IV SA/Wr 441/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. na rzecz skarżącego R. K. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniem z dnia [...]nr [...] , wydanym z powołaniem się na art. 135 k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.), zwanej dalej ustawą o Policji , Komendant Wojewódzki Policji we W. orzekł o odmowie przyjęcia odwołania R. K. (dalej: skarżący) od wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w W. z dnia [...]r. nr[...] , którym uznano go winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieprawidłowym wykonaniu obowiązków służbowych w dniu [...] r. i wyznaczeniu do pełnienia służby na stanowisku kierowania Komisariatu Policji V w W. asp. R. G. , który nie posiadał niezbędnych umiejętności i doświadczenia zawodowego do pełnienia służby na stanowisku kierowania oraz nie posiadał niezbędnych uprawnień i możliwości obsługi policyjnych systemów informatycznych (...). W motywach wskazanego na wstępie postanowienia odmawiającego przyjęcia odwołania od wyżej wymienionego orzeczenia dyscyplinarnego , Komendant Wojewódzki Policji we W. stwierdził ,że odwołanie zostało złożone po terminie. W tym zakresie organ wskazał na znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru, z których wynika ,że orzeczenie dyscyplinarne zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 lipca 2018 r. (k - 207 akt), zaś jego pełnomocnikowi w dniu 16 lipca 2018 r. (k- 215 akt). Organ przytoczył brzmienie art. 135 f ust. 6 ustawy o Policji , w myśl którego orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. A następnie stwierdził ,że skoro wcześniejsze doręczenie w niniejszym przypadku miało miejsce w dniu 13 lipca 2018 r. , to od tej daty rozpoczął bieg 7- dniowy termin na wniesienie odwołania, który upłynął w dniu 20 lipca 2018 r. (art. 135 k ust. 1 ustawy o Policji). Natomiast odwołanie zostało wniesione (nadane w placówce pocztowej przez obrońcę obwinionego ) w dniu 21 lipca 2018 r. (koperta – k . 210 akt ), tj. jeden dzień po terminie. Powyższe postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]o odmowie przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w W. z dnia [...]r. nr [...] , stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. , w której skarżący wniósł o jego uchylenia i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia przepisów art. 9 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 137j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji poprzez brak należytego poinformowania obwinionego i jego obrońcy o sposobie, trybie i terminie złożenia odwołania od orzeczenia nr 4 Komendanta Miejskiego Policji w W. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na treść pouczenia , jakie otrzymał przy doręczeniu mu orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...]i podniósł , że było ono nieprawidłowe ze względu na jego niepełność. Zdaniem skarżącego pouczenie o możliwości odwołania musi posiadać wzmiankę o zasadzie liczenia terminu, od którego biegnie czas na odwołanie w sytuacji otrzymania orzeczenia w różnych terminach przez obwinionego i jego obrońcę. Takiej precyzji pouczenia zabrakło w orzeczeniu doręczonym skarżącemu , zaś negatywne skutki prawidłowego pouczenia nie mogą obciążać obwinionego policjanta. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie i podniósł ,że żaden z przepisów wymienionych przez profesjonalnego obrońcę/pełnomocnika skarżącego nie może mieć w tym przypadku zastosowania. W szczególności bezzasadne jest powoływanie się w skardze na przepisy art. 9 i 107 k.p.a , bowiem ustawa o Policji w zasadzie całościowo uregulowała zasady odpowiedzialności i tryb postępowania dyscyplinarnego. Żaden przepis ustawy o Policji nie odsyła do przepisów k.p.a., których w tym przypadku w ogóle się nie stosuje - co wynika z faktu wyczerpania zagadnień proceduralnych postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Policji w ustawie o Policji , uzupełnionej przepisami k.p.k. , o czym stanowi z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji . Według organu bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 137j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, bowiem przepis o takiej jednostce redakcyjnej nie istnieje. Gdyby jednak przyjąć założenie (oparte na treści zacytowanych w uzasadnieniu skargi wyroków sądów administracyjnych), że pełnomocnikowi skarżącego chodziło o art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, to organ z ostrożności procesowej wskazuje na fakt zamieszczenia w orzeczeniu Komendanta Miejskiego Policji w W. pouczenia zgodnego z brzmieniem w/w przepisu, tj. zawierającego informację o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są trafne . Ma rację bowiem organ , kiedy wywodzi , że unormowanie postępowania dyscyplinarnego policjantów zawarte w rozdziale 10 ustawy o Policji jest regulacją pełną , która w sposób wyczerpujący normuje wszystkie fazy postępowania dyscyplinarnego, zarówno w zakresie wszczęcia , przebiegu jak i formy zakończenia tego postępowania. Ustawa o Policji w art. 135p ust.1 przewiduje odesłanie jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania karnego w ściśle określonym zakresie , a mianowicie w zakresie rozdziału 14 ( dotyczącego wezwań ) , rozdziału 15 (dotyczącego doręczeń) , rozdziału 21 ( dotyczącego świadków) . Powołany przepis wskazuje na zamknięty katalog czynności, w odniesieniu do których stosuje się przepisy kodeksu postępowania karnego. W związku z tym zarzut podnoszący naruszenie przepisów art. 9 i art. 107 k.p.a. nie może przynieść oczekiwanego skutku procesowego . Ustawodawca precyzyjnie wskazał do jakich konkretnych kwestii ( środków ) proceduralnych odpowiednie zastosowanie mają do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przepisy Kodeksu postępowania karnego. A zatem obwiniony w postępowaniu dyscyplinarnym nie musi mieć zapewnionych wszystkich standardów , jakie przysługują oskarżonemu w postępowaniu karnym. Przeciwnie, charakter odpowiedzialności dyscyplinarnej powoduje, że niezwykle ważne jest szybkie ustalenie odpowiedzialności funkcjonariusza Policji oraz wymierzenia mu stosownej kary , gdyż ma to przeciwdziałać takim zachowaniom , które mogłyby pozbawić tę grupę zawodową wiarygodności w opinii społecznej. Z tego też względu istotne znaczenie mają w przepisy o charakterze porządkującym, które umożliwiają sprawne prowadzenie postępowania dyscyplinarnego. Przypomnieć bowiem należy, że przepis art. 135 ust. 3-4 ustawy o Policji przewiduje bardzo krótkie okresy przedawnienia ścigania i karalności czynu ściganego w postępowaniu dyscyplinarnym . Niemniej jednak ustawodawca przewidział ,że pewien minimalny standard - dający gwarancje procesowe przysługujące obwinionemu - musi być spełniony . Stosownie do treści art. 135k ust. 1 ustawy o Policji postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia i odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (ust. 2). Jak wynika dalej z ust. 3 tego przepisu, który stanowi podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia, wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast art. 135f ust. 6 ustawy o Policji przewiduje, że orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Z przytoczonego przepisu wynika więc ,że generalną zasadą w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Policji jest doręczanie orzeczeń, postanowień, zawiadomień i innych pism, wydanych w toku postępowania dyscyplinarnego, obwinionemu oraz jego obrońcy, jeżeli został w takim postępowaniu ustanowiony. Zasada ta odnosi się również do orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne. Przywołany przepis określa również zasady liczenia terminu w sytuacji, gdy pismo procesowe doręczone jest obwinionemu oraz jego pełnomocnikowi. Z postanowień cytowanego przepisu wynika więc powinność współdziałania obwinionego i obrońcy w razie doręczenia każdemu z nich pisma w odmiennych terminach , a tym samym wzmacnia to pozycję procesową obwinionego, który jest bezpośrednio informowany o wydanych w jego sprawie rozstrzygnięciach. W badanej sprawie jako bezsporny przedstawia się fakt , że orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...]zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 lipca 2018 r., natomiast jego obrońcy w dniu 16 lipca 2018 r. Termin do wniesienia odwołania od tego orzeczenia upłynął zatem w dniu 20 lipca 2018 r. Tymczasem odwołanie zostało wniesione przez obrońcę skarżącego w dniu 21 lipca 2018 r. , o czym świadczy data stempla pocztowego. Według organu za początek biegu terminu do złożenia odwołania należało przyjąć dzień doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego skarżącemu jako datę wcześniejszą , co oznacza, że wniesione ono zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Osią sporu między stronami w analizowanym przypadku jest odpowiedź na pytanie , czy organ zadość uczynił obowiązkowi poprawnego pouczenia - zarówno skarżącego , jak i jego obrońcy ustanowionemu w postępowaniu dyscyplinarnym - co do możliwości zainicjowania procedury weryfikującej prawidłowość orzeczenia dyscyplinarnego organu I instancji. Kwestia pouczenia co do prawa wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego uregulowana została w przepisach art. 135j ust. 2 pkt 7 i art. 135k ustawy o Policji . Przepis art. 135j ust.2 tej ustawy określa jakie elementy powinno zawierać każde orzeczenie ,w tym między innymi w pkt 7 wskazuje na pouczenie o prawie , terminie i trybie wniesienia odwołania. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma ustalenie , jakie pouczenie zawarte zostało w orzeczeniu dyscyplinarnym. Jak wynika z materiału aktowego sprawy doręczone skarżącemu i jego obrońcy ( obecnie jego pełnomocnikowi) orzeczenie dyscyplinarne z dnia 12 lipca 2018r. nr 4 zawierało pouczenie o następującej treści "Od niniejszego orzeczenia obwinionemu przysługuje prawo wniesienia odwołania do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. za pośrednictwem Komendanta Miejskiego Policji w W. w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia". Nie ulega wątpliwości ,że z treści powyższego pouczenia nie wynika wskazanie , od daty doręczenia któremu z podmiotów, którym doręcza się wspomniane orzeczenie dyscyplinarne , rozpoczyna bieg wskazany w tym pouczeniu 7 dniowy termin do złożenia odwołania. Natomiast kwestia ustalenia początkowej daty , od której wskazany termin będzie liczony ma kluczowe znaczenie dla zachowania gwarancji procesowych obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym. Czy zatem można uznać, że organ wywiązał się z obowiązku pouczenia obwinionego i jego obrońcy o treści art. 135f ust.6 ustawy o Policji , będącego na tle innych procedur regulujących kwestię doręczenia urzędowych przesyłek - stronie i jej pełnomocnikowi – unormowaniem szczególnym . W ocenie Sądu treść pouczenia znajdująca się pod orzeczeniem dyscyplinarnym doręczonym skarżącemu jako obwinionemu i jego obrońcy świadczy o tym, że skarżący nie został w sposób pełny pouczony o terminie wniesienia środka odwoławczego, bowiem pominięto w nim wskazanie sposobu liczenia terminu do wniesienia odwołania w przypadku doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego jemu oraz jego obrońcy w różnych terminach . Skoro ustawodawca w art. 135f ust.6 ustawy o Policji zagwarantował równoległe doręczanie orzeczeń dyscyplinarnych obwinionemu policjantowi i jego obrońcy , to kwestia wskazania dnia doręczenia orzeczenia temu z tych podmiotów , które nastąpiło wcześniej , jako daty od której będzie biegł termin do wniesienia odwołania , mieści się w pojęciu "pouczenie (...) o terminie (...) wniesienia odwołania" , o którym mowa w art. 135j ust.2 pkt 7 ustawy o Policji. Bez wskazania w pouczeniu zdarzenia otwierającego termin do wniesienia środka odwoławczego nie można uznać, że obwiniony funkcjonariusz został w sposób pełny pouczony o przysługującym mu uprawnieniu. Pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania powinno precyzować także, od jakiego konkretnie zdarzenia biegnie początek omawianego terminu. O treści klauzuli odwoławczej, o jakiej mowa w art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, nie można wyprowadzać jedynie z zapisów art. 135k ust. 1 i ust. 2 tej ustawy. Należy mieć na uwadze także treść innych przepisów ustawy pozwalających na pełne zrekonstruowanie treści normy prawnej regulującej kwestie wymaganego pouczenia strony o przysługującym jej środku prawnym (por. wyrok NSA z 28 lipca 2016 r., sygn.I OSK 155/15). Przy czym nieuprawniona jest teza , że skoro zdarzenie otwierające bieg terminu do wniesienia odwołania wynika wprost z art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, to takich danych nie należało obejmować przedmiotowym obowiązkiem informacyjnym. Długość okresu do wniesienia odwołania została również wprost uregulowana w art. 135 k ust. 1 ustawy o Policji , a pomimo to ustawodawca wprost ustanowił nakaz zawarcia w orzeczeniu dyscyplinarnym stosownego pouczenia w tym zakresie. W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2018r. sygn. I OSK 826/16 ( LEX nr 2497870 ) powtórzyć należy , że informacja o terminie do wniesienia odwołania obejmuje zarówno dane o długości okresu, w jakim można złożyć ten środek zaskarżenia, jak i dokładną informację o zdarzeniu otwierającym bieg terminu do wniesienia odwołania. Dlatego nie można poprzestać jedynie na ogólnej informacji, że termin do wniesienia odwołania liczy się od daty doręczenia orzeczenia. Należy bowiem także sprecyzować, że chodzi tu o datę wcześniejszego doręczenia orzeczenia obwinionemu lub jego obrońcy. Ma zatem rację skarżący ,kiedy podnosi ,że pouczenie pod orzeczeniem dyscyplinarnym jest nieprawidłowe z powodu jego niepełności , gdyż powinno ono zawierać kompletną informację o sposobie liczenia terminu do wniesienia odwołania , a więc o treści przepisu art. 135f ust. 6 ustawy o Policji i tym samym nie mogło ono prowadzić do skutków prawnych przyjętych przez organ II instancji, tj. do odmowy przyjęcia odwołania . Wobec stwierdzonego braku prawidłowego pouczenia pod orzeczeniem dyscyplinarnym nie można podzielić stanowiska organu, że w sprawie miało miejsce uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Osoba, która działa w zaufaniu do organu, ma prawo uznać, że zamieszczone w orzeczeniu pouczenie jest prawidłowe i stosując się do niego nie może z tego powodu ponosić szkody Rekapitulując powyższe , pod adresem organu należy skutecznie wyartykułować zarzut naruszenia art. 135f ust. 6 w zw. z art. 135j ust.2 pkt 7 ustawy o Policji . Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.). O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.