IV SA/Wr 489/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez B. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...] r. Nr [...], którą utrzymano w mocy wydaną na podstawie przepisów art. 60 ust. 1 i 2 w związku z art. 83 ust. 1 i 2, art. 92 ust. 1 i 2 lub 3 art. 93 b ust. 1, art. 100 ust. 1 i art. 101 a ust. 1 oraz art. 100 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.)(zwanej dalej ustawą o powszechnym obowiązku obrony) przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień we W. kartę powołania z dnia [...] r. seria [...]. Wskazaną kartą skarżący został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w terminie od dnia 19 sierpnia 2008 r. w jednostce wojskowej Nr [...] w C. koło S. W uzasadnieniu karty powołania organ I instancji wskazał, że powołanie do czynnej służby wojskowej następuje ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w celu spełnienia obowiązku służby wojskowej, w ramach powszechnego obowiązku obrony, o którym mowa w art. 4 ust. 2 oraz w art. 55 ust. 1 pkt 1 lub 2 lub 3. W odwołaniu od karty powołania B. G. wniósł o jej uchylenie, podnosząc , że jest jedynym żywicielem rodziny, a jego żona studiuje na Uniwersytecie Przyrodniczym we W. , nie pobiera żadnych świadczeń i nie pracuje. Ponadto wskazał, że od września 2008 r. zamierza rozpocząć naukę, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie. Odwołujący wywodził również , że proponowany przez Urząd Miasta W. zasiłek dla członków rodziny żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową w wysokości 936 złotych nie wystarczy na opłacenie rachunków, czynszu oraz podstawowych środków do życia, a wiedza zdobyta w szkole pozwoli mu znaleźć pracę i zapewni utrzymanie rodzinie. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ odwoławczy stwierdził, że karta powołania z dnia .[...] r. seria [...] wydana została zgodnie z przepisami prawa, a jej uchylenie może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych w ustawie, a okoliczności przedstawione przez B. G. do nich nie należą. W ocenie organu II instancji partycypowanie w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego, czy też obawa o pogorszenie warunków finansowych i bytowych rodziny poborowego w czasie odbywania przez niego zasadniczej służby wojskowej nie rodzą prawa do obligatoryjnego odstąpienia od powołania i co się z tym wiąże uchylenia karty powołania. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego przywołał brzmienie art. 39 ust. 1 pkt 4 i 6 ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej według którego odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu ze względu na pobieranie nauki w szkole ponadgimnazjalnej bądź w szkole wyższej na czas pobierania nauki. Wskazał, że poborowy obecnie nie pobiera nauki, a sam fakt przedstawienia zaświadczenia o złożeniu dokumentów do szkoły policealnej , a tym samym deklaracja podjęcia nauki od września 2008 r. nie stanowią podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że odwołujący w 2003 r. ukończył szkołę średnią, a w okresie od 21 listopada 2003 r. do 30 września 2008 r. korzystał z odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej. Skreślenie poborowego z listy studentów w dniu14 maja 2008 r. spowodowało, że utracił on prawo do odroczenia. Skarga na decyzję ostateczną oparta została na zarzucie naruszenia następujących przepisów: - art. 39 ust. 1 pkt 6 oraz ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przez błędne zakwalifikowanie go jako nie spełniającego warunków przewidzianych dla odroczenia odbywania zasadniczej służby wojskowej z uwagi na rozpoczęcie nauki w szkole ponadgimanazjalnej i powołanie go do odbycia służby; - art. 7 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie w toku postępowania faktów dotyczących podjęcia nauki w szkole ponadgimnazjalnej mających znaczenie dla sprawy oraz dotyczących jego sytuacji rodzinnej; - art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewskazanie dowodów na których oparły się organy administracyjne stwierdzając brak okoliczności uzasadniających odstąpienie od powołania z uwagi na jego sytuację rodzinną, jak i pobieranie nauki. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w dniu 27 marca 2008 roku w drodze regulaminowej rekrutacji obowiązującej w szkole, został przyjęty i wpisany do rejestru słuchaczy pierwszego semestru. Kształcenie w powyższej szkole odbywa się w systemie zaocznym a okres nauki wynosi 2 lata. Wskazana szkoła jest ponadgimnazjalną w rozumieniu ustawy o systemie oświaty z uwagi na to, że okres nauczania jest nie dłuższy niż 2,5 roku (tzn. trwa 2 lata), a jej ukończenie umożliwia skarżącemu uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Skarżący podniósł , że w dniu wystawienia karty powołania przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień spełniał przesłanki określone w art. 39 ust. 1 pkt 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej warunkujące odroczenie zasadniczej służby wojskowej. Zdaniem skarżącego organ II instancji zinterpretował pojęcie pobierania nauki w szkole ponadgimnazjalnej w sposób literalny nie konfrontując jego rozumienia z rzeczywistością związaną z pobieraniem nauki. Zwrócił uwagę na fakt, że już w dniu 27 marca 2008 roku został przyjęty do szkoły (a więc na długo przed doręczeniem mu karty powołania), natomiast praktyczną naukę miał rozpocząć dopiero we wrześniu , bowiem kształcenie we wszystkich szkołach rozpoczyna się w okresie od września do października. W związku z tym nie można uznać, że skarżący nie podjął nauki tylko dlatego, że rozpoczęcie semestru następuje we wrześniu czyli po doręczeniu karty powołania. Nadto skarżący wywodził , że ustawodawca używając określenia "pobierać naukę" nie określił, że jest to tylko kształcenie, które jest w toku, ale wykładnia tego sformułowania obejmuje zarówno kształcenie, które jest już w toku jak również kształcenie w szkole, które zostanie podjęte wraz z rozpoczęciem pierwszego semestru. Podniósł , że w marcu 2008r. został wpisany na listę słuchaczy Akademii V. S.P .j N. T.G. we W. Na powyższą okoliczność przedstawił stosowne zaświadczenie wydane przez Dyrektora szkoły. Natomiast organy nie uwzględniły powyższych okoliczności jako spełniających przesłanki uzasadniające odroczenie zasadniczej służby wojskowe. Według strony organy nie podjęły również działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia zaistniałego stanu faktycznego, ponieważ nie podjęły żadnych kroków zmierzających do ustalenia jak przebiega kształcenie w powyższej szkole w związku z czym uzyskałyby informacje, że skarżący był już wpisany do rejestru słuchaczy szkoły. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała stanowisko i argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji , mającego wpływ na wynik sprawy uzasadnia jej uchylenie. (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)(zwanej dalej p.p.s.a.). Oceniając pod tym kątem zaskarżone orzeczenie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się uchybień skutkujących koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem ,że skarżący został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej i zgodnie z treścią art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm. ) - zwanej dalej ustawą o powszechnym obowiązku obrony - i w dniu 5 sierpnia 2008 r. doręczono mu kartę powołania, będącą decyzją administracyjną. Z ujawnionych okoliczności badanej sprawy wynika ,że dacie wydania karty powołania skarżący nie był studentem ,ani uczniem , o czym jednoznacznie świadczy pismo P. Szkoły N. T. G. we W. z dnia 25.06.2008r. , z treści którego wynika, że dopiero po rozpoczęciu nauki we wrześniu zostanie wystawiony słuchaczowi właściwy druk wymagany przez WKU . W tych okolicznościach skarżący niesłusznie podnosi, że karty powołania organ wojskowy nie mógł wydać z uwagi na treść art. 39 ust. 1 pkt 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Przepis ten stanowi, że odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek ze względu na pobieranie nauki w szkole ponadgimanzjalnej , na czas pobierania nauki. Skoro skarżący nie był jeszcze uczniem - co wykazano - organ miał prawo powołać go do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Nieuprawnione są dalsze zarzuty związane z naruszeniem przez organ przepisów określających warunki dotyczące odroczenia zasadniczej służby wojskowej, w tym art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, przewidującego, że odroczenia zasadniczej służby wojskowej można udzielić ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej. Treść skargi i zawarte w niej zarzuty świadczą o tym ,że strona w istocie naprowadza okoliczności związane z możliwością odroczenia zasadniczej służby wojskowej , natomiast przedmiotem osądu w analizowanej sprawie jest decyzja stanowiąca kartę powołania . Wobec tego w tym miejscu wyjaśnić należy , że instytucji odroczenia zasadniczej służby wojskowej nie można utożsamiać z instytucją powoływania do odbycia takiej służby, zwłaszcza jeśli się uwzględni treść art. 45 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Stosownie do wymienionego przepisu, poborowych uznanych za zdolnych do czynnej służby wojskowej wojskowy komendant uzupełnień przeznacza do służby, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych, orzeczenie właściwej komisji lekarskiej, kwalifikacje zawodowe oraz, w miarę możliwości, życzenia poborowych. Bezspornym jest w sprawie, że skarżący został uznany przez komisję lekarską za zdolnego do odbycia czynnej służby wojskowej. Tej przesłanki skarżący nie kwestionował. W związku z tym kwestia odroczenia zasadniczej służby wojskowej wykraczała poza zakres rozpoznawanej sprawy. Podobnie jako niezasadny przedstawia się zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. . Wszystkie bowiem istotne okoliczności faktyczne , stanowiące przesłanki materialno-prawne do powołania skarżącego do czynnej służby wojskowej zostały przez organy wojskowe dostatecznie dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnione. O sposobie zaskarżenia decyzji powołującej do odbycia zasadniczej służby strona została prawidłowo poinformowana. W terminie przewidzianym do wniesienia odwołania złożyła ona wniosek o uchylenie karty powołania , którą trafnie organ wojskowy potraktował jako odwołanie. Stąd też Sąd z urzędu nie dostrzegł naruszenia przez organ § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 118, poz. 800 ) wedle którego poborowy, który został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej co najmniej na czternaście dni przed stawieniem się do odbycia tej służby, określonym w karcie powołania. Przepis § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazuje na to , że warunkiem wszczęcia postępowania o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej jest złożenie przez poborowego pisemnego, udokumentowanego i uzasadnionego wniosku do wojskowego komendanta uzupełnień. Wynika z powyższego oczywisty wniosek, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających możliwość odroczenia zasadniczej służby wojskowej spoczywa na poborowym. Tymczasem jak wynika z oświadczenia strony , złożonego na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 19 lutego 2008r. nie składała ona wniosku o odroczenie zasadniczej służby wojskowej, stosowny wniosek złożyła dopiero w trakcie odbywania zasadniczej służby wojskowej. W związku z tym zapadła w następstwie takiego wniosku decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 listopada 2008r. Nr . zwalniająca skarżącego z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem i przenosząca do rezerwy pozbawiona jest znaczenia prawnego dla oceny zgodności z prawem decyzji będącej przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym , albowiem wyłącznie stan faktyczny i prawny sprawy , jaki istniał w dacie wydawania tej decyzji może być brany pod uwale przy jej kontroli przez Sąd. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji jak i udzielonej odpowiedzi na skargę skarżący korzystał już z odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu nauki w szkole wyższej , orzeczonej decyzją wydana na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Skreślenie z listy studentów w dniu 14 maja 2008 r. spowodowało jednak utratę odroczenia na mocy art. 39 ust. 6 tej ustawy. W chwili wydania karty powołania, czyli w dniu 5 sierpnia 2008 r., skarżący podlegał powszechnemu obowiązkowi obrony zgodnie z art. 4 ww. ustawy i nie był uczniem ani studentem. Jednocześnie - co potwierdził sam skarżący na rozprawie poprzedzającej wyrokowanie - do momentu doręczenia karty powołania nie złożył on wniosku o odroczenie zasadniczej służby wojskowej. W tym zakresie wskazać również należy, że wydane na podstawie art. 39 ust. 8 ustawy rozporządzenie w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej w § 5 wymienia co powinno być zamieszczone we wniosku o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki w szkole (...), m.in. nazwę uczelni, szkoły lub zakładu kształcenia nauczycieli. Do wniosku (...) dołącza się zaświadczenie rektora szkoły wyższej albo dyrektora szkoły lub zakładu kształcenia nauczycieli. W świetle tych przepisów nie ulega wątpliwości, że skoro odroczenie ma zostać udzielone na czas pobierania nauki, to zaświadczenie powinno stwierdzać stan istniejący, a nie ewentualny, który dopiero zaistnieje (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2008r, sygn. akt II OSK 1813/07 ) . Zaoferowane przez stronę zaświadczenie z dnia 25 czerwca 2008 r. o przyjęciu do szkoły policealnej, jak i deklaracja skarżącego dotycząca chęci rozpoczęcia nauki od nowego semestru nie świadczą automatycznie o spełnieniu przesłanek odroczenia służby wojskowej. Przesłanką uzyskania odroczenia odbycia zasadniczej służby wojskowej jest bowiem pobieranie nauki. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że samo zaświadczenie o przyjęciu na studia nie oznacza pobierania nauki, o którym mówi ustawa. W chwili wydania karty powołania skarżący nie był uczniem ani studentem. Miał on jedynie udokumentowany zaświadczeniem ze szkoły zamiar podjęcia nauki. Chęć zdobywania wiedzy i rozwoju naukowego, choć na pewno istotna z punktu widzenia interesu skarżącego, nie może zostać potraktowana w świetle przepisów ustawy jako podjęcie nauki i tym samym podstawa do uzyskania odroczenia terminu odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zamiar taki nie jest równoznaczny z faktycznym podjęciem i pobieraniem nauki, o którym mowa w art. 39 ust. 1 pkt. 6 oraz ust. 3 ustawy. ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w z dnia 27 listopada 2007 sygn. akt IV SA/Wr 383/07. ) Jednocześnie należy wyjaśnić, że fakt podjęcia nauki w szkole ponadgimnazjalnej nie znosi obowiązku służby wojskowej, natomiast może być przyczyną odroczenia tej służby. Skoro jednak skarżącemu jako poborowemu nie udzielono odroczenia służby, nie było żadnych przeszkód, aby go powołać do czynnej służby wojskowej. Wskazana przez skarżącego okoliczność niepracującej małżonki, również nie skutkuje powstaniem prawa do odroczenia służby, czy też niemożnością powołania do zasadniczej służby wojskowej, na co zasadnie zwróciły uwagę organy orzekające w sprawie, powoduje ona bowiem możliwość - po spełnieniu określonych przesłanek - nabycia prawa do zasiłku, o którym mowa w art. 128 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Skoro zatem strona nie złożyła wcześniej wniosku o odroczenie zasadniczej służby wojskowej i nie kwestionowała jednocześnie przesłanek materialno-prawnych , które legły u podstaw wydanej karty powołania , to podniesione w skardze zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku prawnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.