IV SA/Wr 468/14

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, Ł. S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. M. reprezentowanego przez opiekuna prawnego M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku stałego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości 180 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł. Skarżący w postępowaniu sądowym w I instancji był reprezentowany przez opiekuna prawnego, który udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania w tym postępowaniu adwokatowi z wyboru P. K., z którego upoważnienia działała adwokat E. M. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 października 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od SKO na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania procesowego. Wyrok ten został doręczony pełnomocnikowi z wyboru i organowi w dniu 24 listopada 2015 r. (k-40). Skargę kasacyjną od tego wyroku, pismem z dnia 23 grudnia 2014 r., nadanym w urzędzie pocztowym tego samego dnia) wniósł organ administracji. Odpis tej skargi został doręczony w dniu 12 stycznia 2015 r. wyżej wskazanemu adwokatowi z wyboru P. K.. Pełnomocnik substytucyjny pismem z dnia 26 stycznia 2015 r. (nadanym w urzędzie pocztowym tego samego dnia) sporządzonym w odpowiedzi na odpis skargi kasacyjnej oświadczył, że na mocy porozumienia stron ustało pełnomocnictwo procesowe udzielone adw. P. K. przez opiekuna prawnego, i że wnioskodawczyni zgłosiła wolę ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z ostrożności procesowej ze względu na to, że do dnia sporządzenia tej odpowiedzi wniosek ten nie został rozpoznany pełnomocnik ten wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu wpłynął do Sądu w dniu 3 lutego 2015 r. i został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 lutego 2015 r. przyznającym stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W postanowieniu tym stwierdzono, że skoro pełnomocnictwo procesowe udzielone adwokatowi z wyboru ustało na mocy porozumienia stron to przyjąć należy, że opiekun prawny nie jest już reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, a więc spełnia warunek dotyczący niezatrudnienia i niepozostawania w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radca prawnym. Okręgowa Rada Adwokacka we W. dnia 10 lutego 2015 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata Ł. S., który udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adw. I. Ch. – N. Następnie pismem z dnia 3 marca 2015 r., złożonym w Sądzie następnego dnia 4 marca 2015 r., adwokat z urzędu sporządził odpowiedź na powyższą skargę kasacyjną. W piśmie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i oświadczył, że koszty tej pomocy nie zostały opłacone przez skarżącą w całości ani w części. Pismem Sądu z dnia 11 marca 2015 r. Sąd przesłał tą odpowiedź na skargę kasacyjną organowi. Z protokołu rozprawy z dnia 8 września 2015 r. wynika, że żadna ze stron nie stawił się. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt I OSK 787/15 oddalił skargę. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeknie Sąd I instancji. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej lub sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Przepis art. 179 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje dla strony, która nie wniosła skargi kasacyjnej, możliwość wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedzi na skargę kasacyjną. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż pełnomocnik ustanowiony z urzędu, pismem z dnia 3 marca 2015 r. sporządził i wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną organu. W piśmie tym wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia za wykonanie tej czynności. Rozpoznając wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenia i i wniesienie odpowiedź na skargę kasacyjną organu wskazać należy, że w uchwale NSA z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt FPS 4/12 stwierdzono, że wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazuje, że swym charakterem najbardziej zbliżona jest do czynności sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Bez wniesienia skargi kasacyjnej nie ma podstawy prawnej do sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na nią. Podobnie jak skarga kasacyjna, zawiera argumentację odnośnie do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Jej celem jest, podobnie jak w przypadku skargi kasacyjnej, uzyskanie dla strony korzystnego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. Przyjąć w związku z tym należy, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną profesjonalnemu pełnomocnikowi przysługuje opłata (stawka minimalna) jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Z uchwały tej wynika, że rolą rozporządzeń wykonawczych regulujących stawki opłat pełnomocników z urzędu, w tym także rozporządzenia powołanego w niniejszej sprawie, jest wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, a nie wyczerpujące określenie tych czynności Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale tej podzielił w związku z tym pogląd wyrażony przez M. Bogusza, że przedmiotem regulacji poszczególnych rozporządzeń wykonawczych jest wprowadzenie limitów co do wysokości opłat za czynność, a nie limitów co do rodzaju spraw i czynności, za które przysługują opłaty (por. M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z 16 czerwca 2004 r., FSK 93/2004, Koszty pomocy prawnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, GSP Prz. Orz. 2005, nr 1-2, str. 17-22). Wynagrodzenie adwokata, który nie prowadził sprawy w I instancji, za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną organu administracji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, o której mowa w § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " powołanego rozporządzenia, czyli 180 zł, skoro stawka minimalna określona w § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" rozporządzenia wynosi 240 zł (75 % x 240 zł=180). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną organu administracji - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" i § 19 pkt 1 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.