IV SA/Wr 498/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Z. – ojca małoletniej A. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 498/10 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 12 lipca 2010 r. A. Z. – ojciec małoletniej A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł A. Z. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają: matka – I. Z., ojciec – A. Z. oraz dwoje małoletnich dzieci – A. i K. Z.. Wskazał, że najmłodsza córka jest dzieckiem niepełnosprawnym, w związku z czym ponosi duże koszty. Po opłaceniu wszystkich opłat zostaje na życie ok. 800-1000 zł na cztery osoby. W oświadczeniu o dochodach wskazał, że wraz z żoną uzyskują wynagrodzenie z umowy o pracę w kwocie 1.513,17 zł i 2.683,42 zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2010 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie danych wynikających z akt sprawy, m.in. zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ( np. na żywność, lekarstwa), szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków wnioskodawcy ze wskazaniem źródeł ich finansowania i załączeniem dowodów opłat, szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące, informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej i innych form wsparcia państwowego oraz innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku skarżącego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał kserokopie: zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2009 swojego i żony, potwierdzeń operacji dokonanych z rachunku bankowego, umów kredytowych, decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...], nr [...] o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka, dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego, wyliczeń bieżących wynagrodzeń I. i A. Z. W treści pisma procesowego z dnia 9 września 2010 r. wnioskodawca oświadczył, że z miesięcznego dochodu w kwocie 3.035,52 zł, kwotę 2.205, 42 zł przeznacza na opłaty, w tym kwotę 1.061,33 zł na spłatę kredytów, kwotę 231,39 zł na abonament internetowy i telefoniczny oraz kwotę 103,90 zł na abonament telewizyjny (Polsat Cyfrowy). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 października 2010 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący na obecnym etapie postępowania nie wykazał podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia A. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie prawa pomocy. Uznał wydane postanowienie za krzywdzące. Wskazał, że posiadanie telefonu i internetu jest dla jego rodziny niezbędne i pomocne, w szczególności z uwagi na fakt niepełnosprawności jednej z córek. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu Państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OZ 1146/09 niepubl.). Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę stan rodzinny, majątkowy i dochody wnioskodawcy, czyli wysokość dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz ich wydatki. Uwzględniając sytuację materialną skarżącego uznać należy, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia skarżącego dotyczącego miesięcznego wymiaru wynagrodzenia jego i żony oraz pobieranego przez córkę zasiłku pielęgnacyjnego, otrzymują oni wspólnie kwotę 4 349,59 brutto. Z kolei do wydatków na miesięczne utrzymanie swojego gospodarstwa domowego skarżący zaliczył m. in. kwotę wydatków na abonament internetowy i telefoniczny, abonament telewizyjny (Polsat Cyfrowy) (231, 39 zł + 103, 90 zł). Wskazał, że miesięcznie spłaca kredyt w wysokości 1 061,33 zł oraz posiada samochód marki Opel Astra Kombi. Mając na uwadze powyższe, nie ulega wątpliwości, że kwota pozostała skarżącemu i jego rodzinie na miesięczne utrzymanie, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż w przypadku tego rodzaju stanu budżetu domowego nie można uznać, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i to pomimo zgłaszanego przez skarżącego faktu niepełnosprawności jednej z córek i ponoszonych w związku z tym wydatków. Przy czym, podkreślić należy, że posiadając taką możliwość wnioskodawca nie podjął próby przekonania Sądu o wysokich nakładach pieniężnych na utrzymanie niepełnosprawnej córki, nie przedstawił żadnych dowodów wydatków w tym zakresie. Należy wskazać, że skarżący został pouczony przez Sąd, że w przypadku nie nadesłania dodatkowych informacji wniosek zostanie rozpoznany jedynie w oparciu o dotychczas nadesłane dokumenty. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3 w związku art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak sentencji postanowienia.