także przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Bieżąca kontrola wykazała, że w przypadku usytuowania stanowiska osoby niepełnosprawnej, jakiejkolwiek - bez względu na schorzenie, w różnych miejscach hali sprzedaży, czy też magazynu dostaw lub pomieszczeń biurowych zapewniono odległość od takiego stanowiska do toalety dla osób niepełnosprawnych w odległości mniejszej niż 50 m. W zakładzie wykonywana jest praca zmianowa w godzinach: pierwsza zmiana od 7 do 15, druga zmiana od 15 do 21. Na podstawie ustnego oświadczenia Dyrektora ds. logistyki p. A. Z., który od listopada 2009 r. jest Dyrektorem, a wcześniej był kierownikiem hali od 2006 r. ustalono, że na pierwszej zmianie wykonuje pracę o charakterze fizycznym 40 osób i na drugiej zmianie także 40 osób. Prace te są o charakterze rozładunkowo-załadunkowym materiałów biurowych, przeznaczonych do sprzedaży. Ponadto, przedłożono opinię wykonaną przez służbę bhp i pielęgniarkę medycy pracy (załącznik nr 4), że w zakładzie nie są wykonywane prace powodujące zabrudzenie odzieży. Niemniej stwierdzono, że przy pomieszczeniu szatni dla kobiet zapewniono jedną kabinę natryskową, jak i przy szatni męskiej zapewniono jedną kabinę prysznicową." Okręgowy Inspektor Pracy rozpatrując odwołanie od decyzji nr 6,7 zawartych w nakazie z dnia [...] stwierdził, iż na podstawie ustalonego stanu faktycznego brak było podstaw do wydania zaskarżonych decyzji. Przywołany w podstawie prawnej niniejszych decyzji, między innymi § 86.1. ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stanowi, że "w budynku, na kondygnacjach dostępnych dla osób niepełnosprawnych, co najmniej jedno z ogólnodostępnych pomieszczeń higieniczno-sanitarnych powinno być przystosowane dla tych osób przez: 4) zainstalowanie uchwytów ułatwiających korzystanie z urządzeń higieniczno sanitarnych". Z ustaleń stanu faktycznego poczynionych w toku kontroli uzupełniającej (protokół kontroli nr [...]) wynika, że pracodawca zapewnił toalety dla mężczyzn i dla kobiet przy pomieszczeniu magazynu dostaw (przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, w tym przystosowany pisuar dla osób niepełnosprawnych). Ponadto, pracodawca zapewnił na hali sprzedaży dwie toalety dla kobiet i mężczyzn, także przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Powyższy stan faktyczny wskazuje, iż usytuowanie stanowisk osób niepełnosprawnych (bez względu na schorzenie) w różnych miejscach hali sprzedaży, w magazynie dostaw oraz w pomieszczeniach biurowych, zapewnia możliwość korzystania przez pracowników niepełnosprawnych z właściwie przystosowanych toalet w odległości mniejszej niż 50 m. Z tych przyczyn, organ odwoławczy uchylił w całości kwestionowane decyzje i umorzył postępowanie w sprawie. Odpowiadając zaś na zarzuty strony dotyczące tego, iż: "Obiekty te byty przedmiotem wielokrotnych kontroli inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy na przestrzeni ostatnich lat, tj. w okresie 1998-2009 i zawsze uzyskiwały pozytywne opinie w tym zakresie...", wskazał, że podniesiony problem nie ma znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Inspektor pracy, jako organ kontroli państwowej, jest niezależny od jakichkolwiek wpływów postronnych i wcześniejsze ustalenia innych inspektorów pracy nie ograniczają inspektora obecnie przeprowadzającego kontrolę w dokonywaniu własnych ustaleń w czasie prowadzenia kontroli. Powyższe stanowisko potwierdzone zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA 2333/01, w którym Sąd uznał, iż: "Dla nakazu wydanego przez inspektora pracy istotne są aktualnie poczynione ustalenia w zakresie naruszenia przepisów prawa. Nie ma natomiast znaczenia brak takiego naruszenia stwierdzony wcześniej, jak również w trakcie aktualnie przeprowadzanej kontroli. Zasadności wydanego nakazu nie jest także w stanie podważyć treść opinii sanitarnej oraz protokołu odbioru końcowego budynku." Odnosząc się do natomiast do stwierdzeń strony dotyczących nieuwzględnienia w postępowaniu inspektora pracy zastrzeżeń, które wpłynęły po upływie 7 dniowego terminu określonego w art. 31 ust 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, wyjaśnił, że 7 dniowy termin do wniesienia zastrzeżeń jest terminem bezwzględnie obowiązującym (zawitym) i inspektor pracy nie jest uprawniony do zmiany tego terminu. Odpowiadając na zarzut, iż inspektor pracy po wniesieniu przez pracodawcę zastrzeżeń do protokołu kontroli, nie zawarł lub uzupełnił odpowiedniej części protokołu kontroli, organ nadzoru przyznał, że odpowiedź inspektora pracy na zastrzeżenia zawarte w piśmie z dnia 25 stycznia 2010 r. można uznać za zbyt lakoniczne z tym, że przedstawione wyżej rozstrzygnięcie wskazuje, iż sposób postępowania inspektora pracy nie miał wpływu na rozpatrzenie odwołania. W skardze na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu H. Spółka z o.o. we W., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania dowodów, na których oparto się dokonując ustaleń, iż pracodawca prowadzi działalność także w P., wniosła o zmianę uzasadnienia decyzji poprzez wykreślenie zapisu: "Ustalono, że pracodawca prowadzi także działalność w P.". W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka wskazała, że zgadza się z sentencją zaskarżonej decyzji, nie zgadza się jednak z jej uzasadnieniem. W opinii skarżącej Spółki uzasadnienie decyzji jest sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy i zawiera błędne ustalenia organu, co do miejsca prowadzenia działalności przez Spółkę. Pomimo, iż te błędne ustalenia nie miały wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, to jednak powołanie ich w uzasadnieniu decyzji wywołuje dalsze, niekorzystne dla skarżącej Spółki skutki. Niezwłocznie po otrzymaniu kwestionowanej decyzji otrzymała zapytanie z D. Urzędu Wojewódzkiego nadzorującego zakłady pracy chronionej, o termin rozpoczęcia działalności w Poznaniu. Skarżąca Spółka ma zatem uzasadnione obawy, iż pozostawienie tego zapisu w uzasadnieniu decyzji może w przyszłości wywoływać kolejne nieporozumienia i niekorzystne dla Spółki rozstrzygnięcia organów. Jak dalej podała skarżąca Spółka, wobec braku sprostowania w tym zakresie zaskarżonej decyzji, wniesienie skargi stało się konieczne i w pełni uzasadnione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto, odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że kwestionowany przez skarżącą Spółkę zapis o prowadzeniu działalności gospodarczej w P. użyty został w zaskarżonym orzeczeniu jako cytat. Zapis ten, a raczej informacja o prowadzeniu działalności w P. pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, którego skarżący nie kwestionuje i nie ma żadnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia inspektora pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.); dalej p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższego zapisu ustawy niewątpliwie wynika, że Sąd ma obowiązek pełnego zbadania zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, niezależnie od treści i zarzutów skargi. Po myśli tej zasady, badając zaskarżoną decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, Sąd posiada kompetencje do tego, aby wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także całokształt przepisów prawnych, jakie winny znaleźć w niej zastosowanie. Zbadana pod tym kątem zaskarżona decyzja, w opinii Sądu, nie posiada wad, powodujących konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Organ orzekający dokonał prawidłowego wyboru rozstrzygnięcia w sytuacji, kiedy w toku kontroli uzupełniającej stwierdzono, że pracodawca zapewnił przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych toalety dla mężczyzn i dla kobiet przy pomieszczeniu magazynu dostaw oraz na hali sprzedaży. Analiza akt sprawy dowiodła, iż usytuowanie stanowisk osób niepełnosprawnych w różnych miejscach hali sprzedaży, w magazynie dostaw oraz w pomieszczeniach biurowych, zapewnia możliwość korzystania przez pracowników niepełnosprawnych z właściwie przystosowanych toalet w odległości mniejszej niż 50 m, a przecież właśnie do tego zobligowany był pracodawca. Wydając zaskarżoną decyzję Okręgowy Inspektor Pracy nie naruszył zatem, obowiązujących w tym zakresie, przepisów prawa, a sentencja i uzasadnienie decyzji są spójne - lektura uzasadnienia nie zaprzecza podjętemu rozstrzygnięciu i dogłębnie wyjaśnia jego motywy. Niemniej jednak, opisana na wstępie kwestia, dotycząca zasady wyrażonej w art. 134 p.p.s.a., wymaga wyjaśnienia, gdyż w skardze strona domaga się uchylenia jedynie wskazanego w niej fragmentu uzasadnienia decyzji, w którym organ orzekający stwierdza, iż: "Ustalono, że pracodawca prowadzi także działalność w P.", zgadzając się z rozstrzygnięciem oraz pozostałą argumentacją. Chociaż w orzecznictwie dopuszczono taką możliwość, z racji brzmienia art. 134 p.p.s.a., to Sąd decyduje o zakresie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 145 p.p.s.a. Sąd posiada jedynie uprawnienia kasacyjne - może zatem uchylić lub stwierdzić nieważność (stwierdzić wydanie z naruszeniem prawa) zaskarżonego aktu w całości lub w części. "Sąd nie jest natomiast władny zmienić uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani uchylić jej fragmentu, chyba że pozostała część uzasadnienia zawiera wystarczającą i adekwatną dla rozstrzygnięcia sprawy argumentację. Uchylenie części uzasadnienia decyzji po to, aby organ administracji publicznej naprawił błąd zamieszczając w uzasadnieniu wydanej ponownie decyzji właściwą argumentację, rodzi niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. W takiej sytuacji z powodu niewzruszenia przez Sąd decyzji stałaby się ona prawomocna a ponowna decyzja organu byłaby dotknięta wadą nieważności jako powtórzone orzeczenie w sprawie rozstrzygnięte już decyzją ostateczną" (por. wyrok z dnia 10 grudnia 2004 r., sygn. akt SK 775/04, LEX nr 177365). Ze wskazanych powyżej przyczyn, wyeliminowanie żądanego fragmentu uzasadnienia z obrotu prawnego nie jest możliwe. Zresztą, jak zauważyła to sama skarżąca Spółka, stwierdzenie to pozostaje bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Nie kwestionując okoliczności wskazanych w skardze, dotyczących jego kłopotliwości, Sąd pragnie podkreślić, iż dociekanie słuszności tego zapisu nie ma dla rozpoznania niniejszej sprawy znaczenia. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.