IV SA/Wr 467/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. D. – R. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2009 r. odrzucającego skargę E. D. – R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kontynuacji wypłaty świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, składki zdrowotnej i wyrównania zasiłku stałego postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2009 r. umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału opatrzonym tą sama datą przekazano Okręgowej Radzie Adwokackiej we W. odpis tego postanowienia wraz z informacją o miejscu zamieszkania i adresie do doręczeń strony (k-51). Okręgowa Rada Adwokackiej we W. pismem z dnia 20 stycznia 2009 r. 2009 r. wyznaczyła adwokata z urzędu (k-57). Wyznaczony adwokat pismem z dnia 9 lutego 2009 r. poinformował Sąd, iż przesłał skarżącej do popisania blankiet pełnomocnictwa i wniósł o tymczasowe dopuszczenie go do udziału w sprawie (k-62). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] odrzucił skargę wniesioną przez skarżącą (k-64). Postanowienie to zostało doręczone adwokatowi z urzędu w dniu 25 lutego 2009 r. (k-77). Pismem referendarza sądowego z dnia 26 lutego 2009 r. poinformowano dodatkowo skarżącą o wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką adwokata z urzędu (k-71). Pismo to zostało doręczone skarżącej w dniu 19 marca 2009 r. (k-82). Adwokat z urzędu pismem z dnia 26 lutego 2009 r. sporządził skargę kasacyjną od powyższego postanowienia Sądu z dnia 18 lutego 2009 r. odrzucającego skargę( k-72). Do skargi kasacyjnej ponownie dołączył pismo z dnia 9 lutego 2009 r. (k-74) oraz złożył pismo z dnia 28 stycznia 2009 r. adresowane do skarżącej, przesyłające do wypełnienia jej blankiet pełnomocnictwa (k-75). Zarządzeniem z dnia 3 marca 2009 r. Sąd wezwał pełnomocnika z urzędu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez skarżącą – w terminie 7 dni od daty jego doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (k-78). Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 19 marca 2009 r. (k-84.) Pełnomocnik z urzędu, pismem z dnia 25 marca 2009 r., wniósł o przedłużenie terminu do nadesłania pełnomocnictwa o dalsze 14 dni (k-83). Wniosek o przedłużenie terminu do dnia 20 kwietnia 2009 r. w celu nadesłania pełnomocnictwa procesowego złożyła również odrębnym pismem z dnia 30 marca 2009 r. osobiście skarżąca (k-85). Postanowieniem Sądu z dnia 1 kwietnia 209r. odrzucono skargę kasacyjna z powodu bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia powyższego braku (k-86). Postanowienie to zostało doręczone adwokatowi z urzędu w dniu 14 kwietnia 2009 r. (k-92). Dnia 16 kwietnia 2009 r. skarżąca złożyła do Sądu pismo opatrzone tą samą datą, skierowane do adwokata z urzędu, w którym wskazała, że przed podpisaniem przez nią pełnomocnictwa prosi pełnomocnika o ustosunkowanie się do dwóch załączników (k-93) tj. wniosku z dnia 21 stycznia 2009 r. skierowanego do Rady Adwokackiej, w którym opisała jakie przesłanki powinien spełniać wyznaczony w jej sprawie adwokat (k-94) oraz pisma z dnia 15 października 2007 r., w którym podała swoją sytuację życiową (k-95). Z kolei pismem z dnia 17 kwietnia 2009r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa procesowego, udzielonego 16 kwietnia 2009 r. pełnomocnikowi z urzędu (k-96). Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia powyższego braku złożył również odrębnym pismem z dnia 16 kwietnia 2009 r. adwokat z urzędu. W jego uzasadnieniu podniósł, że w rozpoznawanej sprawie wskutek błędnie podanego w zawiadomieniu Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 20 stycznia 2009 r. adresu skarżącej tzn. ul. [...] nr [...], a nie jak powinno być ul. [...] nr [...] niemożliwy był jego kontakt ze skarżącą w celu podpisania pełnomocnictwa. Wobec tego Sąd powinien był zwrócić się do Rady Adwokackiej w celu prawidłowego wskazania adresu skarżącej, w sytuacji gdy pełnomocnik nie mógł faktycznie działać w sprawie, choćby zapoznać się z aktami sprawy. Okoliczności te przytoczył we wskazanym wyżej piśmie z dnia 25 marca 2009 r. i w piśmie z dnia 28 marca 2009 r. skierowanym do Rady Adwokackiej, stanowiącym załącznik do tego wniosku. Ponadto wskazał, że ustanowienie pełnomocnika w ramach przyznania prawa pomocy nie jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi prawo i wybór strony, czego nie wolno domniemywać. Natomiast jeżeli brak jest możliwości kontaktu strony z pełnomocnikiem, poprzez wadliwe wskazanie adresu do doręczeń- brak jest winy w uchybieniu terminu. Strona zobowiązana jest z należytą starannością prowadzić swoje sprawy, jednak trzeba mieć na uwadze, iż strona może być upośledzona ruchowo, umysłowo i nie jest w stanie samodzielnie prowadzić czynności życiowych. Podniósł także, że w przypadku ustanowienia adwokata z urzędu, dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W myśl postanowienia NSA z dnia 1 lutego 2008r. sygn. akt II FZ 4/08, publ: OSP 2008/65/441 niedopuszczalna jest praktyka, kiedy osobie przyznaje się z różnych względów- pomoc prawną, a następnie uniemożliwia się skorzystanie z tej pomocy. Z treści art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że pełnomocnik powinien dołączyć do akt pełnomocnictwo przy pierwszej czynności procesowej. Pełnomocnictwo może być udzielone ustnie, na posiedzeniu Sądu i wciągnięte do protokołu (ust. 2 tego przepisu). Wskazał, iż jeżeli w piśmie z dnia 25 marca 2009 r. poinformował, że niemożliwe było złożenie pełnomocnictwa, należało w tym celu wyznaczyć posiedzenie, wezwać skarżącą i zobligować do złożenia oświadczenia, gdyż także skarżąca w swoich pismach wskazywała na brak kontaktu z pełnomocnikiem. Do wniosku o przywrócenie terminu adwokat dołączył pismo z dnia 27 marca 2009 r. skierowane do Okręgowej Rady Adwokackiej, w którym poinformował, iż Rada błędnie wskazała adres do korespondencji (k-99). Pismem z dnia 16 kwietnia 2009r. skarżąca udzieliła adwokatowi z urzędu pełnomocnictwa do prowadzenia niniejszej sprawy oraz sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej od orzeczenia sadu administracyjnego (k-101) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z kolei z przepisów art. 49 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. wynika, iż jeżeli skarga kasacyjna nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jej uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej wynikającym z art. 178 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie uzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez skarżącą nastąpiło z uchybieniem siedmiodniowego terminu, ponieważ zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 marca 2009 r. wzywające do usunięcia tego braku zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 19 marca 2009 r., natomiast pełnomocnictwo z dnia 16 kwietnia 2009 r. wraz z wnioskiem pełnomocnika i skarżącej o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone w Sądzie w dniu 17 kwietnia 2009 r. Siedmiodniowy termin do złożenia pełnomocnictwa upłynął zatem bezskutecznie w dniu 26 marca 2008 r. Podniesione przez pełnomocnika z urzędu i skarżącą okoliczności dotyczące błędnego wskazania przez Okręgową Radę Adwokacką w piśmie z dnia 20 stycznia 2009 r. adresu skarżącej nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu przez pełnomocnika z urzędu terminu do nadesłania pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez skarżąca, ponieważ wnioski o przywrócenie terminu zostały złożone po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w powyższym przepisie, ustała bowiem, w niniejszej sprawie, najpóźniej w dniu 25 marca 2009 r., co jednoznacznie wynika ze sporządzonego tego dnia pisma pełnomocnika z urzędu, zawierającego wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braku skargi kasacyjnej (k-83), w którym wskazał on prawidłowy adres skarżącej tj., ul. [...] nr [...]. Ponadto dnia 25 marca 2009 r. pełnomocnikowi z urzędu udostępniono akta sprawy, a zatem tego dnia miał on możliwość ustalenia prawidłowego adresu skarżącej. Zatem termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa procesowego upłynął bezskutecznie siódmego dnia, licząc od dnia 25 marca 2009r., czyli 1 kwietnia 2009 r. Natomiast wnioski o przywrócenie terminu zostały złożone osobiście przez pełnomocnika i skarżącą w dniu 17 kwietnia 2009 r. Ponadto treść pisma skarżącej z dnia 30 maca 2009 r. (k-85), w którym podała ona, iż dnia 24 marca 2009 r. otrzymała list zwykły wysłany przez pełnomocnika z urzędu, pozwala przyjąć, iż skoro pełnomocnik wysłał do skarżącej korespondencję na prawidłowy adres, to oznacza, że uzyskał informację o tym adresie nawet przed datą doręczenia korespondencji skarżącej, czyli wcześniej niż 24 marca 2009 r. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy pełnomocnik (strona ) nie mógł usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podnieść przy tym należy, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli pełnomocnik strony dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. Pełnomocnik nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, gdyż od momentu otrzymania przez niego informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu tj. 28 stycznia 2009 r. do momentu ustalenia, iż podany w piśmie Rady Adwokackiej z dnia 20 stycznia 2009 r. adres skarżącej jest nieprawidłowy i uzyskania prawidłowego adresu skarżącej, czyli do dnia 25 marca 2009 r. upłynął okres prawie dwóch miesięcy, co oznacza, iż pełnomocnik w tym okresie mógł podjąć czynności mające na celu ustalenie prawidłowego adresu skarżącej. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż w zaistniałej sytuacji na Sądzie ciążył obowiązek poinformowania Rady Adwokackiej o prawidłowym adresie skarżącej, a jego niewykonanie uzasadnia brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu zwłaszcza, że z akt sprawy wynika, iż w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 stycznia 2009 r. (k-51) skierowanym do tej Rady prawidłowo podano adres zamieszkania, a także odrębny adres do korespondencji skarżącej, tj. ul. [...] nr [...], a ponadto pismem referendarza sądowego z dnia 26 lutego 2009 r. dodatkowo poinformowano skarżącą o wyznaczeniu adwokata z urzędu i siedzibie jego kancelarii, które zostało doręczone mężowi skarżącej pod prawidłowym adresem w dniu 19 marca 2009 r. (k-82). Fakt otrzymania tego pisma potwierdziła sama skarżąca we wspomnianym wyżej piśmie z dnia 30 marca 2009 r. (k-85). Dodać trzeba, iż w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 stycznia 2009 r. (k-51) znajduje się również pouczenie o treści art. 244 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym, ustanowienie pełnomocnika z urzędu stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi. Zarządzenie to doręczono domownikowi skarżącej (mężowi) wraz z postanowieniem o przyznaniu prawa pomocy w dniu 20 stycznia 2009 r.(k-56), co oznacza, że skarżąca zapoznała się z jego treścią i po otrzymaniu w dniu 19 marca 2009 r. pisma referendarza sądowego z dnia 26 lutego 2009 r. również mogła wykazać się inicjatywą nawiązania kontaktu z wyznaczonym adwokatem celem udzielenia mu pełnomocnictwa zwłaszcza, że dnia 21 stycznia 2009 r. skierowała pismo do Rady Adwokackiej, w którym opisała jakie warunki powinien spełniać wyznaczony dla niej adwokat. Skarżąca nie jest osobą nieporadną życiowo i nie ma trudności z podejmowaniem innych czynności procesowych np. złożeniem wniosku o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Zatem wbrew twierdzeniu pełnomocnika z urzędu okoliczności te nie uzasadniają przywrócenia terminu. Uchybienia terminu nie usprawiedliwia również argument, iż pełnomocnictwo może być udzielone w formie ustnej i skoro w piśmie z dnia 25 marca 2009 r. poinformował o niemożliwości złożenia pełnomocnictwa, to sąd powinien był wezwać skarżącą na posiedzenie celem złożenia określonego oświadczenia. Sąd nie ma bowiem obowiązku wzywania strony skarżącej na posiedzenie celem wyjaśnienia przyczyn nieudzielenia pełnomocnictwa. Natomiast przepis art. 37 § 2 p.p.s.a dotyczący ustnego udzielenia pełnomocnictwa w toku sprawy na posiedzeniu sądu nie znajduje zastosowania do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa. Zatem wniosek pełnomocnika z urzędu i skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów Sąd, na podstawie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.