IV SA/Wr 483/18
WyrokWSA we Wrocławiu2019-02-12
Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Bogumiła Kalinowska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący spełnia przesłanki do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z ustawą z dnia 20 marca 2015 r.?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych w art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, a działania skarżącego w ramach PZPR nie mogą być uznane za działalność opozycyjną.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, powołując się na zwolnienia z pracy w PRL z powodów politycznych, pobicie przez milicję i inne represje. Organ administracji publicznej odmówił przyznania statusu, uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek ustawowych, a jego działalność w ramach PZPR nie była działalnością opozycyjną. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, kwestionując decyzję organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi P. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 23 % podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie:
W dniu 1 września 2017 r. wpłynął do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek J. J. (dalej skarżący, strona, wnioskodawca) o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W swoim podaniu wnioskodawca podniósł, że w czasach PRL-u zaangażowany był w działalność partyjną w ramach PZPR. W związku z wyrażaną na zebraniach aparatu krytyką niegospodarności dyrektora zakładu oraz kwestionowaniem podejmowanych przez niego decyzji, w 1968 r. strona miała zostać zwolniona dyscyplinarnie z pracy w J. Zakładach Materiałów Ogniotrwałych. Następnie w 1973 r. z powodu rezygnacji zainteresowanego z członkostwa w partii miano rozwiązać z nim stosunek pracy w S. Zakładach Kamienia Budowlanego. W 1982 r. podczas interwencji milicyjnej miał zostać pobity przez funkcjonariusza oraz zwolniony z pracy w szkole w Jaroszowie w związku z fałszywymi oskarżeniami o wywieszenie krzyży w klasach. Do wniosku zainteresowany dołączył korespondencję kierowaną przez niego do instytucji publicznych. Ponadto przesłał do Urzędu pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z załącznikami w postaci świadectw pracy z WZWP Zakładu Produkcyjnego w Strzegomiu, Dolnośląskiego Przedsiębiorstwa Maszyn i Transportu Budownictwa Placówka w J. oraz ze szkół podstawowych, a także pismo z Komendy Wojewódzkiej Policji we W.
Pismem z dnia 11 września 2017 r. organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przekazanie informacji o dokumentach zgromadzonych w zasobach IPN dotyczących działalności opozycyjnej strony lub doznanych przez- nią represji. W odpowiedzi, która wpłynęła do Urzędu w dniu 9 lutego 2018 r. IPN poinformował Urząd, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w jego zasobach, nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi z art. 2 lub 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (...).
Postanowieniem z dnia 11 września 2017 r. Szef Urzędu zawiesił postępowanie w sprawie. W związku z przesłaniem przez stronę decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającej spełnienie przesłanek, o których mowa w art 4 powołanej ustawy postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 13 marca 2018 r. W piśmie z dnia 13 marca 2018 r. organ wyjaśnił stronie jakie warunki należy spełnić, aby uzyskać potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz wezwał ją do przesłania stosownych dowodów. W odpowiedzi wnioskodawca stwierdził, że w pismach dotychczas kierowanych przez niego do Urzędu dostatecznie opisywał okoliczności, które w jego ocenie mogą stanowić podstawę potwierdzenia statusu. Do pisma zainteresowany dołączył świadectwo pracy ze S. Zakładów Kamienia Budowlanego, z którego wynika, że był zatrudniony w zakładzie od dnia 21 października 1969 r. do dnia 31 marca 1971 r. Stosunek pracy został wypowiedziany przez pracodawcę. Pismem z dnia 7 maja 2018 r. organ poinformował stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz wyznaczył jej termin do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu 25 maja 2018 r. do organu wpłynęło pismo, w którym wnioskodawca odniósł się do pisma organu oraz wyjaśnił, że wskutek zwolnień z pracy, jak również pełnienia służby wojskowej w czasie wydarzeń Poznańskiego Czerwca 1956 r. oraz powołania do wojska w trakcie interwencji w Czechosłowacji, doznał rozstroju zdrowia. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Szef Urzędu odmówił wnioskodawcy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. W ocenie organu wniosek strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca w trakcie postępowania administracyjnego nie przedłożył dowodów potwierdzających spełnienie warunków z art. 2 ustawy o działaczach (...), określających kto jest działaczem opozycji antykomunistycznej. Uznano, że strona w okresie PRL-u nie prowadziła jakiejkolwiek działalności opozycyjnej, wręcz przeciwnie, wnioskodawca przez szereg lat był zaangażowany w działalność partyjną w ramach PZPR. Z jego wyjaśnień wynika, że podejmował jedynie takie działania, które miały na celu zwrócenie uwagi na niegospodarność osób kierujących jego zakładem pracy, nepotyzm lub dokonywane przez te osoby oszustwa. Sprawy te poruszał również na zebraniach partyjnych. Niewątpliwie nie była to działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Opuszczenie przez stronę szeregów partii miało natomiast wynikać wyłącznie z osobistego poczucia krzywdy. Zainteresowany nigdy nie podejmował działań, które kontestowałyby panujący w kraju ustrój, nie prowadził żadnej działalności nielegalnej ani nie współpracował ze strukturami opozycyjnymi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy zdaniem organu nie potwierdza również, by wnioskodawca podlegał represjom, o którym mowa w art. 3 ustawy o działaczach (...). Organ wskazał, że strona nie brała udziału w żadnym wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, i to rozumianym zarówno wąsko - jako udział w pewnym zdarzeniu o charakterze zbiorowym odbywającym się w określonym miejscu oraz czasie, jak i szeroko - jako podejmowanie szeregu czynności o charakterze opozycyjnym. Zdaniem organu, za takie wystąpienie wolnościowe nie można uznać krytyki poszczególnych osób zajmujących stanowiska kierownicze za sposób zarządzania zakładem pracy lub za dopuszczanie się w tym zakresie określonych nieprawidłowości. Podobnie za wystąpienie wolnościowe nie mogło, w opinii organu, zostać uznane opuszczenie szeregów partii motywowane osobistym poczuciem krzywdy. W trakcie postępowania wyjaśniającego organ nie pozyskał również żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że zwolnienie zainteresowanego z pracy miało charakter represji o charakterze politycznym. W ocenie organu z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że był on zwalniany na skutek konfliktów wewnątrzpartyjnych oraz wewnątrz samego zakładu pracy. W 1982 r. strona została przeniesiona do innej szkoły. Wedle wskazań organu nie ma również żadnych dowodów potwierdzających pobicie wnioskodawcy przez funkcjonariusza milicji oraz wskazujących na rzeczywiste przyczyny tego zdarzenia, jak również na zakres obrażeń ciała lub rozstroju zdrowia, którego doznać miała strona. Strona w ustawowym terminie wystąpiła do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Szef Urzędu decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzją własną z dnia [...] Nr [...] o odmowie potwierdzenia wnioskodawcy statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ po przytoczeniu pełnej treści art. 5 ust. 1 oraz art. 2 i 3 ustawy o działaczach (...) przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując , że materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony lub doznania represji określonych w art. 3 ustawy o działaczach (...). Wyjaśniono ponadto, że przedłożona przez stronę decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 27 grudnia 2017 r., w której stwierdzono, że wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, nie potwierdza, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 2 i 3 ustawy o działaczach (...). Organ po ponownym wnikliwym przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie znajdując podstaw do zmiany swojej decyzji, pismem z dnia 2 sierpnia 2018 r. pouczył stronę o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. oraz o możliwości przedstawienia własnych dowodów. Skarżący w piśmie z dnia 28 sierpnia 2018 r. ponownie opisał swoje losy z okresu PRL-u, lecz nie załączył doń nowych dowodów. W konsekwencji Szef Urzędu zaskarżoną decyzją odmówił stronie przyznania żądanego statusu.
W złożonej w ustawowym terminie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu jej sprzeczności z decyzją Prezesa IPN dnia 27 grudnia 2017 r. Organ ten, zdaniem strony, przyznał skarżącemu prawo uznania za osobę represjonowaną. Skarżący przedstawił swój stan zdrowia wskazując, że to na skutek prześladowań i represji jest osobą chorą. Zdaniem skarżącego w decyzji podano nieprawdziwe fakty, nie przesłuchując żadnych świadków. Wnioskodawca ponownie wskazał, że w 1956 roku wbrew "swojej woli był skierowany do tłumienia wypadków poznańskich", w 1968 powołany do wojska, a od 28 lipca do 15 sierpnia 1999 r. został aresztowany przez 4 utajonych milicjantów. Zdaniem strony w decyzji Szefa Urzędu pominięto sprawę zorganizowania strajku załogi w JZMO przeciwko dyrektorom i ich kombinacjom, odmowę udziału w manifestacji na stadionie w Ś. popierającej najazd Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 r. i powołanie strony w tym czasie do wojska. Skarżący obszernie zrelacjonował istotne według jego przekonania okoliczności związane z aresztowaniami, działalnością zawodową, polityczną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 20 listopada 2018 r. skarżący zawarł polemikę ze stanowiskiem organu odwoławczego zawartym w odpowiedzi na skargę, ponownie przywołując fakty prezentowane na etapie postępowania administracyjnego.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego postawił zarzuty naruszenia norm art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz nie wyjaśnienia przez organ omyłki pisarskiej w skardze, popełnionej przez skarżącego co do roku aresztowania skarżącego, gdyż użycie przezeń sformułowań " milicja" i "prokuratura powiatowa" świadczą prawdopodobnie o tym, że nie chodzi o wskazywany przez skarżącego rok 1999.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej przywoływana w skrócie jako "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana bez naruszeń prawa procesowego bądź materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 693 ze zm.; przywoływana dalej w skrócie jako "ustawa").
Stosownie do art. 4 tej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:
1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i
2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Bezsporną okolicznością w przedmiotowej sprawie jest, że skarżący nie pracował na rzecz organów bezpieczeństwa państwa oraz nie współpracował w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez te organy, co potwierdziła decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Tym samym nie zachodziła negatywna przesłanka wykluczająca uzyskanie statusu, o przyznanie którego wystąpił skarżący.
W zakresie natomiast przesłanek pozytywnej natury, warunkujących przyznanie przedmiotowego statusu, trzeba wskazać, że stosowne unormowania prawne zawarto w artykułach 2 i 3 ustawy.
I tak definicję "działacza opozycji antykomunistycznej" zamieszczono w art. 2 ust. 1 ustawy, według którego jest nim osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2).
Z kolei "osobą represjonowaną z powodów politycznych", zgodnie z art. 3 ustawy, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 roku:
1) przebywała w:
a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956 -1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,
e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
W ocenie Sądu organ trafnie przyjął, że w rozpoznawanej nie zaistniały przytoczone wyżej przesłanki prawne dla przyznania skarżącemu żądanego statusu. Trzeba zauważyć, że żadne inne okoliczności poza wymienionymi w zacytowanych art. 2 i art. 3 nie uprawniają do uznania danej osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych.
W toku niewadliwie przeprowadzonego postępowania, z zachowaniem w szczególności dyspozycji norm art. 7 i art. 77 § 1, art. 79a k.p.a., w trakcie której to procedury zapewniono skarżącemu pełną aktywność procesową celem wykazania przezeń spełnienia przesłanek, a i organ z urzędu inicjował czynności procesowe natury dowodowej (w tym wystąpienie do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej) – nie ujawniono by zaszło którekolwiek ze zdarzeń kwalifikowanych przez ustawodawcę jako działalność opozycyjna antykomunistyczna tudzież represje o charakterze politycznym, o których to mowa w art. 2 i art. 3 ustawy. Wszystkie wnioski dowodowe skarżącego uwzględniono. Wbrew twierdzeniom skargi skarżący nie podał nazwisk świadków celem ich przesłuchania, przedłożył jednak dokumenty, które poddane zostały ocenie. Zgromadzony materiał dowodowy należy uznać za kompletny i prawidłowo oceniony przez organ, zgodnie z regułami swobodnej oceny dowodów wywodzonymi na tle art. 80 k.p.a. Ocena ta nie pozostaje w sprzeczności z pozyskaną w toku postępowania wiedzą, zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd podziela argumentację organu w pełnej rozciągłości.
Należy podkreślić, że obszerne twierdzenia skarżącego składane podczas postępowania administracyjnego oraz w skardze odnoszą się zasadniczo jednak do faktu jego długotrwałej, od połowy lat 50-tych, działalności partyjnej w PRL, w łonie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), w tym w charakterze pierwszego sekretarza, w zakładach pracy, w których był zatrudniany. Skarżący, jak wynika z jego wyjaśnień, między innymi odmawiał wykonania poleceń partyjnych, na zebraniach partyjnych poruszał tematykę rozlicznych wynaturzeń w tej partii, wreszcie, jak sam formułował - cyt.: "rzucił legitymacją partyjną".
W tym kontekście wypada zauważyć, że prezentowane przez skarżącego działania podejmowane w ramach PZPR z tytułu posiadania statusu członka tej partii komunistycznej - nie mogą być uznane za przejaw działalności opozycyjnej przeciwko ustrojowi panującemu w PRL ani uznane za przejaw "wystąpienia wolnościowego". Godzi się podkreślić, że przedmiotową ustawę uchwalono (o czym mowa w jej preambule): "Uznając szczególne zasługi dla Polski tych jej obywateli, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani". Akt ten zatem odnosi się do działalności antykomunistycznej, a nie nakierowanej na usprawnienie, czy wzmocnienie "władzy ludowej" lub walkę z patologiami lub ideologicznymi wypaczeniami funkcjonującymi na różnych szczeblach władz partyjnych. Organ orzekający w sprawie trafnie na tle ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy uznał, że skarżący nigdy nie podejmował działań natury niepodległościowej, które kontestowałyby panujący wówczas ustrój, nie prowadził działalności uznawanej za nielegalną (wrogą temu ustrojowi) w ramach struktur zorganizowanych i nie współpracował z takimi strukturami opozycyjnymi.
Nie sposób zatem dopatrzeć się spełnienia przesłanek z art. 2 ustawy, analogicznie także w art. 3 ustawy. Na tle bowiem treści art. 3 analiza akt skłania do konstatacji, że skarżący nie przedłożył żadnych orzeczeń sądowych potwierdzających okoliczność skazania za popełnienie przestępstwa czy wykroczenia za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, nie udokumentował pobytu w więzieniu lub miejscu odosobnienia, przymusowego powołania do służby wojskowej z powodów politycznych. Czynności dowodowe organu podejmowane z urzędu również nie doprowadziły do ujawnienia takich okoliczności. Trzeba przy tym zaznaczyć, że norma prawna z art. 3 odwołuje się do okresu od dnia 1 stycznia 1956 roku do dnia 31 lipca 1990 roku, wobec powyższego opisy licznych przypadków skarżącego (w tym aresztowań w 1998 r. oraz w lipcu 1999 r.), które wykraczają poza ten okres nie mają jakiegokolwiek znaczenia w sprawie. Dotyczy to również dokumentu przedstawionego przez skarżącego z Komendy Wojewódzkiej Policji, gdyż dotyczy on interwencji skarżącego w postaci inicjowania postępowań skargowych w latach 1999 i 2002-2007, pozostając zresztą bez jakiegokolwiek związku przyczynowo-skutkowego z materią niniejszej sprawy, gdyż skargi na działania lub bezczynność policji były składane w sprawach relacji międzysąsiedzkich skarżącego.
Wnikliwe odczytanie treści wypowiedzi pisemnych strony skarżącej, konstruowanych w licznych pismach nie skłania do konstatacji by skarga obarczona była omyłkami pisarskimi w zakresie dat aresztowań. Na lata bowiem 1998 i 1999 skarżący powoływał się we wcześniejszych niż skarga pismach, składanych w trakcie postępowania administracyjnego.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził także by skarżący uczestniczył w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym był pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu lub została z nim rozwiązana umowa o pracę. Jak już wyżej wspomniano, formy aktywności skarżącego prezentowane w składanych pismach procesowych nie noszą znamion przedsięwzięć zorganizowanych na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. Z kolei analiza przedstawionych świadectw pracy skarżącego nie prowadzi do wniosku by rozwiązanie stosunków pracy miało przyczynę uwarunkowaną represjami politycznymi, przeciwnie – jak podano w tych dokumentach – w jednym przypadku nastąpiło to za zgodą stron, w drugim świadectwie pracy stwierdzono, że ostatnio pracował na stanowisku pracownika umysłowego i "w/w wypowiedział pracę", w trzecim zaś wskazano, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z przejściem pracownika na emeryturę. W ostatnim z czterech przedłożonych przez skarżącego świadectw pracy, za okres zatrudnienia od 21.10.1969 r. do 31.03.1971 roku wpisano, że stosunek pracy ustał w wyniku, cyt.: "umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę z zachowaniem okresu wypowiedzenia – art. 30 § 1 pkt 2 K.p."
Przytoczona treść oświadczeń zawartych w przedstawionych świadectwach pracy nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia tezy, że rozwiązanie stosunków pracy miało przyczynę normatywnie określoną w przepisie art. 3 pkt 3 lit. d) ustawy.
W świetle przytoczonych okoliczności Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości. Orzeczenie o wynagrodzeniu pełnomocnika oparto na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 X 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło