IV SA/Wr 477/09
WyrokWSA we Wrocławiu2010-01-27
Skład orzekający: Wanda Wiatkowska-Ilków, Tadeusz Kuczyński, Henryk Ożóg
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną, na skutek postanowienia sądu rodzinnego zezwalającego na umieszczenie jej w placówce opiekuńczej, może być uznane za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną, będące następstwem postanowienia sądu rodzinnego o umieszczeniu jej w placówce opiekuńczej, należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W związku z tym, orzeczenie o odmowie wymeldowania, oparte na przypuszczeniach o przyszłym powrocie, narusza prawo materialne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wymeldowania R. K. z miejsca pobytu stałego. R. K., osoba częściowo ubezwłasnowolniona, przebywała w ośrodku opiekuńczo-rehabilitacyjnym na mocy postanowienia sądu rodzinnego. Wnioskodawczyni, M. K., była pasierbicą R. K. i jego poprzednią kuratorką, która twierdziła, że nie jest w stanie sprawować nad nim opieki i obawia się jego powrotu. Organy administracyjne odmówiły wymeldowania, uznając, że opuszczenie miejsca pobytu nie było dobrowolne ani trwałe. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody D. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia NSA Henryk Ożóg Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla decyzję I i II instancji; II. przyznaje adwokatowi W. O. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006r. Dz.U. Nr 139, poz. 993 z póź. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...]r. nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania R. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. – utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wskazano, że postępowanie w sprawie wymeldowania R. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. wszczęto na wniosek M. K.. właścicielki przedmiotowego mieszkania. Wnioskodawczyni podała, iż R. K. jest osobą ubezwłasnowolnioną, obecnie przebywa w ośrodku "Przyjazny Dom", funkcję jego kuratora sprawuje obecnie kierownik wspomnianego ośrodka. Do akt sprawy dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieście z dnia 11 kwietnia 2006r., sygn. akt RIIINs 136/06, zezwalającego ówczesnemu kuratorowi R. K. – M. K. na umieszczenie go w domu pomocy społecznej.
W dniu 1 kwietnia 2009r. zeznania do protokołu złożyła T. M., która oświadczyła, iż jest pracownikiem socjalnym Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] we W. i została upoważniona przez Z. K., kuratora R.K. do dokonania zgłoszenia pobytu czasowego R. K. w Domu Pomocy Społecznej "Przyjazny Dom" przy ul. [...] we W. na okres od dnia 31 marca 2009r. do dnia 31 marca 2010r.
W dniu 1 kwietnia 2009r. do organu I instancji wpłynęło pisemne wyjaśnienie Z. K., kuratora R. K., w którym oświadczył, iż jest dyrektorem wielofunkcyjnego ośrodka opiekuńczo - rehabilitacyjnego przy ul. [...] we W.. Jedną z placówek w ośrodku jest zespół mieszkań chronionych, w którym od dnia 31 października 2007r. przebywa R.K.. Wyjaśnił, iż R. K. nie mógł zostać umieszczony w Domu Pomocy Społecznej, ponieważ nie wymaga całodobowej opieki, a jedynie wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, w związku z czym został zakwalifikowany do pobytu czasowego w zespole mieszkań chronionych. Ze względu na długotrwały proces usamodzielniania się, nie jest możliwe określenie terminu ukończenia tego procesu i powrotu R. K. do miejsca stałego zameldowania. W związku z czym nie ma możliwości zameldowania na pobyt stały w zespole mieszkań chronionych, a jedynie na pobyt czasowy.
W dniu 6 kwietnia 2009r. zeznania do protokołu złożyła M. K., która oświadczyła, iż R.K. to jej pasierb. W miejscu pobytu stałego nie przebywa od dnia 4 września 2007r. Strona była jego kuratorem, ponieważ jest częściowo ubezwłasnowolniony, a obecnie opiekę prawną nad nim sprawuje Dyrektor ośrodka "Przyjazny Dom". Zdaniem M. K., jej pasierb został skierowany do wskazanego ośrodka na stałe. Dodała, iż ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości sprawowania opieki nad R. K. i nie widzi możliwości jego powrotu do mieszkania przy ul. [...] we W..
Decyzją z dnia [...]r. nr [...], Prezydent W. orzekł o odmowie wymeldowania R. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W., gdyż uznał, że nie zostały spełnione przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła M. K.. Skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie sprawować opieki nad R. K., gdyż sama wymaga opieki. Dodała, iż pod żadnym pozorem nie zgodzi się na jego powrót do mieszkania przy ul. [...] we W., gdyż się go boi.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy w oparciu o przedłożone dokumenty stwierdził, że materialną-prawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z lokalu stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu: organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych.
Opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia owego zamiaru.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż R. K. nie opuścił miejsca pobytu stałego z własnej woli, lecz na skutek postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieście z dnia 11 kwietnia 2006r., sygn. akt RIlINs 136/06, został umieszczony w Zespole Mieszkań Chronionych. Takiego opuszczenia miejsca zameldowania nie można uznać za dobrowolne. Ponadto R. K. został zameldowany na pobyt czasowy trwający do dnia 31 marca 2010r. w obecnym miejscu pobytu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt związany z leczeniem jest okolicznością uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż jak wynika z akt sprawy R. K. nie opuścił trwale i dobrowolnie miejsca pobytu stałego, a więc decyzja Prezydenta W. z dnia [...]. nr [...] orzekająca o odmowie wymeldowania R. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. K. podniosła, że R. K. opuścił miejsce pobytu stałego na okres dłuższy niż 3 miesiące i nie dopełnił obowiązku wymeldowania, a ponadto nie przebywa w przedmiotowym lokalu przez około 2 lat, co według skarżącej świadczy o trwałości opuszczenia spornego lokalu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Odnosząc się do zarzutu przekroczenia przez R. K. trzymiesięcznego terminu opuszczenia przedmiotowego lokalu, organ odwoławczy podkreśla, iż zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych taki termin nie istnieje. Zgodnie z art. 15 § 1 wspomnianej ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku nie dopełnienia obowiązku wymeldowania się najpóźniej w dniu opuszczenia miejsca pobytu stosuje się art. 15 § 2, który stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym stwierdzenie "trwającego ponad 3 miesiące" odnosi się do określenia rodzaju pobytu czasowego, który może być pobytem czasowym do 3 miesięcy lub ponad 3 miesiące, a nie okresu opuszczenia miejsca zameldowania.
W piśmie pełnomocnika strony skarżącej z dnia 30 listopada 2009r. stwierdzono, że postanowienie Sądu Rodzinnego zezwalające na umieszczenie R. K., zastąpiło akt jego woli poprzez wyrażenie zgody na umieszczenie w domu opieki społecznej, ponieważ on sam (osoba ubezwłasnowolniona częściowo) nie był w stanie świadomie podjąć takiej decyzji. W konsekwencji, Sąd Rodzinny wyrażając zgodę na umieszczenie R. K. w domu opieki społecznej, tym samym uznał, uwzględniając stan zdrowia i rokowania na przyszłość, że R. K. wymaga umieszczenia w domu opieki społecznej, w więc w instytucji w której jest się umieszczonym na czas nieokreślony. Podkreślono, że nie zmienia tego fakt umieszczenie R. K. w zespole mieszkań chronionych, ponieważ docelowo został on skierowany przez Sąd Rodzinny do domu opieki społecznej, a nie do zespołu mieszkań chronionych. Skoro wskazane postanowienie Sądu nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego i stanowi jedyną podstawę do umieszczenia w konkretnej, wskazanej tam placówce, to nie może zmienić treści tego postanowienia, oświadczenie obecnego kuratora R. K. – Z. K., który stwierdził między innymi "iż R. K. nie mógł być umieszczony w domu pomocy społecznej, ponieważ nie wymaga całodobowej opieki, a jedynie wsparcia w codziennym funkcjonowaniu". Zarzucono, że organ przy orzekaniu pominął treść art. 54 ustawy o pomocy społecznej, i § 10 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej, z których wynika, że do domów opieki społecznej kieruje się osoby na czas nieokreślony. R. K., na podstawie orzeczenia Sądu rodzinnego winien być umieszczony w domu opieki społecznej, na czas nieokreślony, ponieważ do miejsca pobytu stałego nie może wrócić. Skarżąca nie może zapewnić R. K., opieki, bo sama jej potrzebuje. Ma ona 72 lata i już nie może się nim zajmować, ponieważ jej stan zdrowia w najlepszym wypadku nie będzie się pogarszał. Fakt, że obecnie R. K. przebywa w zespole mieszkań chronionych nie oznacza, że powróci on do miejsca stałego pobytu. Z uwagi na stan zdrowia, będzie wymagał na stałe opieki osób trzecich. Zarzucono ponadto, że zarówno organ I jak i II instancji nie poczynił żadnych ustaleń mających na celu wyjaśnienie, czy R. K. posiada centrum spraw życiowych w lokalu stałego pobytu. Organy administracyjne zaniechały przeprowadzenia dowodów na tę okoliczność, a przede wszystkim nie wyjaśniły czy kiedykolwiek zakończy się proces usamodzielniania się R. K., tym samym czy będzie on mógł samodzielnie egzystować i czy możliwy będzie jego powrót w miejsce stałego pobytu. Wyjaśnienie obecnego kuratora nie może zastępować ustaleń poczynionych przez biegłych co do stanu zdrowia Ryszardy Klazury i rokowań w tym zakresie na przyszłość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Nadto, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Uchylenie kontrolowanej decyzji wydanej w administracyjnym toku instancji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa j materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik [sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą rozpoznania żądania strony był przepis art. 15 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w świetle którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy przy tym wyjaśnić, że sprawy meldunkowe (zameldowanie, wymeldowanie), należące do kategorii zagadnień prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania tudzież pozbawiania. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza zatem w sferę stosunków cywilnoprawnych (np. własnościowych, najmu etc.), ani nie wpływa na stosunki i prawne z zakresu prawa rodzinnego, choć pewne okoliczności faktyczne i prawne ukształtowane w wyniku tych postępowań mogą mieć znaczenie w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w ramach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na ich tle bowiem dochodzić może do różnych zdarzeń, które muszą być brane pod uwagę przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, w kontekście badania, czy doszło do spełnienia przesłanek przewidzianych w cytowanej normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie.
Z przywołanej wyżej normy prawnej wyrażonej w art. 15 ust. 2 wynikają przesłanki, których łączne spełnienie jest niezbędne do wydania decyzji w sprawie wymeldowania z pobytu stałego lub czasowego na czas trwający ponad trzy miesiące oraz niedopełnienia przez osobę opuszczającą miejsce pobytu obowiązku wymeldowania się. Celem przytoczonej regulacji jest zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, które powinny rejestrować i odzwierciedlać zmiany miejsc pobytu. Z tych też względów nałożono na osoby podlegające obowiązkowi meldunkowemu powinność dokonywania czynności służących rejestracji miejsca pobytu, a organom meldunkowym przyznano uprawnienia do wydawania rozstrzygnięć mających zastępować takie czynności (gdy nie podejmie ich osoba zobowiązana) właśnie dla uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Opuszczenie lokalu, w którym dana osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przesłanki te (dobrowolność i trwałość opuszczenia, zamiar zamieszkania w innym miejscu i tam skoncentrowanie swych spraw) winny być stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić, nie jest tu zatem wystarczające subiektywne formułowanie woli przez osobę zainteresowaną. W świetle art. 9a ustawy, o ewidencji ludności i dowodach osobistych - za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Okoliczności dotyczące zamiaru muszą być więc oceniane w kontekście zachowania tejże osoby (przedstawiciela ustawowego), nie zaś – z punktu widzenia osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych.
W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt fizycznego opuszczenia przez R. K. dotychczasowego miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. Mocą postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia Sądu Rodzinnego z dnia 11 kwietnia 2006r. nr R III Ns 136/06 zezwolono ówczesnemu kuratorowi – M. K. na umieszczenie częściowo ubezwłasnowolnionego R. K. w domu pomocy społecznej. Mimo tego orzeczenia R. K. od dnia 31 października 2007r. przebywa w ośrodku opiekuńczo-rehabilitacyjnym we W. przy ul. [...]. Z informacji udzielonej przez obecnego kuratora R. K. – Z. K. wynika, że ze względu na długotrwały proces usamodzielniania się, nie jest możliwe określenie terminu ukończenia tego procesu i powrotu R. K. do miejsca stałego zameldowania.
Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że opuszczenie przez R. K. mieszkania przy ul. [...] we W. ma charakter trwały, gdyż przebywa on od ponad dwóch lat w ośrodku opiekuńczo-rehabilitacyjnym, przy czym ze względu na brak możliwości określenia terminu zakończenia procesu rehabilitacji R. K. - pobyt ten ma w istocie charakter pobytu na czas nie określony. Oznacza to, że w tym miejscu znajduje się jego aktualne centrum życiowe.
Zdaniem Sądu, dla oceny trwałości opuszczenia przez R. K. lokalu przy ul. [...] we W. nie ma znaczenia fakt, że w aktualnym miejscu pobytu jest on zameldowany jedynie na pobyt czasowy. Nie ma bowiem pewności, czy i kiedy zakończy się proces jego usamodzielnienia się oraz czy będzie on mógł samodzielnie egzystować, a zatem w ogóle możliwy będzie powrót w miejsce stałego pobytu. Organy administracyjne stwierdzając, że R. K. po ukończeniu procesu usamodzielnienia się powróci do miejsca pobytu stałego, oparły zaskarżone rozstrzygnięcie na pewnych przypuszczeniach co do stanu faktycznego, który może mieć miejsce w przyszłości. W związku z tym za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2009r., II OSK 174/08 (zamieszczony w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych) stwierdzić należy, iż rozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym polega na zastosowaniu obowiązującego prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy istniejącego w dacie wydania decyzji. Dokonując oceny, czy dana osoba spełnia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy, organ mógł uwzględnić jedynie stan faktyczny sprawy istniejący w dacie wydania decyzji odwoławczej (29 lipca 2009r.), skupiając się w szczególności na tym, gdzie w tej dacie znajduje jej centrum życiowe (tj. gdzie przebywa, nocuje, uczy się, spożywa posiłki, gdzie znajdują się jej rzeczy osobiste).
W uzasadnieniu decyzji organ argumentował, że R. K. opuścił miejsce pobytu stałego nie z własnej woli lecz na skutek postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia z dnia 11 kwietnia 2006r., sygn. akt RIIINs 136/06, który umieścił go w ośrodku opiekuńczo-rehablitacyjnym, zatem takiego opuszczenia miejsca zameldowania nie można uznać za dobrowolne. Stanowisko organu nie jest zasadne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zamiar opuszczenia lokalu przez osoby nie posiadające pełnej zdolności do czynności prawnych należy (oceniać głównie poprzez ocenę zachowania ich przedstawicieli ustawowych, ewentualnie osób, i które sprawują nad nimi faktyczną opiekę. Osoby te są bowiem zobowiązane do wykonania obowiązku meldunkowego za osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnej (art. 9 a ustawy).
Analizując sytuację na przykładzie osoby małoletniej stwierdzono, że w pewnych przypadkach decyzja o zmianie miejsca pobytu dziecka może zostać podjęta przez sąd rodzinny, w związku umieszczeniem małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej w przypadku, gdy jego dobro jest zagrożone (art. 109 § 2 pkt 5 k.r.o.). Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę małoletnią, będące następstwem orzeczenia sądu rodzinnego o umieszczeniu tej osoby w rodzinie zastępczej należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy (por. powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2009r., II OSK 174/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 października 2007r., III SA/Wr 21/07, zamieszczony w CBOSA).
Wskazane rozumowanie, należy odnieść odpowiednio do niniejszej sprawy. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, w związku z częściowym ubezwłasnowolnieniem R. K., istotną dla niego decyzją w przedmiocie jego miejsca pobytu zmuszony był podjąć sąd rodzinny (Sąd Rejonowy dla Wrocławia Śródmieścia Wydział Rodzinny), który postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2006r. zezwolił na umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Zasadnie więc należy uznać, że w związku z tym, że decyzja skutkująca zmianą miejsca pobytu R. K. została podjęta przez sąd rodzinny, który zezwalając na umieszczenie go w domu pomocy społecznej, kierował się przesłankami warunkującymi umieszczenie, wskazanymi w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.). W związku
z tym należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia sądu i wydania decyzji o skierowaniu do odpowiedniego typu domu pomocy społecznej. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu w Kielcach z dnia 26 czerwca 2008r. II SA/Ke 283/08, Lex nr 499740).
W konsekwencji, opuszczenie przezeń dotychczasowego miejsca pobytu stałego nosiło cechy dobrowolności w rozumieniu art. 15 ustawy.
W powyższym świetle, zdaniem Składu orzekającego, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka części pierwszej art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, to znaczy, że nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania, które miało charakter trwały i dobrowolny, a zatem orzeczenie o odmowie wymeldowania zostało dokonane nie według oceny stanu istniejącego, lecz na podstawie przewidywanych zdarzeń mających wystąpić hipotetycznie w nieokreślonej przyszłości. W konsekwencji zaś należało przyjąć, iż zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy prawa materialnego.
Z powołanych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. - uchylono zaskarżoną decyzję. Postanowienie, co do wykonania decyzji (pkt II wyroku) zapadło zgodnie z art. 152, natomiast rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania (pkt III) znajduje oparcie w § 18 ust. 1 pkt 1 "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
H.B. 26.02.2010r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło