IV SA/Wr 436/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-12-09
Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Katarzyna Radom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy na odbudowę budynku mieszkalnego może zostać przyznany osobie, której nieruchomość została zawilgocona w wyniku podniesienia się wód gruntowych, a nie bezpośrednio zalana przez powódź, oraz gdy stopień zniszczeń oszacowano na 0%?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że szkody powstały w wyniku podniesienia się wód gruntowych i zawilgocenia piwnicy z powodu braku izolacji pionowej, co nie spełnia definicji powodzi w rozumieniu ustawy. Dodatkowo, oszacowany na 0% stopień zniszczeń oraz fakt posiadania przez skarżących drugiego, niezawilgoconego lokalu mieszkalnego, wykluczały możliwość przyznania zasiłku, który ma na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, a nie stanowi odszkodowania za straty.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o przyznanie zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego, twierdząc, że został on zniszczony na skutek powodzi. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak poniesionych strat ograniczających zaspokojenie potrzeb bytowych oraz możliwość zamieszkania w innym lokalu w budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że szkody powstały w wyniku podniesienia się wód gruntowych i zawilgocenia piwnicy z powodu braku izolacji pionowej, a stopień zniszczeń oszacowano na 0%. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących zasiłku celowego i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. L. i M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 26 maja 2025 r. nr SKO.PS/41/142/25 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.
W dniu 31 stycznia 2025 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze wpłynął wniosek K. i M. L. (dalej: skarżący) o przyznanie zasiłku calowego na odbudowę budynku mieszkalnego przy "ul. [...]", w którym znajdują się dwa odrębne lokale mieszkalne o numerach [...] i [...], z odrębnymi Księgami Wieczystymi i który zdaniem skarżących został zniszczony na skutek powodzi. W załączonym oświadczeniu, K. L. wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synami. Wskazała, że oboje z mężem są właścicielami nieruchomości przy "ul. [...]" w J. Podniosła, że w wyniku powodzi 13-16 września w dolnej części budynku zostały zalane ściany, podłogi, meble, sprzęt, opał i pellet.
Decyzją z 27 marca 2025 r. (MOPS/DŚ/JJ/4056/18416-000231/2025) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Jeleniej Góry (dalej: organ I instancji) odmówił skarżącym przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Zasiłek nie został przyznany w związku z faktem braku poniesionych szkód i strat spowodowanych wodami powodziowymi we wrześniu 2024 r., które ograniczałyby lub uniemożliwiłyby rodzinie zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych i możliwość zamieszkania w budynku mieszkalnym położonym przy "ul. [...]" w J., tj. w innym lokalu mieszkalnym tego budynku niezawilgoconym przez wody gruntowe, a także ograniczałyby lub uniemożliwiłyby dostęp do żywności, odzieży, wody, ogrzewania, energii elektrycznej, dochodu czy leczenia i leków.
W odwołaniu skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie: a) art. 40 ust. 2 u.p.s. poprzez jego wadliwą interpretację wyrażającą się w przyjęciu, iż zasiłek celowy może zostać przyznany wyłącznie w następstwie całkowitego zniszczenia mienia i względem osób, które nie mają możliwości usunięcia skutków tego zdarzenia we własnym zakresie; b) art. 69b ust. 3 ustawy z 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi poprzez jego niezastosowanie i brak wypłaty części wnioskowanego zasiłku celowego w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku przez osobę poszkodowaną. Skarżący zarzucili również błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegającego na przyjęciu, iż: a) zalany lokal w przyziemiu nieruchomości nie był zamieszkały, podczas gdy zalane pomieszczenia piwniczne były faktycznie wykorzystywane jako lokal mieszkalny, stanowiący integralną część tego gospodarstwa domowego; b) brak związku pomiędzy szkodami a powodzią, uznając, że zawilgocenie piwnicy spowodowały wyłącznie wody gruntowe oraz brak izolacji pionowej budynku; c) budynek nie posiadał izolacji pionowej, co było bezpośrednią przyczyną zawilgocenia pomieszczeń w nieruchomości, podczas gdy nie przeprowadzono na tę okoliczność żadnych czynności sprawdzających. W ocenie skarżących izolacja pionowa budynku została wykonana, a fakt zalania pomieszczeń przyziemia spowodowana była gwałtownym podniesieniem stanu wód gruntowych i brakiem chłonności gruntu, który nie był w stanie przyjąć i wchłonąć wody z bieżących opadów. Wreszcie skarżący zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego i kompletnego zebrania dowodów poprzez brak rzetelnego ustalenia przyczyn oraz skutków szkód w mieniu.
Zaskarżoną decyzją z 26 maja 2025 r. (SKO.PS/41/142/25) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572): dalej: k.p.a., art. 69b ustawy z 1 października o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 1473 ze. zm.), art. 39 ust.1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz.1283 ze. zm.), dalej: u.p.s. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. SKO, po szczegółowym przywołaniu przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie podniosło (w szczególności), że skarżący podaniem z 31 stycznia 2025 r. zwrócili się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze o przyznanie im pomocy w formie zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego przy "ul. [...]" w J., w wysokości 200.000 zł w związku ze szkodami powstałymi w wyniku powodzi na terenie J. we wrześniu 2024 r. Oszacowali łączne straty na kwotę 220.000 zł. Wniosek zawierał informację, iż są właścicielami budynku mieszkalnego w J. przy "ul. [...]", składającego się z dwóch lokali mieszkalnych (nr [...] i nr [...]) i prowadzą w nim gospodarstwo domowe. Budynek ten został uszkodzony w wyniku powodzi. Zgodnie z oświadczeniami zalana została dolna część budynku (pomieszczenia przyziemia, z których część została zaadaptowana na cele mieszkalne), a woda zniszczyła podłogi, ściany, meble oraz magazynowany opał (pellet). Zgodnie z oświadczeniami był to lokal mieszkalny na najniższej kondygnacji, stanowiący miejsce zamieszkania dorosłego syna skarżących. Zgodnie z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym ustalono, że nieruchomość przy "ul. [...]" w J. nie znajduje się w pobliżu rzek i innych zbiorników wodnych. Nasiąknięcie ścian i podłóg w pomieszczeniach piwnicznych znajdujących się pod poziomem gruntu wynikło z powodu podniesienia wód gruntowych. Brak jest możliwości udokumentowania poniesionych strat. Skarżący nie przedstawili dokumentacji fotograficznej. Syn skarżących nie mieszka we wskazanych przez nich pomieszczeniach w związku z podjęciem pracy poza J.
SKO podkreśliło, że organ I instancji zaznaczył, że skarżący ponieśli straty w wyniku podniesienia poziomu wód gruntowych, które przeniknęły przez podłogi i ściany piwnicy, powodując jej zawilgotnienie. Wskazało, że dwa lokale pod adresem, "ul.[...],[...]", [...]-[...] J. należą do skarżących. W tej sytuacji SKO uznało, że kluczowe znaczenie w sprawie miało ustalenie stopnia powstałych zniszczeń. Niezbędne było zweryfikowanie i oszacowanie zniszczeń, które przeprowadzone zostało przez powołaną komisję, dokonującej weryfikacji uszkodzeń we wskazanym lokalu 11 lutego 2025 r., i podpisane przez K. L. Komisja wskazała, że ściany lokalu zawilgotniały, ale stopień ich zniszczeń określono na poziomie 0%. Jednocześnie komisja weryfikowała również inne elementy budynku jak fundamenty oraz fundamenty ze ścianami piwnic, których stopień zniszczeń określono na 0%, a pozostałe elementy (urządzenia co, cwu, stolarka okienna i drzwiowa itp.) oszacowano na 0%. Komisja stwierdziła, że budynek mieszkalny został uszkodzony ponieważ uległo podniesienie poziomu wód gruntowych, które przeniknęły przez podłogi i ściany piwnicy, powodując jej zawilgotnienie. Komisja stwierdziła, że wilgoć dostała się do budynku z uwagi na brak izolacji pionowej ścian piwnic. SKO podkreśliło, że członkiem komisji był pracownik Nadzoru Budowlanego, a zatem osoba posiadająca fachową wiedzę w omawianym zakresie, uwzględniając przy tym całokształt ujawnionych zniszczeń, a skarżący choć nie polemizowali przy tym z dokonanym szacunkiem strat, to jednak wskazują że ponieśli szkodę w wyniku podniesienia wód gruntowych i nasiąknięcia ścian. Jednak w świetle szczegółowych ustaleń przeprowadzonych oględzin nie sposób, zdaniem SKO, zgodzić się z ich twierdzeniami. Skarżący nie zakwestionowali protokołu z oględzin z 11 lutego 2025 r., czy też z protokołu szacowania strat (gdzie Komisja oszacowała straty na 0%), co oznacza, że zgodzili się z nimi. Dodatkowo SKO podkreśliło, że przyznawanie zasiłku celowego, nie może odbywać się bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Zasiłek ten nie służy rekompensacie strat, ale ma umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych.
Reasumując, SKO podniosło, że w związku z faktem, że w sprawie dokonano przeglądu uszkodzonej nieruchomości zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przez powołaną w tym celu przez Prezydenta Miasta Jeleniej Góry komisję składającą się z pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze, pracowników Urzędu Miasta w Jeleniej Górze oraz specjalisty Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze brak jest podstaw do poważnienia prawidłowości dokonanego szacowania strat, którym ustalono łączny stopień zniszczeń na 0 %. Mając zaś na uwadze zasadę, że kwoty zasiłków składających się na pomoc remontowo-budowlaną, przyznawane są w przypadku oszacowania procentu zniszczeń/uszkodzeń na poziomie co najmniej 5% budynku lub lokalu, SKO uznało, że zasiłek nie może zostać skarżącym wypłacony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 40 ust. 2 u.p.s. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że skarżącym nie im zasiłek celowy mimo poniesienia strat w wyniku powodzi oraz poprzez błędne przyjęcie zbyt wąskich kryteriów oceny ich sytuacji życiowej;
2. art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a, polegające na niewyjaśnieniu w sposób pełny i obiektywny istotnych okoliczności faktycznych sprawy, pominięciu istotnych dowodów i niezgodnej z zasadami logiki ocenie zebranych materiałów oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji, które nie uwzględnia wszystkich ich argumentów i nie zawiera pełnej analizy zebranych dowodów. Mając powyższe na względzie, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO z 26 maja 2025 r., a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu administracji na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze. zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze. zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Istotny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy jest również art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na tej podstawie obowiązkiem Sądu jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu - zgodności z prawem w zakresie naruszenia prawa procesowego i materialnego, bez względu na zgłaszane zarzuty i wnioski.
Przedmiotem sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) z 26 maja 2025 r. (SKO.PS/41/142/25) utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 27 marca 2025 r. w sprawie odmowy przyznania skarżącym zasiłku celowego z przeznaczeniem na odbudowę lokalu mieszkalnego w związku ze szkodami powstałymi w wyniku powodzi na terenie J. z września 2024 r.
Jak stanowi art. 2 ustawy z 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 654, ze zm.), dalej zwana ustawą powodziową, użyte w ustawie określenie "poszkodowany" oznacza w szczególności osobę fizyczną, która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych lub utraciła, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu.
W art. 19 ustawy z 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2024 r. poz. 1717), dalej: ustawa – wprowadzono zmiany do ustawy z 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw – poprzez dodanie art. 69b. Przepisy ustawy weszły w życie 26 listopada 2024 r. W ustawie brak przepisów przejściowych, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy. W art. 42 ust. 1 ustawy unormowano, że przepisy art. 69b ustawy stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu.
Zgodnie zaś z treścią art. 69b ust. 1 ustawy, zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 u.s.p., z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny.
Zgodnie natomiast z art. 40 ust. 2 u.p.s, zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 u.p.s może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Skoro zatem art. 69b ustawy odwołuje się do instytucji zasiłku celowego uregulowanego w ww. przepisach u.p.s., to wykładnia tego przepisu musi uwzględniać kontekst i cele ustawy o pomocy społecznej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 4 czerwca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 80/25). Zasiłek taki – co wymaga podkreślenia z uwagi na argumentację strony skarżącej podniesioną w skardze – nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto został dotknięty klęską żywiołową. Przyznanie zasiłku wymaga bowiem ustalenia, czy po stronie wnioskodawcy istnieje niezaspokojona niezbędna potrzeba bytowa. Przepis art. 40 u.p.s. nie może być realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy powinny bowiem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy).
Poza tym podkreślenia wymaga, że ww. art. 40 u.p.s. i art. 69b ust. 1 ustawy warunkują przyznanie wsparcia ze środków budżetu państwa wystąpieniem straty, której powodem jest powódź. Przy czym, przepisy te nie definiują pojęcia powodzi. Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 16 pkt 43 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, zgodnie z którym jest to czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu wywołanego przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych, i jako takie znajduje zastosowanie do ww. przepisów u.p.s. i ww. ustawy.
Ustawowe przesłanki przyznania świadczenia zostały uzupełnione przez Zasady udzielania pomocy finansowej - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., dalej: Zasady.
W powołanych Zasadach, wśród form przyznawanej pomocy w związku z powodzią, wskazano obok pomocy doraźnej, pomoc remontowo-budowlaną, przyznawaną na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., na którą składa się:
a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi,
b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej.
Pomoc remontowo-budowlana, przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, w rozumieniu u.p.s. i przyznawana jest niezależnie od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s.
Z powyższych regulacji wynika zatem, że jednym z kluczowych warunków przyznania zasiłku celowego na pomoc remontowo-budowlaną (w tym zatem na wnioskowany przez skarżących zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego) jest poniesienie straty w postaci zniszczenia lub uszkodzenia tegoż budynku lub lokalu mieszkalnego, które miało miejsce w wyniku powodzi z września 2024 r. Bezspornym jest, że rozporządzeniem RM z 16 września 2024 r. wprowadzono stan klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego na okres 30 dni od dnia ogłoszenia. W rozporządzeniu tym wskazano obszary objęte tym stanem, który m.in. objął w województwie dolnośląskim miasto na prawach powiatu J., a zatem miasto na obszarze którego położona jest nieruchomość skarżących. Niemniej jednak pomimo tej okoliczności w rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżących, nie został spełniony ww. warunek. Dwukondygnacyjny, podpiwniczony budynek mieszkalny stanowiący własność skarżących, położony przy "ul. [...]" w J., składający się z dwóch lokali mieszkalnych (nr [...] i [...]), nie został bowiem uszkodzony/zniszczony w wyniku powodzi w rozumieniu art. 16 pkt 43 ustawy z 20 lipca 2017 r. prawo wodne. Budynek ten nie został bowiem "czasowo pokryty" (zalany) przez wody powodziowe, które wystąpiły ze swoich koryt. Nie jest on położony w pobliżu rzek, czy też innych zbiorników wodnych. Straty na które powołują się skarżący powstały z powodu intensywnych opadów deszczu, w wyniku których doszło do podniesienia się wód gruntowych pod ich domem, które przesiąkły przez podłogi i mury jedynie tych pomieszczeń budynku, które znajdowały się "pod poziomem gruntu" (treść wywiadu środowiskowego). Zawilgoceniu uległa piwnica, w której część pomieszczeń została przerobiona na mieszkanie w skład którego wchodził jeden pokój, kuchnia łazienka z toaletą. Pozostałe pomieszczenia piwniczne to: kotłownia, korytarz i siłownia - salka do ćwiczeń. W siłowni, pokoju, kuchni i kotłowni widoczne były zawilgocenia ścian, były także ściągnięte panele podłogowe w kuchni i pokoju (treść protokołu z ustalenia szkód). Natomiast, zawilgocenie pomieszczeń budynku, nasiąknięcie jego ścian, czy też przesiąkanie wód gruntowych do pomieszczeń budynku powodujące ich zawilgocenie "po dużych opadach deszczu, ze względu na duże zagłębienie piwnicy pod gruntem" (treść uwag Komisji do szacowania strat), nie mieści się w definicji powodzi. Tym bardziej, że dodatkowo – jak wynika z treści uwag Komisji do spraw szacowania szkód – "wilgoć dostała się do domu z uwagi na brak izolacji pionowej ścian piwnic" i choć skarżący nie zgadzają się z takim twierdzeniem, to jednocześnie nie przedstawili żadnej dokumentacji (nawet fotograficznej), z której wynikałoby, że w ich budynku izolacja ta rzeczywiście została wykonana. Z tego też powodu, bez względu na fakt faktu położenia budynku skarżących na terenie, na którym wprowadzono stan klęski żywiołowej, zasiłek celowy nie mógł zostać skarżącym przyznany.
Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że zasiłki na pomoc remontowo- budowalną mogą być wypłacane w przypadku oszacowania procentu zniszczeń/ uszkodzeń na poziomie co najmniej 5% budynku, podczas gdy w przypadku budynku skarżących został on oszacowany na poziomie 0%. Tym samym, w sprawie skarżących, nie ziścił się również ten istotny, bo warunkujący możliwość przyznania zasiłku na pomoc remontowo-budowalną warunek.
Wskazać bowiem należy, że zgodnie z pkt. 1 części III Zasad kwota zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego wynosi do 200 tys. zł, przyznawanego w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym. Kwoty pomocy finansowej, przyznawane w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń (1% zniszczenia = 2 tys. zł) określa załącznik nr 1 do Zasad. Ocenę uszkodzeń/zniszczeń przeprowadza się w oparciu o załączniki nr 8 i 8a do Zasad, które zawierają "wstępną kwalifikację uszkodzeń/zniszczeń elementów budynku (rodzaj i zakres uszkodzeń)" oraz "Instrukcje/wytyczne szacowanie procentowego szkód w elementach budynku uszkodzonych w wyniku powodzi" oraz wzór obliczenia procentowego stopnia zniszczeń budynku przy uwzględnieniu procentowego udziału zniszczeń w poszczególnych elementach budynku, składających się na jego całość:
a) Fundamenty oraz fundamenty ze ścianami piwnic -15% (współczynnik do wzoru: 0,15),
b) Ściany nośne - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25),
c) Stropy - 20% (współczynnik do wzoru: 0,20),
d) Dach -15% (współczynnik do wzoru: 0,15),
e) Inne elementy - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25).
I co istotne, kwoty zasiłków składających się na pomoc remontowo – budowlaną, przyznawane są w przypadku oszacowania procentu zniszczeń/uszkodzeń na poziomie co najmniej 5% (pkt. 3 części III Zasad). Podczas gdy, jak wynika z akt sprawy, procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku mieszkalnego skarżących wyniósł 0%. Taki szacunek uszkodzenia budynku wynikał natomiast z oceny uszkodzeń budynku dokonanej przez Komisję do spraw szacowania strat, która wskazała, że procentowy zakres uszkodzeń wynosił: fundamentów oraz fundamentów ze ścianami piwnic - 0%, ścian - 0%, stropów - 0%, dachu - 0% oraz innych elementów - 0%. Z treści uwag Komisji wynika również, że "po dużych opadach deszczu, z uwagi na duże zagłębienie piwnicy pod gruntem, wody gruntowe przeszły przez ściany do dwóch pomieszczeń, powodując także zawilgocenie fragmentu podłóg. Zawilgocone ściany na powierzchni około [...] m², [...] m² podłogi. Wilgoć dostała się z uwagi na brak izolacji pionowej ścian piwnic". W tym miejscu podkreślić należy, że skarżący nie kwestionowali składu tej Komisji ani, nie podważali dokonanego przez Komisję szacunku zniszczeń (0%), podkreślali jedynie, że do zniszczeń doszło w wyniku powodzi w pojęciu, której należy ująć "podniesienie wód gruntowych". Tym samym, organy rozpoznając sprawę skarżących, nie mogły pominąć ww. ustaleń Komisji.
Ponadto za nieprawidłowe należało uznać twierdzenie skarżących, że organy przyjmując przy odmowie wypłacenia zasiłku w sposób nieuprawiony kierowały się Zasadami przyjmując wynikające z nich "kryterium co najmniej 5%". Wskazać bowiem należy, że pomoc udzielana na podstawie art. 69b ustawy w zw. z art. 39 i 40 u.p.s. niewątpliwie stanowi zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 4 u.p.s.). Sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustala wojewoda (art. 22 pkt 1 u.p.s.), zaś gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 u.p.s.). Choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 u.p.s. wytyczne nie mają zatem charakteru aktu prawa miejscowego, to jednak wiążą gminę na podstawie art. 110 ust. 2 u.p.s. i powinny być respektowane, na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s, zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa na ten cel (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3501/16). Dlatego też, organy w sprawie skarżących, kiedy to "kryterium co najmniej 5%" nie zostało spełnione, nie mogły przyznać skarżącym wnioskowanej pomocy wnioskowanej nawet "w pomniejszonej wysokości", tak jak to skarżący wywodzą w skardze. Z ww. powodów, zarzut skarżących zawarty w pkt 1 skargi (nieprawidłowej wykładni art. 40 ust. 2 u.p.s. z uwagi na nieuprawnione zastosowanie przez organy "kryterium co najmniej 5%" zniszczeń budynku wynikającego z Zasad) należało uznać za niezasadny.
Wreszcie podnieść należy, że z akt sprawy wynika, iż syn skarżących, który zamieszkiwał w zawilgoconym przez wody gruntowe lokalu mieszkalnym (przekształconym z piwnicy) wyprowadził się z tegoż lokalu z powodów zawodowych. Pracuje poza J. Skarżący są natomiast właścicielami całego budynku mieszkalnego przy "ul. [...]" w J., który jest budynkiem dwukondygnacyjnym składającym się z dwóch samodzielnych lokali mieszkalnych (nr [...] i [...]) w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Tym samym trudno mówić, aby w sytuacji skarżących – kiedy to skarżący poza "zawilgoconym" lokalem, w którym mieszkał syn, dysponują jeszcze jednym wyodrębnionym lokalem mieszkalnym na wyższej kondygnacji budynku – doszło do "braku zaspokojenia ich podstawowej potrzeby bytowej". Podczas gdy, zasiłek na pomoc remontowo – budowlaną w związku ze skutkami powodzi może być kierowany do tych wnioskodawców, których nieruchomości znajdując się na terenach objętych stanem klęski żywiołowej doznały uszkodzenia, zaś wnioskodawcy nie mają innych nieruchomości mogących zapewnić im realizację niezbędnych potrzeb bytowych. Przyznanie zasiłku możliwe jest więc - jedynie takim podmiotom - które w wyniku wymienionych zdarzeń, doświadczyły braku zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Takie rozumienie tej normy prawnej zgodne jest z celem ustawy o pomocy społecznej oraz orzecznictwem sądowym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 554/14, CBOSA). Taka sytuacja – jak słusznie podniosły organy – nie miała natomiast miejsca w sprawie. Raz jeszcze podkreślenia bowiem wymaga, że skarżący poza zawilgoconym wyodrębnionym lokalem mieszkalnym, są właścicielami całego budynku położonego przy "ul. [...]", składającego się z dwóch lokali. Tym samym dysponują jeszcze drugim lokalem – na wyższej kondygnacji budynku – który może zaspokajać (a nawet zaspokaja) ich podstawowe potrzeby bytowe. W konsekwencji powyższego, słusznie zatem organy przyjęły, iż skarżący nie spełnili również tego warunku.
Odnosząc się zaś do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a. wskazać należy, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady oficjalności – w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy – nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w tym zakresie w przypadku, gdy przeprowadzone dowody nie potwierdzają jej twierdzeń. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony lub gdy chodzi o okoliczności, które mogą być znane wyłącznie stronie, a do których organ nie może dojść w drodze rozumowań abstrakcyjnych. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia, mimo wezwania albo dostrzegając rozbieżność, niewiarygodność przeprowadzonych dowodów, albo braków środków dowodowych środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (wyroki NSA z 11 kwietnia 2017 r., II OSK 2045/15, CBOSA). Dlatego też – choć jak skarżący podnieśli w skardze – przy składaniu wniosków o przyznanie pomocy budowlano – remontowej nie istniał obowiązek przedłożenia dodatkowej dokumentacji fotograficznej potwierdzającej zniszczenie budynku, to pomimo tego skarżący mogli przecież taką dokumentację przedstawić na każdym etapie postępowania, celem udowodnienia okoliczności, na które się powołują, a które nie wynikają z akt sprawy (patrz: brak izolacji pionowej w budynku). Winą za brak działania skarżących w tym zakresie nie można natomiast obarczyć organów i czynić im z tego powodu zarzutów.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku skarżących zostało przeprowadzone prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami, wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy – stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. – wskazały też podstawy faktyczne i prawne podjętych rozstrzygnięć. Odniosły się też do przesłanek warunkujących możliwość przyznania wnioskowanego przez skarżących zasiłku na pomoc remontowo-budowlaną i dokonały prawidłowej ich oceny i wykładni. Tym samym, również zarzut podniesiony przez skarżących w pkt 2 skarg, należało ocenić za niezasadny.
Z tych wszystkich powodów Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło