IV SA/Wr 499/12

WyrokWSA we Wrocławiu2013-02-14

Skład orzekający: Tadeusz Kuczyński, Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję o wymeldowaniu W. C. z miejsca pobytu stałego, opierając się wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji, bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego?
Ratio decidendi
Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu W. C. z miejsca pobytu stałego, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji, bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie dołożył należytej staranności przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady dwuinstancyjności. Wobec spornych interesów stron i wątpliwości co do trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu, organ odwoławczy powinien był przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające lub wydać decyzję kasacyjną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody uchylającej decyzję Burmistrza o wymeldowaniu W. C. z miejsca pobytu stałego. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu, uznając, że W. C. opuścił lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W. C. w odwołaniu podniósł, że jego pobyt poza lokalem jest czasowy i wynika z konieczności opieki nad chorą matką, a jego centrum życiowe nadal znajduje się w spornej nieruchomości. Wojewoda uwzględnił odwołanie, uznając, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego. A. P. wniosła skargę do WSA, twierdząc, że W. C. dobrowolnie i trwale opuścił lokal, a jego centrum życiowe znajduje się u matki.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego z lokalu i odmowy wymeldowania z lokalu I. uchyla zaskarżoną decyzję II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. P. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej: ustawa – po rozpatrzeniu odwołania W. C. od decyzji Burmistrza G. z dnia [...], nr [...] orzekającej o wymeldowaniu W. C. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. D. w G. uchylił w całości wymienioną wyżej decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu W. C. z lokalu przy ul. D. w G. W uzasadnieniu wskazano, że na wniosek A. P., Burmistrz G. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie W. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy D. w G. Wnioskodawczyni podała, że zięć po śmierci córki wyprowadził się z domu i zabrał swoje rzeczy. Postępowanie zakończono wydaniem w dniu 18 maja 2012 r. decyzji orzekającej o wymeldowaniu W. C. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W. C. opuścił lokal położony przy ulicy D. w G., bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Od decyzji organu l instancji W. C. wniósł odwołanie. W motywach odwołania zakwestionował zasadność orzeczenia organu l instancji i podał, że miejsca pobytu stałego nie opuścił trwale i nie ma takiego zamiaru. Z powodu podeszłego wieku i kłopotów z poruszaniem się, które wystąpiły u jego matki uznał, że ma obowiązek jako syn opiekować się matką która ma 81 lat. Z tego powodu codziennie przebywa u matki i tam nocuje, ponieważ codzienne przemieszczanie się z lokalu do lokalu było uciążliwe. Zabrał ze sobą tylko niezbędne rzeczy. Reszta pozostała w lokalu przy ulicy D. w G. Dodał, że teściowa A. P. jest osobą schorowaną. Ma 90 lat i obecnie też opiekuje się nią jej córka M. S., która także tam nocuje. Podniósł, że w spornym lokalu zamieszkuje ponad 30 lat. Razem ze zmarłą żoną dbali o mieszkanie, remontowali i ponosili koszty jego utrzymania. Organ odwoławczy uwzględnił odwołanie W. C., nie podzielając tym samym stanowiska organu l instancji w kwestii niezamieszkiwania w/w w lokalu przy ulicy D. w G. Organ podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż W. C. od kilku miesięcy nie przebywa w lokalu w miejscu zameldowania na pobyt stały, lecz w lokalu swojej matki. Jednakże pobyt poza miejscem stałego zameldowania jest spowodowany złym stanem zdrowia i koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką, która po operacji biodra nie może samodzielnie funkcjonować. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – organ odwoławczy podkreślił, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 w/w ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter stały i jest dobrowolne. O ocenie zaś charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Organ odwoławczy stwierdził, że z zeznań składanych przez W. C. wynika, że jego pobyt w lokalu matki jest czasowy i wynika z konieczności sprawowania nad nią opieki. Zeznając do protokołu w dniu 24 marca 2012r. oświadczył, że nie wyprowadził się z lokalu przy ul. D. w G. W spornym lokalu ma swoje rzeczy i dokumenty, ponosi opłaty. Także przychodzi do lokalu, gdyż spotyka się tam z córkami, które na weekend przyjeżdżają do domu. Zdaniem organu odwoławczego takie zachowanie potwierdza, że wymieniony nie zerwał więzi z lokalem. Oględziny lokalu przeprowadzone w dniu 10 maja 2012 r. potwierdziły zeznania W. C. Faktycznie zabrał z lokalu tylko część potrzebnych rzeczy, a reszta pozostała w lokalu. Zatem takie opuszczenie lokalu nie można uznać za dobrowolne. Wynika ono wyłącznie z zaistniałej sytuacji rodzinnej i nie jest trwałe, a zatem wobec braku danych wskazujących na założenie przez W. C. ośrodka swych osobistych i majątkowych interesów poza miejscem stałego zameldowania nie można uznać, że opuścił on dotychczasowe miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Wyjaśniono, że ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie można jedynie stwierdzić, że W. C. nie przebywa w lokalu przy ulicy D. w G., ponieważ pomaga chorej matce. Mając na uwadze zapis art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, pobyt ze względów rodzinnych w innym lokalu w tej samej miejscowości, uzasadnia dokonanie zameldowania się na pobyt czasowy powyżej 3 miesięcy. Zatem wymieniony powinien dopełnić ciążącego na nim obowiązku meldunkowego. W świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podzielił również organ odwoławczy, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. W rezultacie opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, winno być rozumiane, jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Zdaniem organu, w trakcie postępowania wyjaśniającego nie uzyskano materiału dowodowego świadczącego o trwałym opuszczeniu przez W. C. miejsca pobytu stałego, ewentualnie dowodów potwierdzających fakt, iż wyżej wymieniony skoncentrował swoje sprawy życiowe pod innym adresem. Orzecznictwo sądowe konsekwentnie podkreśla konieczność interpretowania przepisu dopuszczającego wymeldowanie decyzją administracyjną jako rozwiązania wyjątkowego, stanowiącego odstępstwo od ogólnej reguły działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy. Wobec braku podstaw do zakwestionowania twierdzenia W. C., iż nie opuścił miejsca pobytu stałego, a jego czasowa nieobecność w lokalu zameldowania uzasadniona jest opieką nad matką, organ stwierdził, że wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Wobec braku dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że W. C. opuścił miejsce pobytu stałego, wydanie decyzji o wymeldowaniu wyżej wymienionego było zdaniem organu odwoławczego niezasadne. Zatem słuszne stało się rozstrzygnięcie tej kwestii z uwzględnieniem interesu odwołującego się. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła A. P. wskazując, że W. C. dobrowolnie wyprowadził się z mieszkania co potwierdzają dołączone do skargi oświadczenia jego córek : M. C. i M. C– P. Z oświadczeń tych wynika, że W. C. jest osobą nadużywającą alkoholu, nie utrzymuje żadnych kontaktów z córkami, nie ponosi też żadnych opłat za lokal położony przy ul. D. w G. Skarżąca podniosła, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego W. C., w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - została spełniona, gdyż opuszczenie miało charakter dobrowolny i trwały. W. C. wyprowadził się dobrowolnie i do spornego lokalu nie powrócił przez ponad rok. Przy czym dodała, że zamiar opuszczenia należy pojmować nie wyłącznie jako wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności i faktów, co potwierdzają oświadczenia córek, załączone rachunki i potwierdzenia opłat ponoszonych przez A. P. Ustalenie, że nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga, zdaniem skarżącej, zbadania tak pojmowanego zamiaru, który W. C. spełnił nie interesując się losem rodziny i mieszkania przez ponad rok, a także - w szczególności wykazania, że nastąpiło zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu wskazujące, iż centrum życiowe osoby wymeldowanej znajduje się w innym miejscu. Zdaniem skarżącej, zdecydowanie centrum życiowe W. C. znajduje się w lokalu przy ulicy P., gdzie zamieszkuje wspólnie ze swoją matką H. C.. W lokalu tym śpi, spożywa posiłki, posiada swoje rzeczy oraz odbiera pocztę, a o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru pism kierowanych przez Burmistrza G. do W. C. Skarżąca podkreśliła, że w mieszkaniu przy ulicy D. znajdują się jedynie rzeczy porzucone przez W. C. Natomiast sprzęt hi - fi jest własnością M. C., reszta przedmiotów została zakupiona przez skarżącą. Powyższe – w ocenie skarżącej oznacza, że brak jest podstaw do uznania, że lokal przy ul. D. stanowi centrum życiowe W. C. Nadto skarżąca poddała w wątpliwość, czy istotnie zachodzi konieczność sprawowania opieki przez W. C. nad jego matką, skoro córki W. C. wielokrotnie widywały H. C. samodzielnie poruszającą się w rodzinnym mieście. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi stwierdzono, że organ odwoławczy rozpatrywał przedmiotową sprawę na podstawie materiału zgromadzonego przez organ I instancji. Wówczas żadna z córek nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji i nie składała zeznań do protokołu. Dopiero po wydaniu decyzji o odmowie wymeldowania W. C. z lokalu jego córki złożyły oświadczenia. W ocenie Wojewody przywołana w skardze argumentacja nie podważa zasadności wydanej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie można jedynie stwierdzić, że W. C. nie przebywa w lokalu przy ulicy D. w G., ponieważ pomaga chorej matce. Mając na uwadze zapis art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, pobyt ze względów rodzinnych w innym lokalu w tej samej miejscowości, uzasadnia dokonanie zameldowania się na pobyt czasowy powyżej 3 miesięcy. Ponadto – organ zauważył, że z materiału zebranego w sprawie wynika, iż pomiędzy stronami trwa konflikt, który doprowadził do złożenia przez A. P. wniosku o wymeldowanie wymienionego z lokalu. Organ podkreślił, że jedynym zagadnieniem rozpatrywanym na podstawie ustawy była konieczność ustalenia, czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu. Zdaniem organu w zaskarżonej decyzji, organ wyjaśnił, że opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny wynika, że nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu, tzn. osoba dobrowolnie opuściła mieszkanie, nie przebywa w nim, zerwała z nim wszelki kontakt. Te okoliczności w niniejszej sprawie, w ocenie organu II instancji nie zachodzą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Wobec treści skargi godzi się podnieść, że rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, Nr 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.). Stosując przedstawione wcześniej kryteria oceny Sąd w pierwszej kolejności ocenił prawidłowość zastosowania przy załatwianiu sprawy przepisów postępowania administracyjnego. Przepisy te rzutują bowiem na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego. Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit." c" p.p.s.a., co powoduje, że decyzja ta podlega usunięciu z obrotu prawnego. Podkreślić należy, że odwołanie jest instytucją procesową tworzącą możliwości uprawnionym podmiotom zaskarżenia decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z przepisem art. 140 k.p.a. - w administracyjnym postępowaniu odwoławczym w sprawach nieuregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi zatem na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Podkreślenia wymaga także, że kwestię wydawania przez organ administracji decyzji w postępowaniu odwoławczym reguluje przepis art. 138 k.p.a. Przepis ten określa sposoby zakończenia postępowania odwoławczego. I tak organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję organu I instancji ( § 1 pkt 1), albo uchylić tę decyzję i bądź merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, bądź wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć procesowych, tj. umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 ) lub przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 k.p.a.). Niesporne jest w niniejszej sprawie, że zaskarżona decyzja jest decyzją merytoryczną reformacyjną wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który to przepis daje organowi II instancji możliwość uchylenia decyzji organu I instancji w całości lub części i w tym zakresie samodzielnego orzeczenia co do istoty sprawy. Jednakże istotne jest przy tym, że zastosowanie instytucji reformacji i związanego z tym orzeczenia przez organ odwoławczy co do istoty sprawy ograniczone jest łącznym zaistnieniem dwóch przesłanek. I tak po pierwsze, organ odwoławczy musi zakwestionować rozstrzygnięcie organu I instancji, co w istocie oznacza, że rozstrzygnięcie merytoryczne organu odwoławczego jest niezgodne z rozstrzygnięciem organu I instancji, a po drugie nie ma wątpliwości co do ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy, czyli, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w myśl art. 136 k.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy, opisane wyżej przesłanki nie zostały spełnione. Analiza akt niniejszej sprawy, jak i podniesione w skardze zarzuty pozwalają Sądowi na stwierdzenie, że organ odwoławczy nie dołożył należytej staranności przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, stąd decyzja w postępowaniu odwoławczym zapadła co najmniej przedwcześnie. Otóż organ odwoławczy wydając decyzję reformatoryjną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzekając o odmowie wymeldowania uczestnika postępowania z miejsca pobytu stałego, oparł się wyłącznie (i co jest w sprawie niesporne) na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji. Organ II instancji nie przeprowadzając (choć w ocenie Sądu okoliczności tego wymagały) uzupełniającego postępowania wyjaśniającego (art.136 k.p.a. ), tym samym nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, iż nie została spełniona (jak natomiast przyjął organ pierwszej instancji) przesłanka wynikająca z treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. przesłanka dobrowolności i trwałości opuszczenia przez W. C. miejsca pobytu stałego (zameldowania). Uchybienie to skutkuje tym, iż nie można uznać, że przyjęty przez organ odwoławczy stan faktyczny sprawy jest tym samym zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. W takim przypadku brak było dostatecznych podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane mimo to przez organ odwoławczy jest w konsekwencji wadliwe. Zdaniem Sądu, powyższe uchybienia stanowią niewątpliwie naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), a także przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81, art. 138 k.p.a., a także przepisu art. 107 § 3 k.p.a.. Jak to już wyżej Sąd zauważył, podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił w/w art. 15 ust. 2 ustawy, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż kluczową przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu. Niewątpliwie, w całej rozciągłości podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. ,sygn. akt IV SA/Wa 600/05 (Lex nr 192912), w świetle którego, miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy. Zdaniem Sądu zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, z punktu widzenia zaistnienia bądź nie przesłanki do wymeldowania, nie uzasadniał oceny prawnej dokonanej przez organ odwoławczy, a tym samym nie dawał dostatecznych podstaw do stwierdzenia – jak zaś uczynił to organ odwoławczy, że wymeldowanie W. C. z miejsca pobytu stałego było nieuzasadnione. Z lektury akt sprawy niewątpliwie wynika, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, organ odwoławczy oparł się jedynie na twierdzeniach W. C., iż z mieszkania przy ul. D. nie wyprowadził się, a od września 2011 r. przebywa w mieszkaniu przy ul. P., należącym do jego 81 - letniej matki H. Ch., którą opiekuje się ze względu na jej zły stan zdrowia (złamanie biodra). W mieszkaniu przy ul. D. zostawił wszystkie swoje rzeczy osobiste, dokumenty, samochód i w mieszkaniu tym opłaca telewizję satelitarną. Do mieszkania położonego przy ul. D. przychodzi, spotyka się tam z córkami, które mieszkają we W., ale co tydzień lub dwa przyjeżdżają do G. W ocenie Sądu powyższe zeznania W. C. (a przyjęte przez organ odwoławczy), pozostają w sprzeczności z przedstawionymi na etapie skargi oświadczeniami jego córek, tj. M. C. i M. C. – P. Z oświadczeń córek uczestnika postępowania wynika, że uczestnik – W.C. trwale i dobrowolnie opuścił lokal przy ul. D. i swoje centrum życiowe skoncentrował przy ul. P., gdzie zamieszkuje wspólnie z matką H. C. Wbrew twierdzeniom W. C., córki nie utrzymują z ojcem żadnych kontaktów, ojciec nie interesuje się ich losem. W. C. nie uczestniczy również w opłatach mieszkaniowych lokalu przy ul. D. Wyprowadzając się zabrał swoje rzeczy, pozostawił jedynie te, które nie nadają się do użytku, m.in. samochód. Celowo pozostawił część ubrań, których nie używa, a które mają stwarzać pozór zamieszkiwania w spornym lokalu. Istotną przy tym okolicznością jest także i to, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia (np. zaświadczenia lekarskiego), że stan zdrowia matki W. C. istotnie wymaga konieczności sprawowania nad nią tak intensywnej opieki. Podeszły wiek i posiadane schorzenia nie zawsze bowiem świadczą o braku samodzielności danej osoby i o tym, że wymaga ona stałej opieki drugiej osoby. Biorąc pod uwagę powyższe, uznać należało, iż organ odwoławczy z naruszeniem podstawowych reguł postępowania administracyjnego wadliwie uznał, że jest on wystarczający do ostatecznego, reformatoryjnego rozstrzygnięcia sprawy. Nie zostały podjęte bowiem wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego. W przypadku wystąpienia, tak jak w niniejszej sprawie, spornych interesów, organ orzekający winien był dołożyć szczególnej staranności w wyjaśnieniu wszelkich, niejasnych kwestii. Treść uzasadnienia podjętej przez ten organ odwoławczy decyzji nie zawiera natomiast ustaleń świadczących o tym, że podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również w sposób wyczerpujący nie zebrano i nie rozpatrzono materiału dowodowego. Reasumując - zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie przeprowadził czynności pozwalających na niewątpliwe stwierdzenie, że orzeczenie przez organ I instancji o wymeldowaniu W. C. z miejsca pobytu stałego było niezasadne. Zadaniem organu odwoławczego będzie ponowne merytoryczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy uprzednio rozpoznanej przez organ pierwszej instancji. W omawianej sprawie zachodziła niewątpliwie potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, zatem w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a., a w przypadku stwierdzenia braku możliwości zastosowania tego przepisu wydać decyzję kasacyjną w trybie art. 138 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie w pkt II sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy, a pkt III w jej art. 200.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło