IV SA/Wr 473/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2024 r. nr SKO 4532.216.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. W dniu 3 stycznia 2024 r. (data nadania – 27 grudnia 2023 r.) wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wniosek B. B. ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką D. B. Do wniosku strona załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Strzelinie z dnia 13 grudnia 2023 r., zaliczające matkę strony do znacznego stopnia niepełnosprawności od 17 listopada 2023 r. (symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R) oraz stwierdzające konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji samodzielnej egzystencji. Decyzją z dnia 7 lutego 2024 r. nr 000054/SP/02/2024 Wójt Gminy Borów odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że osoba wymagająca opieki, po złamaniu szyjki kości udowej, porusza się przy pomocy chodzika. Syn pomaga matce przy porannej toalecie, ubraniu się, przygotowuje i podaje śniadanie, podaje leki, następnie robi zakupy dla siebie i dla matki, przygotowuje i podaje drugie śniadanie, obiad, podwieczorek i kolację, pomaga przy wieczornej toalecie, pali w piecu, robi drobne porządki, towarzyszy przy wizytach lekarskich. Wnioskodawca wraz z żoną i dorosłym synem zamieszkuje w osobnym domu, a w domu matki spędza około 5 godzin dziennie. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że matka wnioskodawcy przez większość czasu może pozostawać sama w domu i nic nie stoi na przeszkodzie w podjęciu przez wnioskodawcę pracy zawodowej. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 14 marca 2024 r. nr SKO.4532.118.2024 uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji niedostatecznie zbadał związek między zakresem sprawowanej opieki i potrzebami osoby niepełnosprawnej, a możliwością podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawcę. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 6 maja 2024 r. nr GOPS.4330.36.2024.SM Wójt Gminy Borów odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z pracy zawodowej przez wnioskodawcę, a potrzebą opieki nad matką. Wnioskodawca zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna od 1 czerwca 2022 r. Natomiast złamanie szyjki kości udowej u matki nastąpiło w lipcu 2023 r., a zatem rok później. Matka wnioskodawcy przemieszcza się z pomocą wózka inwalidzkiego. Stan zdrowia matki pozwala na pozostawienie jej samej w domu przez większość dnia, ponieważ nie jest zapampersowana i samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że wnioskodawca mógłby podjąć pracę zawodową, choćby w niepełnym wymiarze czasowym. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez bezpodstawne uznanie, że nie ma związku między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, a zakres opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. W uzasadnieniu stwierdził, że zgromadzone w sprawie dokumenty pozwalają przyjąć, że rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia ma związek z opieką sprawowaną nad matką, która porusza się na wózku inwalidzkim, a pozostając sama w domu musi być w stałym kontakcie z synem. Wnioskodawca przez wiele lat był osobą czynną zawodowo, posiadając odpowiednie kwalifikacje i umiejętności pracy mechanika. Obecnie nie podejmuje pracy z uwagi na zły stan zdrowia matki, która jest wdową i może liczyć wyłącznie na jego pomoc. Co istotne, okoliczność że matka nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki drugiej osoby, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ, który w orzeczeniu uznał brak możliwości samodzielnej egzystencji. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 5 czerwca 2024 r. nr SKO 4532.216.2024 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Według SKO, nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia rzez wnioskodawcę a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Z ustaleń wywiadów środowiskowych wynika, że opieka nad matką sprowadza się do czynności, które nie wymagają świadczenia ich w sposób ciągły, nieprzerwany i całodobowy. Wnioskodawca głównie przygotowuje posiłki, pomaga w porannej i wieczornej toalecie, podaje leki, robi zakupy, organizuje wizyty lekarskie. Są to czynności powtarzalne, wykonywane regularnie, jednak ich charakter i zakres nie świadczy o tym, aby wykraczały poza standardowe czynności opiekuńcze członków rodziny względem siebie. Wnioskodawca sprawuje opiekę przez około 5 godzin dziennie, z czego około 2-3 godziny zajmuje przygotowywanie posiłków. W ocenie SKO, czynności takie jak przygotowywanie posiłków czy podawanie leków to normalne czynności wykonywane w gospodarstwie domowym, która każda aktywna zawodowo osoba jest w stanie godzić z wykonywaniem pracy zarobkowej. Strona wykonuje także czynności higieniczne, które zajmują do 2 godzin dziennie. Poza tym matka strony porusza się na wózku inwalidzkim, niemniej jest samodzielna w zakresie korzystania z toalety, samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez syna, w razie konieczności pozostaje w kontakcie telefonicznym z synem. Strona wprawdzie pomaga matce w porannej i wieczornej toalecie, jednak zarówno pora wykonywania tych czynności, jak i czas im poświęcany świadczą o tym, że mogą one być wykonywane przed pracą i po pracy. Wykonywane przez stronę czynności przy matce nie zajmują całego dnia i nie powodują obowiązku nieustannego czuwania nad matką. Strona oświadczyła, że stan psychofizyczny matki pozwala na to, by pozostawała sama w domu przez większość dnia. Zdaniem SKO, zakres i rozmiar czynności wykonywanych przez wnioskodawcę w ramach sprawowanej opieki nie pozwala przyjąć, aby rzeczywiście uniemożliwiały one wykonywanie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wnioskodawca nie wykonuje czynności, wymagających ciągłej jego obecności lub nieustannej gotowości do świadczenia opieki. Zakres pomocy i opieki, którą świadczy wnioskodawca nie wymaga od niego ciągłego i stałego zaangażowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił organowi: ● naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj.: - art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że syn osoby niepełnosprawnej nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia, - art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że syn osoby niepełnosprawnej nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, ● naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj.: - art. 6 , art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 13 grudnia 2023 r., że niepełnosprawna matka pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki swojego syna, który nie musi rezygnować z zatrudnienia. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że organ dokonał błędnej i dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału w kwestii czasu sprawowania opieki, której wymaga niepełnosprawna podopieczna oraz możliwości podjęcia pracy zawodowej przez skarżącego. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie o niepełnosprawności matki skarżącego, z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dokument ten jest dokumentem urzędowym wydanym przez lekarza orzecznika, który posiadając fachową wiedzę uznał niezdolność do samodzielnej egzystencji matki skarżącego. Wydaje się, że organ odwoławczy wyszedł poza zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów uznał, że podopieczna nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki swojego syna. Trudno zgodzić się z organem, aby można było pogodzić opiekę nad niepełnosprawną matką, która jest w zawansowanym wieku, nie porusza się samodzielnie, wymaga nadzoru, sporządzania posiłków, robienia zakupów, pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych, przy ubieraniu się, przy higienie osobistej oraz dyspozycji z pracą zawodową. Skarżący opiekuje się matką, która potrzebuje wsparcia. Organ odwoławczy błędnie ustalił, że matka skarżącego nie wymaga pełnej opieki, a następnie niezasadnie uznał, że nie musi on rezygnować z pracy zawodowej, aby zajmować się niepełnosprawną matką. Skarżący jest osobą zdrową i zdolną częściowo do pracy, nie podejmuje jednak zatrudnienia, gdyż przyjął na siebie obowiązek opieki nad matką. Rezygnacja, a następnie niepodejmowanie zatrudnienia ma związek z opieką sprawowaną nad matką. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad matką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a więc czy istotnie skarżący nie podejmuje lub zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżący jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojej matki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący (52 lata) zamieszkuje w osobnym od matki domu i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, aktywnymi zawodowo. Legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (symbol przyczyny niepełnosprawności – 08-T) od 21 maja 2020 r. z zaleceniem pracy w warunkach chronionych (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Strzelinie z dnia 26 września 2023 r.). Natomiast z orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącego (80 lat) z dnia 13 grudnia 2023 r. wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności matki strony datuje się od 17 listopada 2023 r. Jako symbol przyczyny niepełnosprawności podano 05 – R, czyli schorzenia narządu ruchu. Z przedłożonego do akt administracyjnych sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 stycznia 2024 r. wynika, że matka skarżącego doznała w lipcu 2023 r. po upadku złamania szyjki kości udowej lewej i nie wyraziła wówczas zgody na leczenie operacyjne. Obecnie z uwagi na przewlekły ból i trudności w poruszaniu się zdecydowała się na zabieg. Jest również po złamaniu trzonów kręgowych Th12 i L1, cierpi na nadciśnienie tętnicze i POCHP. Porusza się za pomocą kuli i wózka inwalidzkiego. W wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 9 stycznia 2024 r. ustalono, że matka skarżącego porusza się po mieszkaniu z pomocą chodzika podporowego i wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Syn przychodzi do niej o godzinie 7.30: rozpala w piecu, pomaga przy porannej toalecie i ubieraniu, przygotowuje i podaje śniadanie, podaje leki, mierzy ciśnienie, robi zakupy dla obu gospodarstw domowych, przygotowuje i podaje drugie śniadanie, obiad, podwieczorek i kolację, pomaga przy wieczornej kąpieli, ścieli łóżko, sprząta o kolacji, przynosi na noc opał. W domu matki skarżący spędza około 5 godzin dziennie, w tym 2 – 3 godziny przygotowuje posiłki. Towarzyszy również matce przy wizytach lekarskich, załatwia transport medyczny na badania, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki. Zajmuje się też swoim gospodarstwem domowym, jest w stałym kontakcie telefonicznym z matką. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że matka skarżącego pozostaje sama w domu, gdy syn wychodzi na zakupy lub spędza czas ze swoją rodziną, a więc może podjąć zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu. Natomiast z wywiadu środowiskowego z dnia 10 kwietnia 2024 r. wynika, że matka strony przemieszcza się na wózku inwalidzkim. Skarżący wskazał wówczas, że stan psychofizyczny matki pozwala, aby kobieta przebywała sama w domu przez większa część dnia. Gdy syn jest nieobecny w jej miejscu zamieszkania, pozostaje z synem w stałym kontakcie telefonicznym. Ustalono, ze skarżący przygotowuje i podaje matce posiłki, leki, załatwi sprawy urzędowe, towarzyszy podczas wizyt lekarskich. Matka strony samodzielnie korzysta z toalety. Skarżący spędza u matki około 5 godzin dziennie, ponieważ zajmuje się również swoją rodziną i swoim gospodarstwem domowym. Z powyższego wynika, że matka skarżącego jest osobą chodzącą po mieszkaniu z pomocą sprzętu ortopedycznego, korzysta z toalety, samodzielnie spożywa przygotowane jej posiłki, jest sprawna umysłowo. Większość czasu spędza sama w domu, pozostając z synem w kontakcie telefonicznym. Skarżący nie wykonuje przy matce czynności ściśle pielęgnacyjnych, ale wykonuje głównie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego matki. Jeżeli chodzi o aktywność zawodową skarżącego, to z wywiadu środowiskowego z dnia 10 kwietnia 2024 r. wynika, ze skarżący pozostawał w zatrudnieniu jako mechanik, a obecnie jest zarejestrowany od dnia 1 czerwca 2022 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy. W ocenie Sądu, powyższy zakres opieki faktycznie sprawowanej nad matką oraz ilość czasu poświęcanego w związku z opieką nad matką nie stoi na przeszkodzie w podjęciu przez skarżącego pracy, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia miało związek przyczynowy z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego i jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznał organ, odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. Zakres sprawowanej opieki i ilość czasu poświęcanego na opiekę nad matką nie koliduje z możliwością podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący zasadniczo nie wykonuje bowiem czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z osobą niepełnosprawnej matki. Opieka nad matką ogranicza się bowiem do pomocy przy higienie osobistej (pomoc przy kąpieli) i ubieraniu się, podawaniu posiłków i leków, przy czym matka korzysta z toalety i samodzielnie spożywa przygotowane jej posiłki. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącego możliwe byłoby również po podjęciu przez niego pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącego (robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, sprzątanie) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącego. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących zawodowo osób, poza godzinami pracy. W ocenie Sądu, SKO zasadnie uznało, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego wynika z innych przyczyn i nie jest konsekwencją sprawowania opieki nad matką. Skarżący od czerwca 2022 r. zarejestrowany jest jako sobą bezrobotna i nie były to związane z koniecznością opieki nad matką, która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od listopada 2023 r., a upadek miał miejsce w lipcu 2023 r. Należy podkreślić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Takiego związku przyczynowo – skutkowego Sąd nie dopatrzył się w sytuacji skarżącego. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu dla osób niepodejmujących zatrudnienia. Pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością dorosłych dzieci, co nie jest równoznaczne z brakiem możliwości wykonywania pracy zawodowej. W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącemu nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. Nieuzasadnione zatem są zarzuty odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Bezpodstawne są również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, bowiem organy dokonały wnikliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnęły sprawę na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego. Nie trafny jest też zarzut pominięcia przez organy treści orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącego z dnia 13 grudnia 2023 r., bowiem organy nie kwestionowały stanu zdrowia matki skarżącego, a jedynie oceniały związek przyczynowy pomiędzy zakresem opieki i ilością czasu poświęcanego na opiekę nad matką a niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.