IV SA/Wr 464/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją Wojewody D. z dnia [...] maja 2009r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. 139, poz. 993 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. W., od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009r. nr [...] orzekającej o odmowie anulowania czynności materialno - technicznej w postaci przyjęcia i zarejestrowania w dniu 11 września 2008r. zgłoszenia wymeldowania z miejsca pobytu stałego M. W. z lokalu przy ulicy [...] we W. – utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2009r. nr [...] orzekł o odmowie anulowania czynności materialno - technicznej w postaci przyjęcia i zarejestrowania w dniu 11 września 2008r. zgłoszenia wymeldowania z miejsca pobytu stałego M. W. z lokalu przy ulicy [...] we W.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgłoszenie wymeldowania M. W. z miejsca pobytu stałego, dokonane przez M. W. - matkę wyżej wymienionego było dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Od powyższych decyzji M. W. wniósł odwołanie kwestionując jej zasadność. Podał, że dom przy ulicy [...] we W. nadaje się do zamieszkania. Stanowczo stwierdził, że mieszkał w domu, dopóki mama nie zaczęła go z niego wyrzucać. Oświadczył, że chce mieszkać w domu przy ulicy [...] we W., a brak stałego zameldowania utrudni mu załatwianie spraw urzędowych. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy w oparciu o przedłożony materiał dowodowy stwierdził, co następuje: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w art. 47 ust. 1 stanowi, że organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Z przedłożonych dokumentów wynika, że M. W. w dniu 11 września 2008r. dokonała wymeldowania M. W. z miejsca pobytu stałego. Wprawdzie skarżący kwestionuje prawidłowość czynności materialno-technicznej, jaką było jego wymeldowanie podając, iż jak mama chciała postąpić zgodnie z prawem, powinna była go wymeldować wcześniej, tak jak siebie i młodszą siostrę, a nie dopiero w dniu 11 września 2008r. Podał, że rodzice rozwiedli się w kwietniu 2006r., ale do sierpnia 2006r. cała rodzina mieszkała razem przy ulicy [...] we W.. Przesłuchany do protokołu M. W. zeznał, że syn przebywa w domu przy ulicy [...] we W.. Od czasu wyeksmitowania go z lokalu w maju 2008r. syn M. W. boi się sam przebywać w lokalu i nocuje u jego rodziców w domu obok, przy ulicy [...] W domu ma swój pokój i ma do niego swobodny dostęp. W dniu 22 grudnia 2008r. zeznania złożył M. W.. Podał, że od soboty 13 grudnia 2008r. nocuje w domu przy ulicy [...] we W.. W dniu 20 grudnia 2008r. drzwi do Jego pokoju zostały zniszczone. Chce mieszkać w lokalu, ale boi się, gdyż mama nosi się z zamiarem sprzedaży domu. Zostanie wtedy bez meldunku i bez poczucia bezpieczeństwa. Do akt sprawy dołączono oświadczenie T. K. który podał, że w październiku 2008r. otrzymał od M. W. zlecenie na sprzedaż domu przy ulicy [...] we W.. Po dokonaniu oględzin lokalu stwierdzono, że nikt w nim nie zamieszkuje, a pokoje i pomieszczenia gospodarcze są puste. Do domu nie była doprowadzona woda, energia elektryczna i gaz. Wielokrotnie był w lokalu na prezentacji i nie stwierdził śladów zamieszkiwania, ani obecności żadnej osoby. Także M. W. złożyła pisemne wyjaśnienia. Podała, że po rozwodzie wyprowadziła się do wynajętego mieszkania z córką, ponieważ syn zadecydował, że zostaje z ojcem. Przez rok były mąż nie opłacał rachunków i w maju 2008r. doprowadziła do jego eksmisji z lokalu. M. W. miał zamieszkać z nią. Wszystkie rzeczy syna zostały zabrane z domu. Jednak M. W. oświadczył, że będzie mieszkał z tatą na ulicy [...] we W.. Od czasu eksmisji nikt w lokalu nie mieszka i nikomu nie udostępniła kluczy. Podała, że w każdej chwili zamelduje syna w lokalu przy ulicy D., jeśli tylko wyrazi na to zgodę. Kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Komisariat Policji Wrocław L. ustaliła, że M. W. nie zamieszkuje we W., przy ulicy [...]. Mieszka razem z ojcem przy ulicy [...]. Po zapoznaniu się z materiałem zebranym w sprawie M. W. przesłał pisemne wyjaśnienia. Podał, że nigdy nie mieszkał na ulicy D.. Jego rzeczy po eksmisji taty zostały w domu, a część przeniósł na [...], bo tam nocował. Kwestionuje ustalenia kontroli meldunkowej i podał, że złożył zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia przez Prokuraturę. Dołączył także kserokopię pisma, iż w związku ze złożonym zażaleniem, Prokurator przychylił się do zażalenia i sprawę wpisano pod nowy nr, [...]. Zdaniem organu odwoławczego przywołana w odwołaniu argumentacja, nie podważa zasadności wydanego rozstrzygnięcia, gdyż jak wynika z akt sprawy, M. W. dokonując w dniu 11 września 2008r. zgłoszenia wymeldowania M. W. dopełniła czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami. W dacie dokonania tej czynności M. W. nie był pełnoletni i pozostawał pod władzą rodzicielską obojga rodziców. Zgodnie z art. 9a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, za osobę nie posiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Wobec powyższego, skoro w dacie wymeldowania M. W. nie był pełnoletni i nie zamieszkiwał w lokalu przy ulicy [...] we W., to czynność wymeldowania dokonana przez M. W. była zgodna z prawem. W odniesieniu do pozostałych argumentów odwołania wyjaśnić należy, iż nie podlegają one rozpatrzeniu w postępowaniu meldunkowym. Sprawa prowadzona przez Prokuraturę Rejonową we W. dotycząca przywłaszczenia rzeczy należących do M. W., nie rzutuje na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W ustalonym stanie faktycznym zaistniała prawna podstawa do odmowy anulowania wymeldowania, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego M. W. zakwestionował zasadność rozstrzygnięcia Wojewody D. orzekającego o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej wymeldowania wyżej wymienionego z miejsca pobytu stałego, gdyż jak podnosił, w domu przy ulicy [...] mieszkał od 1996r. W maju 2008r. mama eksmitowała ojca z domu. W związku z czym tato zamieszkał u swoich rodziców na ulicy [...]. Natomiast mama z siostrą wyprowadziły się z lokalu w sierpniu 2006r. Skarżący nie zgodził się zamieszkać z mamą i przebywał trochę w domu, a trochę u dziadków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Nadto, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Uchylenie kontrolowanej decyzji wydanej w administracyjnym toku instancji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c p.p.s.a.). Obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika wprost z przepisów prawa (art. 5, 8, 10, 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych do zameldowania i wymeldowania danych właściwemu organowi administracji państwowej, który dokonuje stosownego aktu rejestracji - czynności rodzącej skutki prawne. Wskazać też trzeba, że przepis art.47 ust. 1 ustawy stanowi, że organ prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Tylko (jak wskazuje ust.2 powołanego artykułu) jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. W tym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie (i wymeldowanie) nie ma cech ostateczności ani prawomocności (por. np. wyrok NSA z dnia 14 października 2008r., II OSK 1189/07, Lex nr 516748) i z tego względu w razie stwierdzenia, że wymeldowania dokonano mimo niespełnienia przesłanek koniecznych do jego dokonania czynność ta winna być anulowana. Skoro jak wynika z wniosku skarżącego przedmiotem niniejszej sprawy jest w istocie prawidłowość wymeldowania w dniu 11 września 2008r. skarżącego – M. W. z lokalu przy ul. [...] we W., to organy administracyjne winny poczynić wyłącznie ustalenia, czy w dacie wymeldowania zostały spełnione przesłanki dla dokonania tej czynności. Uwzględniając wskazaną okoliczność skład orzekający zauważa, że mimo częściowo nietrafnego uzasadnienia (sprawa dotyczyła wniosku o anulowanie czynności materialno-technicznej zgłoszenia wymeldowania z miejsca pobytu stałego, a nie – jak sugeruje część uzasadnienia – spełnienia przez skarżącego przesłanek meldunkowych w spornym lokalu), to jednak stanowisko organów meldunkowych znajduje wsparcie w innych (nie powołanych) rozwiązaniach normatywnych, przemawiających przeciwko uwzględnieniu wniosku o anulowanie materialno-technicznej czynności wymeldowania małoletniego wówczas M. W. z mieszkania należącego do jego matki. Trzeba bowiem mieć na względzie przede wszystkim specyfikę sytuacji osób, które nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych zarówno w świetle przepisów regulujących zagadnienie ich miejsce zamieszkania, jak i w unormowaniach odnoszących się także do tyczącego tych osób obowiązku meldunkowego. W tym zakresie godzi się w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na przepis art. 26 § 1 kodeksu cywilnego, w myśl którego: "miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej". Z kolei, zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. U podstaw obu przytoczonych rozwiązań legło to samo założenie. Chodzi o to, że wspomniana kategoria osób, ze względu na swój specyficzny stan umysłowy (np. wynikająca z wieku niedojrzałość) została w ten sposób pozbawiona - i to przez samego ustawodawcę, bez udziału sądów i organów - możliwości swobodnego decydowania o swoim miejscu zamieszkania i o podjęciu skutecznego zamiaru przebywania w określonym lokalu, w celu pobytu stałego (lub czasowego), co uzasadniałoby uzyskanie zameldowania w tym lokalu. Sytuacja taka występuje także w rozpatrywanej sprawie. Z akt administracyjnych wynika w niesporny sposób, że w dniu 11 września 2008r., tzn. w dacie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W., był on osobą niepełnoletnią. Skoro w tym czasie matka skarżącego M. W. była ustawowym przedstawicielem swojego syna (nie została wszak pozbawiona władzy rodzicielskiej), była uprawniona do dokonania materialno-prawnej czynności wymeldowania syna, na podstawie art. 9a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten nie wymaga bowiem łącznej reprezentacji obu rodziców. Należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz. Z relacji skarżącego wynika, że w kwietniu 2006r. jego rodzice rozwiedli się, ale do sierpnia 2006r. cała rodzina (rozwiedzieni rodzice i skarżący z siostrą) wspólnie zamieszkiwali w lokalu przy ul. [...] we W. W sierpniu 2006r. mama wraz z siostrą skarżącego zamieszkała w lokalu przy ul. [...] we W., gdzie nadal mieszka. Nieruchomość przy ul. [...] we W. jest wyłączną własnością mamy skarżącego. Po wyprowadzce matki skarżący pozostał w przedmiotowym mieszkaniu wraz z ojcem (który nie był z tego lokalu eksmitowany i zamieszkał w domu swoich rodziców). W maju 2008r. ojciec skarżącego został z tego lokalu eksmitowany i zamieszkał w domu swoich rodziców przy ul. [...] we W. Mimo tego małoletni wówczas skarżący M. W. jak twierdzi, nadal pozostawał w lokalu przy ul. [...] we W. Wprawdzie nocował u ojca, jednak w lokalu przy ul. [...] zajmował pokój, gdzie posiadał swoje rzeczy osobiste i miał swobodny dostęp do mieszkania. Od 13 grudnia 2008r. trwale nocuje w tym mieszkaniu. Ustosunkowując się do powyższego należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się stanowisko, że miejscem zamieszkania małoletniego dziecka, za którego obowiązek meldunkowy wykonują rodzice (art. 9a ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności), jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (art. 26 § 1 k.c). Wykonanie obowiązku meldunkowego służy wyłącznie celom ewidencji ludności, nie rodzi żadnych praw do lokalu i ma na celu stwierdzenie faktu rzeczywistego pobytu osoby pod wskazanym adresem. Dlatego w sytuacji, gdy dziecko mieszka pod konkretnym adresem ustalonym według wskazanych wyżej zasad, powinno być tam też zameldowane. Do zameldowania nie jest więc potrzebna zgoda obojga rodziców, gdyż fakt meldunku stwierdza tylko miejsce zamieszkania dziecka, na które to miejsce rodzice mają bezpośredni wpływ (por. np. wyroku NSA z dnia 3 czerwca 2008r., II OSK 597/07, Lex nr 496242). Oznacza to, że za małoletniego wówczas M. W., jako osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonywał jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Osoby te zatem z woli ustawodawcy zostały pozbawione możliwości swobodnego decydowania o swoim miejscu zamieszkania i nie mogły skutecznie formułować zamiaru przebywania w określonym lokalu. Skoro żadne z rodziców skarżącego nie zostało pozbawione władzy rodzicielskiej, to miejscem zamieszkania (i ewentualnego zameldowania) małoletniego mogło być tylko miejsce zamieszkania rodziców (jednego z rodziców) a nie inne miejsce wskazane przez małoletniego. Reasumując, należy stwierdzić, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia skarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, zatem skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie mógł uwzględnić wniosku Wojewody D. o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania gdyż zgodnie z art. 200 powołanej wyżej ustawy zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt (...) w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji.