IV SA/Wr 451/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. N. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 451/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W niniejszej sprawie, wyrokiem z dnia 21 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. W związku z ustawowym wymogiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 26 lutego 2008 r., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając go wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i dwójką dzieci w wieku 13 i 8 lat. Żona pracuje za granicą, gdzie przeważnie mieszka. Od dnia 2 października 2007 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, na dowód czego przedstawił decyzję Starosty Ś. i nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów związanych z opłaceniem adwokata. Przedstawił także zaświadczenie o wynagrodzeniu żony za miesiąc maj 2007 r., z którego wynika, iż zarabia ona 967 euro brutto, a tj. 752,16 euro netto. Stwierdził, że posiada z żoną rozdzielność majątkową, na dowód czego nadesłał sporządzoną notarialnie umowę majątkową małżeńską z dnia 1 grudnia 2003 r. Dodał, że nie jest ona w stanie pomagać mu finansowo. Oświadczył także, iż nie posiada nieruchomości, a także oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. W dniu 4 marca 2008 r. wnioskodawca został wezwany do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, a mianowicie: a) aktualnego zaświadczenia o wynagrodzeniu żony za okres ostatnich czterech miesięcy, b) wyciągów z posiadanych przez małżonków kont bankowych za okres ostatnich czterech miesięcy, c) pisemnego wyjaśnienia, jakiej wysokości ponosi wraz z żoną ponoszą miesięcznie wydatki związane z utrzymaniem (wraz z dowodami potwierdzającymi ich poniesienie), d) pisemnego wyjaśnienia czy dzieci otrzymują stypendia, alimenty lub inne świadczenia, e) zeznania podatkowego za 2006 i 2007 rok, f) decyzji organu gminy o wymiarze podatku od nieruchomości za 2006 i 2007 rok oraz pisemnego wyjaśnienia, w jakim budynku mieszka ze wskazaniem roku budowy, powierzchni użytkowej, g) wyciągu z lokat bankowych za Sygn. akt IV SA/Wr 451/07 okres ostatnich trzech miesięcy, h) pisemnego wyjaśnienia, co stanowi obecnie jego źródło dochodu i czy pracuje dorywczo ze wskazaniem wysokości osiąganego dochodu. W odpowiedzi J.N. oświadczył, że żona pracuje za granicą i nie jest w stanie przedłożyć aktualnego zaświadczenia o jej wynagrodzeniu obejmującego okres ostatnich czterech miesięcy. Przedłożył wydruk o wysokości podatku i dochodu żony za rok 2007, z którego wynika, iż jej dochód wyniósł 11.604 euro brutto. Wskazał, że z tych pieniędzy żona utrzymuje czteroosobową rodzinę i dom w Polsce. Nadto dodał, że nie posiadają z żoną konta bankowego ani lokat bankowych. Żona otrzymuje wypłatę "na rękę". Dzieci nie uzyskują żadnych świadczeń z pomocy społecznej, stypendiów i alimentów. Nie składał też z żoną żadnych zeznań podatkowych za 2006 i 2007 rok, ponieważ nie byli zatrudnieni w Polsce. Jest na wyłącznym utrzymaniu żony i nie ma żadnych źródeł dochodów. Nie pracuje też dorywczo. Z żoną posiada rozdzielność majątkową. Mieszka w domu, który jest jej własnością. Żona zaś nie jest w stanie i nie ma ochoty wspierać go finansowo, ponieważ jej zarobki wystarczają tylko na utrzymanie domu i rodziny. Ponosi ona również koszty dojazdu do Niemiec i utrzymania w miejscu pracy. Skarżący wyszczególnił także miesięczne opłaty związane z utrzymaniem rodziny. Wynoszą one: gaz 886,57 zł, energia elektryczna 235,17 zł, woda i ścieki 82,19 zł (164,38 : 2), telefon 156,38 zł, wywóz śmieci 29,48 zł (88,44 : 3), kwartalne raty podatku od nieruchomości: 49 zł, 48 zł, 48 zł, 48 zł, leki 54,18 zł. Ogółem wydatki te kształtują się na poziomie 1491,94 zł (uwzględniając ratę podatku w kwocie 48 zł), co znajduje odzwierciedlenie w nadesłanych rachunkach. Postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił przyznania J. N. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Powyższe postanowienie zostało doręczone J.N. w dniu 26 marca 2008 r. z pouczeniem o przysługującym prawie sprzeciwu, z którego w dniu 27 marca 2008 r. skarżący skorzystał. W sprzeciwie wskazał, iż ani on, ani jego żona nie są w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania ich rodziny. Sygn. akt IV SA/Wr 451/07 Skarżący stwierdził też, że w wyznaczonym do tego terminie, przesłał wszelkie konieczne i dostępne mu zaświadczenia. Innych nie jest w stanie przedłożyć. Dodał, że wprawdzie kwota dochodu jego żony przekracza kwotę kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej jednakże, po uwzględnieniu udokumentowanych i ponoszonych koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego w wysokości 1492,08 zł miesięcznie, żonie pozostaje zaledwie kwota 1065,26 zł na utrzymanie siebie i w sumie czteroosobowej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd. Art. 244 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mówi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 245 § 3 cytowanej wyżej ustawy ustanowienie adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei, z jej art. 246 § 1 pkt 2 wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Oznacza to, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej tego prawa. Sąd stwierdził, że mimo szczegółowego pouczenia zawartego w wezwaniu z dnia 4 marca 2008 r., skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych pozwalających na dokonanie oceny jego sytuacji materialnej. W wyżej wskazanym wezwaniu zostały wymienione dokumenty, których przedłożenia wymagano. Skarżący Sygn. akt IV SA/Wr 451/07 został też poinformowany o tym, że w przypadku braku możliwości złożenia jakiegokolwiek dokumentu należy udzielić stosownego wyjaśnienia ze wskazaniem ewentualnego terminu jego złożenia. Tymczasem, skarżący w sprzeciwie oświadczył, że przesłał już konieczne i dostępne mu zaświadczenia i innych nie jest w stanie przedłożyć. W opinii Sądu, skarżący nie udokumentował ani też nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż spełnia przesłanki, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący bowiem nie wykonał wezwania z dnia 4 marca 2008 r., gdyż nie nadesłał kopii aktualnego zaświadczenia o wynagrodzeniu żony obejmującego okres ostatnich czterech miesięcy. Nadesłane zaświadczenie o wynagrodzeniu żony za miesiąc maj 2007 r. i kolejne za rok 2007 nie uchyla obowiązku wykazania i udokumentowania jaka jest aktualna wysokość jej zarobków. Przy rozpoznaniu zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody i wydatki wszystkich osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym wspólne dochody małżonków uzyskane ze wszystkich źródeł. Zgodnie z utartym już w tej mierze orzecznictwem małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy również w zakresie spraw sądowych prowadzonych tylko przez jednego z nich. Przy badaniu przesłanek z wyżej powołanego art. 246 § 1 pkt 2, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Natomiast nadesłana przez wnioskodawcę dokumentacja w zasadzie nie pozwala na dokonanie oceny jaka jest obecnie sytuacja materialna jego i jego żony oraz czy jest on w stanie ponieść wynagrodzenie związane z ustanowieniem fachowego pełnomocnika. A przecież, to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. W doręczonym mu wezwaniu, skarżący został pouczony, iż w przypadku braku możliwości złożenia jakiegokolwiek dokumentu należy udzielić stosownego wyjaśnienia ze wskazaniem ewentualnego terminu jego złożenia. Jednakże nie skorzystał on z możliwości przedłużenia terminu. Wyjaśnienie, iż żona Sygn. akt IV SA/Wr 451/07 przebywa za granicą i nie jest w stanie przedłożyć aktualnego zaświadczenia o jej wynagrodzeniu, należy uznać za niewiarygodne, ponieważ skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i pozostaje na jej utrzymaniu, co oznacza, iż jest mu znana wysokość aktualnych jej zarobków. Bez wpływu na ocenę Sądu pozostaje również fakt, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku w sytuacji, gdy nie wykazał on w wiarygodny sposób jaka jest obecna sytuacja materialna jego rodziny. Wykonanie zarządzenia wzywającego do nadesłania wyjaśnień i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej strony i jej rodziny poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny w kwocie około 1491,94 zł, umowy małżeńskiej majątkowej, zaświadczenia o zarobkach żony za maj 2007 r. i za rok 2007, decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, wypisu z księgi wieczystej, nie dają podstaw do jednoznacznego ustalenia jaka jest obecna, rzeczywista sytuacja materialna rodziny skarżącego. Powyższe uzasadnia zatem odmowę przyznania stronie prawa pomocy. Przy czym dodać należy, iż z nadesłanego zaświadczenia o wynagrodzeniu żony za maj 2007 r. wynika, iż wynosiło ono 752,16 euro netto, czyli obecnie około 2572,39 zł netto (752,16 x 3,42 - średni kurs euro), zaś brutto wynagrodzenie to wyniosło 967 euro, czyli około 3307,14 zł brutto (967 x 3,42 - średni kurs euro), co wskazuje, że wykazany dochód 3307,14 zł brutto (2572,39 zł netto) znacznie przekracza kwotę 1404 zł stanowiącą kryterium dochodowe dla czteroosobowej rodziny określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2003r. o pomocy społecznej (Dz. Nr 64, poz. 593 ze zm.), uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, które przysługują m.in. osobom znajdującym się w trudniej sytuacji materialnej. Tak więc, zdaniem Sądu, rodzina skarżącego nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Wynagrodzenie żony skarżącego przekracza też znacznie kwotę 936 zł brutto, tj. wysokość przewidzianego minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku 2007. Skoro więc, wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 marca 2008 r., J. N. złożył wyraźne oświadczenie, że nie nadeśle innych dokumentów, na podstawie nadesłanych materiałów nie mogło zapaść inne rozstrzygnięcie. Sygn. akt IV SA/Wr 451/07 W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.