IV SA/Wr 466/13

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z kolejnego wniosku T. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu i wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] we W. z dnia [...] bez numeru w przedmiocie zawieszenia w prawach studenta postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu; II. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 października 2013 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka we W. pismem z dnia [...] r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata M. Z. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2014 r. umorzono postepowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący pismem z dnia 15 czerwca 2014 r., złożonym osobiście w Sądzie w dniu 18 czerwca 2014 r, złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej i wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Odrębnym pismem, opatrzonym tą samą datą, wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i skargi konstytucyjnej. Odrębnym pismem wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych dotyczących wniesienia skargi na bezczynność organu.. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega kolejny wniosek skarżącego z dnia 15 sierpnia 2014 r. (złożony już po raz trzeci) o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w tym dwa razy w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, a także ponowny (złożony po raz drugi) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz złożony po raz pierwszy wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu. W myśl art. 258 § 3 tej ustawy do postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postanowień sądu. Z treści art. 245 § 2 cytowanej wyżej ustawy wynika, że zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcy prawnego) obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Złożony pismami z dnia 15 czerwca 2014 r. kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, jest bezprzedmiotowy, gdyż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 października 2013 r. skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z kolei Okręgowa Rada Adwokacka we W. pismem z dnia [...] wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata M. Z., który dnia 14 listopada 2013 r. zapoznał się z aktami sprawy i reprezentował skarżącego na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. na której zapadł wyrok Sądu oddalający skargę, a następnie, pismem z dnia 18 marca 2014 r., złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Powyższe oznacza, iż skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata), zaś wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką, pełnomocnik z urzędu podjął czynności w sprawie, przeglądając akta sprawy, reprezentując skarżącego na rozprawie i składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jest on nadal uprawniony do reprezentowania skarżącego i podejmowania dalszych czynności w sprawie, w tym do sporządzenia skargi kasacyjnej, czego nie niweczy fakt, że pełnomocnik nie odebrał przesyłki zawierającej uzasadnienie wyroku. Ponadto Sąd nie jest władny do zmiany osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką. Sąd wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, wskazane w art. 252 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po spełnieniu przez skarżącego przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika należy do właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej, co wynika z treści art. 253 tej ustawy. W przypadku wątpliwości dotyczących pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu strona zainteresowana winna zwrócić się o ich rozstrzygnięcie do okręgowej rady adwokackiej (art. 28 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. tj. z 2002 r. nr 123, poz. 1058 ze zm.). Z tych względów, wniosek skarżącego o ustanowienie kolejnego pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych, należało uznać za bezprzedmiotowy, a postępowanie wszczęte tym wniosek podlega umorzeniu na podstawie art. o art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 ustawy (pkt I sentencji). Odnośnie zaś wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej wskazać należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W myśl bowiem z art. 243 § 1 ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie natomiast do § 2 tego artykułu, przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Zgodnie natomiast z art. 39 pkt 1 ustawy i uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10 pełnomocnik wyznaczony z urzędu reprezentuje stronę również w sprawie o wznowienie postępowania. Powyższe oznacza, że prawo pomocy w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu obejmuje postępowanie przed sądem administracyjnym w obu instancjach (do czasu prawomocnego zakończenia sprawy), postępowanie egzekucyjne oraz postępowanie zainicjowane skargą o wznowienie postępowania. Skoro więc obowiązująca ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania danego podmiotu w postępowaniu innym niż sądowoadministracyjne, ani też dla podjęcia w imieniu tego podmiotu czynności prowadzących do inicjowania postępowania innego niż sądowoadministracyjne, to brak jest możliwości uwzględnienia przez Sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu wniesienia skargi konstytucyjnej (por post. WSA w Oplu z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II SO/Op 39/14). Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując na odmienność postępowania sądowoadministracyjnego i postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, które są odrębnymi procedurami przed dwoma różnymi organami władzy sądowniczej (por. postanowienia NSA: z dnia 22 października 2013 r., I OZ 984/13, LEX nr 1397295 oraz z dnia 24 kwietnia 2014 r., II FZ 298/14, zamieszczone na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Ponadto stosownie do treści art. 48 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 648 ze zm.), w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej, skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego jego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego. Wniosek o przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej rozpoznaje więc sąd rejonowy właściwy według miejsca zamieszkania skarżącego. Sądy administracyjne nie są zatem właściwe, do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie wniesienia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Z tych względów należało odmówić przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej (pkt II sentencji). Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 i art. 243 oraz 245 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w I i II sentencji.