IV SA/Wr 488/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania A. W. (dalej: skarżąca, strona) utrzymano w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działającego z upoważnienia Burmistrza S. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] odmówił skarżącej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną J. G. W uzasadnieniu decyzji podał, że dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 859 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Z tego względu stronie nie przysługuje wnioskowane świadczenie. Od decyzji tej odwołanie wniosła skarżąca, w którym podała, że syn ma orzeczenie o niepełnosprawności, wymaga leczenia i rehabilitacji, wydatki na leki są duże i z trudem sobie radzi finansowo. Sytuacja zmusiła ją do pracy w godzinach nadliczbowych i stąd wynika przekroczenie dochodu. Ojciec dziecka nie interesuje się jego losem i sama musi sobie radzić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu podało, że strona wnioskiem z dnia 9 marca 2015r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na syna J. G. Ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Ś. w dniu [...] kwietnia 2015r. sygn. akt. [...] D. G. zobowiązał się płacić na rzecz osoby uprawnionej J. G. alimenty w wysokości po 450zł miesięcznie. Z zaświadczenia wystawionego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia 27 lutego 2015r. wynika, że egzekucja należności alimentacyjnych prowadzona przeciwko D. G. okazała się bezskuteczna. Dochód rodziny skarżącej w roku kalendarzowym 2013 składał się z wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 ust. 4a ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W myśl art. 2 ust 4 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez dochód należy rozumieć dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych natomiast dochód rodziny - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 3 pkt 1, 2 i 2 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r. poz. 1456), stanowi, że dochód to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz.U. z 2012r. poz. 361 z późn.zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód rodziny oznacza to sumę dochodów członków rodziny; dochód członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Ponieważ strona domagała się przyznania świadczenia alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2014/2015, wobec tego przyjęto dochód rodziny z 2013r. czyli z roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 5 marca 2015r., wynika, że przychód rodziny strony w 2013r wyniósł 25.678,28 zł, po odliczeniu jak stanowi ww. przepis podatku 229 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 3248,30 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 1.584,45zł, dochód w 2013r. wyniósł 20.616,53.zł Dochód członka rodziny wyniósł 1.718,04zł (20616,53zł : 12 miesięcy), w przeliczeniu na osobę w rodzinie 859,02zł (1.718,04zł : 2 osoby). Ponieważ dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie strony przekracza kryterium dochodowe wynoszące 725 zł o 134,04 zł stronie nie przysługuje prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy (o zmianę) poprzez przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędne przyjęcie, że dochód członka rodziny w 2013 r. wynosił 859,02 zł. (przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 725 zł), w sytuacji gdy w 2013 r. wychowaniem dziecka (będąc członkiem rodziny) zajmował się również D. G. (zarabiający w 2013 r. miesięcznie 800 zł brutto tj. 628,44 zł netto), co przy obciążających go (i płaconych) alimentach na rzecz A. G. w wysokości 350 zł miesięcznie (które należy wówczas odjąć tj. 628,44 zł - 350 zł = 278,44 zł) powoduje, iż de facto miesięczny dochód rodziny w 2013 r. wynosi 1.996,48 zł (1.718,04 zł + 278,44 zł), a zatem kryterium dochodowe zostało (w przeliczeniu na osobę w rodzinie) zachowane i stanowi kwotę 665,49 zł. Dalej skarżąca wniosła o do dopuszczenie nowych dowodów: z zaświadczenia z dnia 2 grudnia 2013 r. wystawionego przez A (na okoliczność dochodów uzyskiwanych przez D. G. w 2013 r., z treści dokumentu), pisma pozwanego D. G. z dnia 18 października 2010 r. (na okoliczność obciążenia D. G. alimentami w wysokości 350 zł na rzecz A. G., treści dokumentu), zajęcia wierzytelności przez Komornika A. P. z dnia 29 maja 2015 r. (na okoliczność treści dokumentu), dowodu wpłaty kwoty 350 zł (alimentów) przez D. G. na rzecz A. G. (reprezentowanego przez E. G.) na okoliczność świadczeń alimentacyjnych realizowanych przez D. G. (na rzecz "innych osób" zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych), umniejszających jego comiesięczne dochody netto do wysokości 278,44 zł. W uzasadnieniu podała, że rodzina skarżącej w 2013 r. składała się z trzech osób tj. także z D. G., który dopiero z końcem tego roku ją zostawił. Z tego względu wszelkie rozliczenia, w tym ustalanie zachowania kryterium dochodowego winny brać pod uwagę także tą okoliczność. Zresztą warto nadmienić, iż sprawa sądowa w ramach której zawarto ugodę odnośnie alimentów na rzecz J. G., wszczęta została pod koniec 2013 r. (stąd miała sygnaturę [...]), a samą ugodę sporządzono dopiero w roku następnym (tytuł wykonawczy powstał dopiero w 2014 r., a nie w 2013 r.). Zatem do rodziny za rok 2013 należy zaliczyć także D. G. oraz jego miesięczny dochód w wysokości 278,44 zł ( 800 zł brutto tj. 628,44 zł netto - 350 zł alimentów płaconych przez D. G. na rzecz A. G. = 278,44 zł). Dochód D. G. w wysokości 278,44 zł oparto na zapisie art. 3 pkt 1, 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą "dochód to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób [...]". Z tego względu dochód całej rodziny za 2013 r. obejmował - w przeliczeniu miesięcznym - dochód A. W. tj. 1.718,04 zł oraz dochód D. G. tj. 278,44 zł, a zatem razem 1.996.48 zł Po podzieleniu tej kwoty przez wszystkich (trzech) członków rodziny z 2013 r. dochód na jedną osobę wynosił 665,49 zł, a więc poniżej kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Przedmiotem oceny Sądu jest legalność decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. 2012, poz. 1228 ze zm.), dalej: ustawa, w związku z ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, którą odmówiono skarżącej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 marca 2015 r. do dnia 30 września 2015 r. W przeprowadzonym postępowaniu organy orzekające podały, że ustalając dochód rodziny skarżącej w związku ze złożonym wnioskiem z dnia 9 marca 2015 r. o przyznanie świadczenia, dochód rodziny skarżącej w 2013 r. wyniósł 20.616,53.zł. Dochód członka rodziny wyniósł 1.718,04 zł (20.616,53 zł : 12 miesięcy), w przeliczeniu na osobę w rodzinie 859,02 zł (1.718,04 zł : 2 osoby). Ustalony dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie strony przekroczył kwotę kryterium dochodowe wynoszące 725 zł o 134,04 zł. Z tej racji organy orzekające odmówiły przyznania skarżącej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego Strona skarżąca w skardze zarzuciła organom orzekającym błędne przyjęcie, że przekroczyła kryterium dochodowe, ponieważ rodzina jej w 2013 r. składała się z trzech osób tj. także z D. G., który dopiero z końcem tego roku ją zostawił. Z tego względu wszelkie rozliczenia, w tym ustalanie zachowania kryterium dochodowego winny brać pod uwagę także tą okoliczność. Sprawa sądowa w ramach której zawarto ugodę odnośnie alimentów na rzecz J. G., została wszczęta pod koniec 2013 r., a samą ugodę sporządzono dopiero w roku następnym (tytuł wykonawczy powstał dopiero w 2014 r., a nie w 2013 r.). Zatem do rodziny za rok 2013 należy zaliczyć także D. G. oraz jego miesięczny dochód w wysokości 278,44 zł ( 800 zł brutto tj. 628,44 zł netto - 350 zł. alimentów płaconych przez D. G. na rzecz A. G. = 278,44 zł ). Z tego względu dochód całej rodziny za 2013 r. obejmował - w przeliczeniu miesięcznym – dochód tj. 1.718,04 zł oraz dochód D. G. tj. 278,44 zł, a zatem razem 1.996.48 zł Po podzieleniu tej kwoty przez wszystkich (trzech) członków rodziny z 2013 r. dochód na jedną osobę wynosił 665,49 zł, a więc poniżej kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł. Spór w sprawie sprowadza się do wyliczenia dochodu rodziny skarżącej z uwzględnieniem wynagrodzenia D. G. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że organy orzekające nie rozważyły podnoszonych okoliczności. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Jednocześnie na mocy art. 9 ust. 2 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Jak wynika z art. 2 pkt 4 i 5 ustawy, dla zdefiniowania pojęcia dochodu i dochodu rodziny ustawodawca odsyła do unormowań zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Pojęcie dochodu zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód rodziny zaś w art. 3 pkt 2 tej ustawy. W rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny. Natomiast definicja dochodu członka rodziny zawarta została w art. 2 pkt 5a ustawy. Zgodnie z tym przepisem dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Stąd rozstrzygnięcie sprawy wymaga wnikliwego zbadania i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a wydana przez organ decyzja winna wskazywać, jakie okoliczności organ wziął pod uwagę. Organ orzekający zobowiązany jest do przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisie 107 § 3 k.p.a. Organ, prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma zostać wydana decyzja, ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Z uwagi na konstrukcję przepisów prawa regulujących zasady postępowania wyjaśniającego, ciężar przeprowadzenia tego postępowania i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spoczywa na organie administracji publicznej. W konsekwencji wydanie decyzji wymaga uprzedniego jednoznacznego zbadania sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej i dopiero wtedy organ orzekający stwierdzi, czy skarżąca spełnia warunki do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Sądu wskazane wymogi w niniejszej sprawie nie zostały spełnione w sposób pozwalający na ostateczne jej rozstrzygniecie, bowiem nie zbadały podnoszonych przez stronę okoliczności. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję należy uznać za wadliwą, bo wydane zostały bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym za naruszające przepisy postępowania administracyjnego, a to art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie zatem usuniecie wskazanych wyżej braków i uchybień w naprowadzonych wyżej kierunkach a następnie w zależności od dokonanych ustaleń - co powinno znaleźć odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, oraz ocen podjęcie właściwego, należycie umotywowanego rozstrzygnięcia. Organ ustosunkuje się nadto do wszelkich twierdzeń prezentowanych przez skarżącą, a przed wydaniem decyzji wypełni obowiązek wynikający z art. 10 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.