IV SA/Wr 45/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia NSA Henryk Ożóg, , Protokolant asystent sędziego Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewoda D. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 58, art. 59, art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., w pkt 1 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w pkt 2 stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez L.Z. od decyzji Starosty Powiatu L. z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania odsetek ustawowych za okres od dnia 9 sierpnia 2001r. do dnia 28 lutego 2007r. w związku z niewypłaceniem zasiłku przedemerytalnego w terminie. Uzasadniając swoje stanowisko podał, że w dniu 8 października 2009r. L. Z. złożyła odwołanie od decyzji Starosty L.. z dnia [...], w którym zarzuciła naruszenie prawa i wniosła o przyznanie odsetek od niewypłaconego w terminie zasiłku przedemerytalnego. Organ II instancji, który otrzymał to pismo z aktami sprawy przyjął, że decyzja z dnia [...], która nie zawierała pouczenia o środkach zaskarżenia i orzeczenie Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [...] mogą stanowić argument za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. Podjął też próbę wyjaśnienia czy strona wnioskuje o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 58 k.p.a. W dniu 15 marca 2010 r. odwołująca się złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od pisma-decyzji Starosty L. z [...], w którym podała, że wniosła pozew do Sądu Rejonowego w L. o zasądzenie odsetek. Jej roszczenie zostało uwzględnione ale Sąd Okręgowy, który rozpoznawał apelację uznał, że sąd powszechny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy. Ponieważ nie otrzymała wyroku Sądu Okręgowego w J. G. we wrześniu 2009 r. poprosiła o skserowanie wyroku sekretarkę Sądu w L. Po przeczytaniu wyroku stwierdziła, że sekretarka, która powiedziała, że przegrała sprawę i nie może wnieść odwołania, nie miała racji gdyż Sąd Okręgowy, nie wypowiedział się, że odsetki się jej nie należą. Uznała zatem, że na pewno PUP jej je wypłaci. Dlatego ponownie skierowała sprawę do PUP w L. Organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji (z dnia [...]), jednocześnie zadecydował o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] Tym ostatnim rozstrzygnięciem naruszył art. 59 k.p.a. Powyższa decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 339/10. Sąd wskazał, że organ nie rozpoznał wniosku skarżącej z dnia 15 marca 2010 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie w tej sprawie winno być wydane przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że obowiązkiem wnoszącego o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, jednak nie zwalnia to organu administracyjnego z obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i jego oceny. W postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym w związku z wyżej wymienionym wyrokiem ustalono, że w Sądzie Rejonowym w L. toczy się sprawa z powództwa L. Z. przeciwko Powiatowemu L. o zapłatę odsetek. Sprawa ta zakończyła się przed Sądem Rejonowym w J. G. wyrokiem z dnia [...]. O rozprawie nie była powiadomiona skarżąca tylko jej pełnomocnik, który na rozprawę nie przybył. Pełnomocnik zainteresowanej zwrócił się o wydanie odpisu wyroku Sądu Okręgowego w dacie 10 czerwca 2009 r. Skarżąca nie wnosiła o wydanie wyroku z uzasadnieniem. Wyjaśnienie strony zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia 15 marca 2010r. w przedmiocie zaskarżenia wyroku nie mogły mieć miejsca. L.Z. wyjaśniła, że o terminie rozprawy nie była informowana. W jej ocenie wyrok powinien doręczyć jej pełnomocnik. Nie ma zatem winy w niedopełnieniu obowiązku. Organ powołał art. 58 k.p.a i stwierdził, że brak jednej z przesłanek bezwzględnie uniemożliwia usprawiedliwienie niezachowania terminu do wniesienia odwołania, a o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie organu zebrany materiał nie daje podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i dlatego orzekł o uchybieniu terminu do jego wniesienia z następujących przyczyn. Sporną decyzję organu I instancji z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania odsetek z tytułu wypłacenia zasiłku przedemerytalnego po terminie doręczono skarżącej w dniu 4 kwietnia 2007 r. Zainteresowana odwołanie wniosła w dniu 8 października 2009r. – czyli po upływie 14 dniowego terminu. Według organu brak pouczenia o środkach zaskarżenia może stanowić za uzasadnione przywrócenie terminu do wniesienia odwołania o ile strona chce z tej możliwości skorzystać. Taki wniosek skarżąca złożyła w dniu 15 marca 2010 r. Wyrokiem z dnia [...] Sąd Okręgowy odrzucił pozew strony w zakresie odsetek za opóźnienie w wypłacie zasiłku przedemerytalnego, pełnomocnik strony otrzymał odpis tego wyroku 10 czerwca 2009 r. Wynikało z niego, że właściwy do rozpatrzenia sprawy jest Starosta, oraz, że droga sądowa jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 95 § 2 kodeksu cywilnego czynności dokonane przez pełnomocnika w granicach umocowania pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Powyższe stwierdzenie odnosi się do zaniechania pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie uchybienie terminu miało miejsce, gdyż decyzję organu I instancji doręczono skarżącej dnia 4 kwietnia 2007r. Odwołanie wniesiono dnia 8 października 2009r r., a więc z uchybieniem 14 dniowego terminu. W ocenie organu skoro rozstrzygnięcie Wojewody L. nie zawierało pouczenia o środkach odwoławczych, przyjąć należy, że strona o stanowisku zawartym w wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] dowiedziała się w dniu 10 czerwca 2009r. Siedmiodniowy termin do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie dopełnienia czynności, dla której określony był termin, upłynął w dniu 24 czerwca 2009 r. Ostatecznie organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz, że L.Z. uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. do wniesienia odwołania, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. Skargę na powyższe postanowienie złożyła L. Z. Zarzuciła w nim, że w dniu 9 kwietnia 2010 r. otrzymała decyzję, która przywróciła jej termin. Odmienne rozstrzygnięcie przyjęto w piśmie z dnia 21 grudnia 2010 r. Nastąpiło to po prawomocności wyroku WSA sygn. akt NSA/339/10 z dnia 27 lipca 2010 r., a organ miał zakreślony termin do wniesienia kasacji. Nie zrobił tego, dlatego, wyrok stał się prawomocny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a w uzasadnieniu tego stanowiska powołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej wskazanych. Zarzut skargi zamyka się w twierdzeniu, że zaskarżone postanowienie zapadło po prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2010 r. w sprawie IV SA/Wr 339/10, od którego organ nie składał kasacji. Wyrok w rozpatrywanej sprawie istotnie uprawomocnił się, a strony nie składały środków zaskarżenia – ale zauważyć należy, że wyrokiem tym została uchylona decyzja z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. Podstawą do jej uchylenia było stanowisko wyrażone przez skład orzekający, że nie rozpoznano wniosku skarżącej z dnia 15 marca 2010 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zatem powołanym wyżej wyrokiem organy zostały zobowiązane do wydania postanowienia, w sprawie zgłoszonego w dniu 15 marca 2010 r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – ocena prawna i w wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, która wiąże Sąd i organy mając na uwadze treść omawianego orzeczenia dotyczyła jak podano wyżej tylko wydania postanowienia w zakresie wskazanego wniosku. Sąd nie wskazał na kierunek rozpoznania wniosku – powołał art. 58 k.p.a. jako przepis, który ma zastosowanie w niniejszym postępowaniu. Zauważył też, że uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały nieważność dokonania czynności w terminie jest obowiązkiem składającego wniosek o przywrócenie terminu, jednak nie zwalnia to organu z obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i ustalenia prawidłowego stanu faktycznego. W ocenie Sądu dokonane przez organ ustalenia stanu faktycznego – istotnego dla sprawy, są niesporne i dotyczą faktu braku pouczenia skarżącej o środkach odwoławczych w związku z doręczeniem jej pisma z dnia 22 lipca 2007 r., które de facto jest decyzją administracyjną. Zawiera bowiem cztery niezbędne elementy charakteryzujące decyzję o których stanowi art. 107 k.p.a. Jest to adresat, rozstrzygnięcie, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wskazanie organu, który wydaje decyzję i osoby, która w imieniu organu ją wydała. Ta okoliczność decyduje, że odwołanie strony, które zostało wniesione po upływie dwóch lat – dnia 8 października 2010 r. jest odwołaniem wniesionym w terminie. Zgodnie z powołanym art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać pouczenie czy i w jakim trybie służby od niej odwołanie. Tego elementu, w omawianej decyzji brak. Brak pouczenia o środkach odwoławczych jest błędnym pouczeniem. Nałożenie na stronę postępowania, przy braku jakiejkolwiek informacji ze strony organu obowiązku dokonania czynności w postaci wniosku o przywrócenie terminu zawitego jest bezpodstawne (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2008 r. VII SA/Wa 924/07). Powyższy pogląd judykatury, przyjęty przez Sąd orzekający jest również akceptowany w piśmiennictwie. Takie stanowisko należy wyprowadzić z komentarza do kodeksu postępowania administracyjnego opracowanego przez B. Adamiak i J. Borkowskiego Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, st. 335. "Inaczej należy natomiast ocenić sytuacje, gdy w decyzji brak jest pouczenia o prawie odwołania (...). W takim przypadku strona w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji może żądać uzupełnienia decyzji co do prawa odwołania (...); termin do odwołania (...) biegnie od dnia doręczenie odpowiedzi. Nie ma zatem podstaw do stosowania instytucji przywrócenia terminu. Tak jest również w przypadku błędnego pouczenia w decyzji strony co do prawa odwołania (...). Błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, zastosowanie do treści pouczenia wywołuje skutek zachowania terminu (art. 112)". W innej części komentarza – do art. 112 (str. 534) stwierdzono: "Praktyczne konsekwencje obowiązywania art. 112 powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania (...) które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzeć, bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 58)". Według Sądu brak pouczenia, o środkach odwoławczych musi być oceniony, co najmniej tak samo jak błąd w pouczeniu. Jak wcześniej stwierdzono, judykatura przyjmuje brak pouczenia jako błąd pouczenia. W takich okolicznościach uznać należy rozpoznawany wniosek z dnia 15 marca 2010 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania za bezprzedmiotowy. Ustosunkowując się do rozważań organu dodatkowo Sąd stwierdza, że w jego ocenie brak jest jakichkolwiek podstaw do łączenia niniejszej rozważanej kwestii ze sprawą toczoną przed Sądem Okręgowym w J. G. sygn. akt [...], w której to w dniu 7 maja 2009 r. zapadł wyrok odrzucający pozew w części dotyczącej odsetek od nieterminowego wypłacanego zasiłku przedemerytalnego. Czynności podejmowane przez tym Sądem, w toku postępowania jak i po wydaniu wyroku, nie mają żadnego związku z rozpoznawaną sprawą dotyczącą terminu wniesionego odwołania. Według Sądu zabieg łączenia obu spraw ma charakter sztuczny i jest niedopuszczalny. Rozstrzygnięcie w sprawie cywilnej niewątpliwie mogło być i zapewne było impulsem do działania w postępowaniu administracyjnym ale działania w postępowaniu przed sądem powszechnym w żaden sposób nie mogą zmieniać faktu niepouczenia o środkach odwoławczych i jego skutkach. Także wyciąganie jakichkolwiek wniosków z czynności lub ich braku przed sądem powszechnym, niekorzystnych dla strony w niniejszym postępowaniu, jest działaniem na szkodę strony – rażąco naruszającym również art. 9 k.p.a. Reasumując, opisane wyżej rozważania dają podstawę do uznania, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ani z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które było podstawą do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu ani też z innymi uchybieniami strony w tym zakresie. Uchyleniu podlegał również punkt 2 postanowienia stwierdzający uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Orzeczenie to w świetle poczynionych wyżej rozważań dotyczących przywrócenia terminu (braku uchybienia terminu) nie może się ostać. Zauważyć ponadto należy, że są to dwa sprzeczne ze sobą orzeczenia, bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu ostateczne w sposób negatywny dla strony, nie może zapaść orzeczenie o stwierdzeniu uchybienia terminu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 113/11, i postanowienie w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 322/07). Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 15 marca 2010 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ wyda orzeczenie mając na uwadze poczynione wyżej w tej sprawie rozważania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak wyżej. H.B. 5.07.2011r.