IV SA/Wr 441/10
WyrokWSA we Wrocławiu2010-12-02
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Małgorzata Masternak-Kubiak, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu z pobytu stałego, uznając naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, mimo że strona faktycznie opuściła miejsce zameldowania i skoncentrowała swoje sprawy życiowe gdzie indziej?Ratio decidendi
Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu z pobytu stałego, uznając naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 KPA) przez organ pierwszej instancji. Sąd administracyjny uznał jednak, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ strona faktycznie opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały i skoncentrowała swoje sprawy życiowe gdzie indziej, co stanowiło przesłankę do wymeldowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wymeldowaniu I. H. B. z miejsca pobytu stałego. Organ pierwszej instancji wydał decyzję o wymeldowaniu, jednak organ odwoławczy uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Strona skarżąca (wnioskodawca o wymeldowanie) wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Skarżący podnosił, że I. H. B. opuściła miejsce pobytu stałego od 3 lat, co sama potwierdziła.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody D. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...].Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant:: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006r. Dz.U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania I. H. B. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu wyżej wymienionej z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. – uchylono zaskarżoną decyzję w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wskazano, że postępowanie w sprawie wymeldowania I. K. (obecnie B.) z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. zostało wszczęte w dniu 11 stycznia 2010 r. na wniosek M. B.
Z zeznań złożonych w dniu 4 lutego 2010 r, przez M. B. wynika, że I. K. (obecnie B.) w miejscu zameldowania na pobyt stały mieszkała ok. miesiąc czasu, a obecnie swoje sprawy życiowe koncentruje w lokalu przy ul. [...] we W.
W dniu 5 lutego 2010 r. E. K. oświadczyła do protokołu, że I. K. (obecnie B.) od ok. 3 lat nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały. Ponadto świadek stwierdziła, że odwołująca na co dzień swoje sprawy życiowe koncentruje w nieruchomości przy ul. [...].
Zeznający w dniu 5 lutego 2010 r. M. B. stwierdził, że skarżąca po zameldowaniu się w mieszkaniu jego matki przebywała w nim ok. 3 tygodni. Ponadto syn M. B. oświadczył do protokołu, że I. K. (obecnie B.) mieszka przy ul. [...] we W..
Z zeznań złożonych przez I. B. w dniu 9 marca 2010 r. wynika, że strona swoje sprawy życiowe obecnie koncentruje w lokalu przy ul. [...] we W.. Odwołująca oświadczyła, że nie ma zamiaru wymeldować się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Uznając za wystarczający zgromadzony dotychczas materiał dowodów w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu I. H. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W..
Od powyższej decyzji I. H. B. wniosła odwołanie do Wojewody [...], w którym kwestionuje jej zasadność.
Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Pojęcie "opuszcza", na podstawie orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego, należy interpretować, jako dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia formalności meldunkowych, przy czym pojęcie to zawiera w sobie element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać. Należy zauważyć, że przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego należy rozumieć nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale zamiar jego opuszczenia i skoncentrowania swoich spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym.
Organ odwoławczy zauważył, że żaden przepis nie zobowiązuje lokatora mieszkania do przebywania w nim określoną ilość godzin dziennie, czy stałego w nim nocowania. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje, iż pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie poglądem sądów administracyjnych, zamiar ten należy rozumieć jako wolę skoncentrowania w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Istotne jest przy tym, aby zamiar ten był określony na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.
Organ odwoławczy podkreślił, że jedną z głównych zasad postępowania administracyjnego, której przestrzeganie zapewnia jego prawidłowy przebieg jest określona w art. 7 k.p.a., zasada prawdy obiektywnej. Zgodnie z nią organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ ma zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością (art. 77 k.p.a.) a samo postępowanie administracyjne prowadzić tak by pogłębić zaufanie obywateli do organów praworządnego państwa (art. 8 k.p.a.). W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Analiza akt przedmiotowej sprawy, zdaniem organu odwoławczego, wykazała, że I. H. B. nie odebrała kierowanej do niej w toku postępowania korespondencji. W związku z powyższym nie można uznać, że strona została skutecznie powiadomiona o wszczęciu przedmiotowego postępowania administracyjnego. W dniu 9 marca 2010 r. odwołująca złożyła w siedzibie Urzędu Miejskiego stosowne wyjaśnienia, a 2 dni później (11 marca 2010 r.) została wydana zaskarżona decyzja Prezydenta W.
Zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstępstwo od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przewidziane jest wyłącznie w wyjątkowych przypadkach gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla. życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Zgodnie z § 3 cytowanego artykułu organ obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od tej zasady. Dopełnieniem zapisów art. 10 k.p.a. jest przepis art. 81 k.p.a., który przewiduje, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć czynny udział stron w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje zatem zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie precyzują obowiązków organów administracji poprzez wskazanie, iż stronie należy wyznaczyć termin, w którym może ona zrealizować swoje prawo. Jednakże z przepisu art. 10 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w związku z tym, co do okoliczności wskazanych w art. 10 § 1 k.p.a., a są to przecież okoliczności, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się uzasadnione jest koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji oczekiwać powinien na jej stanowisko w tym względzie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa zależy wyłącznie od jej woli. Rzeczą organu jest umożliwienie jej skorzystania z tego prawa.
W świetle powyższego strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest nie tylko pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, ale także zapewnienie stronie możliwości skorzystania z tego prawa. W przedmiotowej sprawie I. H. B. nie odbierała kierowanej do niej korespondencji, tym samym w ocenie organu odwoławczego strona nie wiedziała jakie prawa przysługują jej w przedmiotowym postępowaniu (informacji o treści art. 10 k.p.a. znajduje się w pouczeniu znajdującym się w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, którego odwołująca nie odebrała).
Uchybienie treści art. 10 k.p.a. stanowi kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego, występująca jako jedna z podstaw do wznowienia postępowania w (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). W tym stanie rzeczy organ przeprowadzając postępowanie w sprawie, winien dopełnić obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z art. 10, art. 79 oraz art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego.
Organy administracyjne mają obowiązek działać racjonalnie, a nie - arbitralnie. Temu ma służyć zarówno obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 77 Kpa), obowiązek sporządzenia z urzędu adekwatnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji (art. 107 § 3 Kpa), jak i wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.
Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową. Rodzaj uchybień jakich dopuścił się organ I instancji spowodował, że organ odwoławczy nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji odwołania ani oceniać w tym kontekście decyzji organu meldunkowego. Niniejsza decyzja zdeterminowana została bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie błędnej podstawy prawnej, organ odwoławczy stwierdza, że jest on bezpodstawny. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wprowadza podziału obowiązku meldunkowego pomiędzy osoby zamieszkujące lokale komunalne i własnościowe. Tym samym bezspornym jest, iż M. B. była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie odwołującej z miejsca jej dotychczasowego zameldowania na pobyt stały.
Zarzuty naruszenia przepisów zarządzenia nr 900/07 Prezydenta W. z dnia 30 kwietnia 2007 r. nie mogą być przedmiotem analizy organu II instancji, ponieważ w toku postępowania odwoławczego zaskarżona decyzja organu meldunkowego rozpatrywana jest pod kontem zgodności z zapisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Biorąc pod uwagę oświadczenia składane przez I. H. B. w trakcie trwania postępowania oraz po jego zakończeniu, organ II instancji zauważa, iż organ prowadząc postępowanie uzupełniające powinien zgodnie z art. 89 Kpa przeprowadzić z udziałem stron rozprawę dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Organ odwoławczy pragnie zauważyć, że w sytuacji kiedy niewątpliwie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron, wobec zupełnie odmiennych poglądów uczestniczących w postępowaniu podmiotów, to organy orzekające powinny wyjaśnić, z jakich przyczyn nie zdecydowały się na przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, na której mogłoby dojść do owego uzgodnienia interesów.
Przypomnienia wymaga, że rozpatrując sprawę w ponownym postępowaniu organ administracji dysponuje takimi samymi możliwościami w zakresie rozstrzygnięcia jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu. Oznacza to również możliwość wydania takiego samego rozstrzygnięcia jak przed uchyleniem zaskarżonej decyzji.
W związku z powyższym organ II instancji orzekł o uchyleniu decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. B. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] podnosząc, że I. H. B. opuściła miejsce pobytu stałego od 3 lat co sama potwierdziła składając zeznania do protokołu w dniu 9 marca 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Nadto, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Uchylenie kontrolowanej decyzji wydanej w administracyjnym toku instancji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa j materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik [sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą rozpoznania żądania strony był przepis art. 15 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w świetle którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy przy tym wyjaśnić, że sprawy meldunkowe (zameldowanie, wymeldowanie), należące do kategorii zagadnień prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania tudzież pozbawiania. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza zatem w sferę stosunków cywilnoprawnych (np. własnościowych, najmu etc.), ani nie wpływa na stosunki i prawne z zakresu prawa rodzinnego, choć pewne okoliczności faktyczne i prawne ukształtowane w wyniku tych postępowań mogą mieć znaczenie w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w ramach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na ich tle bowiem dochodzić może do różnych zdarzeń, które muszą być brane pod uwagę przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, w kontekście badania, czy doszło do spełnienia przesłanek przewidzianych w cytowanej normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie.
Z przywołanej wyżej normy prawnej wyrażonej w art. 15 ust. 2 wynikają przesłanki, których łączne spełnienie jest niezbędne do wydania decyzji w sprawie wymeldowania z pobytu stałego lub czasowego na czas trwający ponad trzy miesiące oraz niedopełnienia przez osobę opuszczającą miejsce pobytu obowiązku wymeldowania się. Celem przytoczonej regulacji jest zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, które powinny rejestrować i odzwierciedlać zmiany miejsc pobytu. Z tych też względów nałożono na osoby podlegające obowiązkowi meldunkowemu powinność dokonywania czynności służących rejestracji miejsca pobytu, a organom meldunkowym przyznano uprawnienia do wydawania rozstrzygnięć mających zastępować takie czynności (gdy nie podejmie ich osoba zobowiązana) właśnie dla uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Opuszczenie lokalu, w którym dana osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przesłanki te (dobrowolność i trwałość opuszczenia, zamiar zamieszkania w innym miejscu i tam skoncentrowanie swych spraw) winny być stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić, nie jest tu zatem wystarczające subiektywne formułowanie woli przez osobę zainteresowaną. W świetle art. 9a ustawy, o ewidencji ludności i dowodach osobistych - za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Okoliczności dotyczące zamiaru muszą być więc oceniane w kontekście zachowania tejże osoby (przedstawiciela ustawowego), nie zaś – z punktu widzenia osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych.
W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt fizycznego opuszczenia przez I. H. B. dotychczasowego miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W.
W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy dawał organowi odwoławczemu wystarczającą podstawę do stwierdzenia, iż do opuszczenia przedmiotowego lokalu przez I. H. B. doszło.
W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 14 maja 2001 r., sygn.akt V SA 1496/00, publ. LEX nr 54454) pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 k.c).
Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd.
Nie ulega kwestii, iż zachowania, poprzez które przejawia się przebywanie danej osoby na stałe w konkretnym lokalu, mogą mieć w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, co może wiązać się z sytuacją życiową danej osoby, np. z wykonywaniem zawodu wymagającego częstych wyjazdów. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust.2 ustawy meldunkowej. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.
Rację należy przyznać organowi odwoławczemu, iż ocena stanu faktycznego w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego winna dotyczyć zarówno kwestii o charakterze czysto faktycznym (chodzi tu o ustalenie, czy w danej sprawie występują, czy też nie występują obiektywnie sprawdzalne przejawy przebywania w lokalu), jak i intencji, woli zameldowanego odnośnie tego przebywania. W postępowaniu administracyjnym należy zatem badać, czy osoba zameldowana świadomie zerwała związki z zajmowanym dotąd lokalem, czy też nie.
Organ odwoławczy uchylając decyzje organ I instancji skupił się tylko na naruszeniu przez organ I instancji art. 10 k.p.a. polegającym jego zdaniem na nie poinformowaniu strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w związku z tym. Naruszenie to w ocenie Sądu nie miało istotnego wpływu na przebieg postępowania administracyjnego, gdyż po przesłuchaniu I. H. B. w charakterze strony w dniu 9 marca 2010 r. i zaznajomieniu jej z aktami sprawy nie zostały już dokonane żadne czynności dodatkowe w postępowaniu administracyjnym, o których należało stronę postępowania poinformować. Niekwestionowanym w niniejszej sprawie jest fakt, iż w dacie orzekania przez organ II instancji skarżąca od trzech lat w sposób nieprzerwany nie przebywała w lokalu nr 1 położonym przy ul. [...] we W., w którym była zameldowana na pobyt stały od dnia 23 października 2006 r. Nie zachodzi tu sytuacja, w której I. H. B. utrzymywałaby co najmniej sporadyczny kontakt z lokalem albowiem w przeciągu całego wskazanego wyżej okresu przebywała w lokalu przy ul. [...]. Nie ulega wątpliwości, iż we wspomnianym okresie I. H. B. nie realizowała swoich funkcji życiowych w miejscu stałego zameldowania.
W nawiązaniu do wcześniejszych uwag należy podkreślić, iż sam fakt nawet długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu, spowodowany np. podjęciem w innym miejscu w kraju lub za granicą pracy, nauki, czy też leczenia nie upoważnia automatycznie do stwierdzenia, iż zameldowany opuścił miejsce stałego pobytu. Istotne jest, czy po wyjeździe osoba taka przejawiała wyraźną wolę powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, czy też postanowiła o ich zerwaniu (przez co należy jednakże rozumieć nie tylko złożenie wyraźnego, stanowczego oświadczenia o rezygnacji z lokalu ale także wyraźne pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim).
Zasadnicze znaczenie dla oceny stosunku I. H. B. do kwestii dalszego zamieszkiwania w mieszkaniu M. B. mają jej wyjaśnienia złożone w protokole przesłuchania z dnia 9 marca 2010 r. Zdaniem Sądu wyjaśnienia te nie dają podstawy do przyjęcia aby I. H. B. wyrażała jednoznaczną wolę powrotu do miejsca stałego zameldowania, jednocześnie należy zauważyć, że skarżąca stwierdza w tym protokole, że zapoznała się z aktami sprawy, co daje podstawę do uznania, że nie wniosła ona zastrzeżeń ani uwag do czynności przeprowadzonych przez organ I instancji. Storna postępowania w powyższym protokole potwierdziła także adres do korespondencji we W. przy ul. [...].
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji prawidłowo uznał, że I. B. spełniła przewidziany prawem warunek wymeldowania z lokalu decyzją administracyjną, albowiem bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim od około trzech lat. To zaś oznacza, że organ właściwy w sprawach ewidencji ludności obowiązany jest orzec o wymeldowaniu I. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. - zgodnie z żądaniem uprawnionego podmiotu. Nie można zatem zgodzić się z organem, że stan faktyczny sprawy jest sporny i wymaga przeprowadzenia, zgodnie z art. 89 k.p.a. rozprawy z udziałem stron w celu uzgodnienia ich interesów.
Nie może być miejscem pobytu stałego lokal, w którym I. B. nie mieszka już od około trzech lat. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje wizyty rodziny lub znajomych (wyrok WSA w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 600/05 z dnia 22 września 2005r.). Tymczasem I. B. te wszystkie funkcje spełnia w lokalu przy ul. we W., gdzie faktycznie mieszka bez zameldowania.
W tej sytuacji należy uznać, iż organ II instancji dokonał błędnej oceny stanu faktycznego, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 80 k.p.a., co w konsekwencji spowodowało odmowę zastosowania art. 15 ust.2, w sytuacji gdy przesłanki jego zastosowania zostały spełnione - co stanowi naruszenie także i tego przepisu.
Wskazane wyżej naruszenia prawa procesowego i materialnego miały wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżone rozstrzygniecie należało wyeliminować z obrotu prawnego.
W następstwie uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia organ II instancji, którego decyzję uchylono rozpozna ponownie odwołanie I. H. B. od decyzji organu I instancji, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu (stosownie do art.153 p.p.s.a.). Konieczność podporządkowania się ocenie prawnej Sądu będzie mogła ulec wyłączeniu tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy, która wystąpiłaby w dacie ponownego orzekania w sprawie przez organ II instancji.
Z powołanych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. - uchylono zaskarżoną decyzję. Postanowienie, co do wykonania decyzji (pkt II wyroku) zapadło zgodnie z art. 152, natomiast rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania (pkt III) znajduje oparcie w art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło