IV SA/Wr 5/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-04-18

Skład orzekający: Alojzy Wyszkowski, Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu ogłoszenia upadłości dłużnika alimentacyjnego, przy jednoczesnym braku zaspokojenia wierzytelności alimentacyjnych z masy upadłości, stanowi przesłankę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały wadliwej wykładni pojęcia 'bezskuteczności egzekucji'. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu upadłości dłużnika nie wyklucza możliwości ustalenia bezskuteczności egzekucji na potrzeby świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza gdy syndyk potwierdzi brak zaspokojenia wierzytelności. W takiej sytuacji organy powinny ocenić te okoliczności, a nie automatycznie uchylać decyzję o przyznaniu świadczeń.
Stan faktyczny
Skarżąca K. J. otrzymała prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Po ogłoszeniu upadłości dłużnika alimentacyjnego M. J. i umorzeniu postępowania egzekucyjnego, organy administracji uchyliły decyzję o przyznaniu świadczeń, uznając brak bezskuteczności egzekucji. Skarżąca podnosiła, że syndyk potwierdził brak zaspokojenia wierzytelności alimentacyjnych z masy upadłości. Sąd administracyjny uznał, że organy wadliwie zinterpretowały pojęcie bezskuteczności egzekucji.
Rozstrzygnięcie
WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant starszy inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] września 2017 nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez K. J. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] września 2017 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta W., decyzję Starszego Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] lipca 2017 r. (nr [...]) o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2017 r. ([...]). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. ([...]), skarżąca otrzymała prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 marca 2017 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 500,00 zł miesięcznie. Następnie organ pierwszej instancji uzyskał informację, na podstawie postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. ([...]), że prowadzona przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu M. J. egzekucja należności pieniężnych została umorzona z mocy prawa. Powodem stwierdzenia przez komornika umorzenia postępowania egzekucyjnego było wydanie przez Sąd Rejonowy [...] postanowienia z dnia [...] kwietnia 2017 r. ([...]) o ogłoszeniu upadłości dłużnika – M. J. W piśmie z dnia 3 lipca 2017 r. organ pierwej instancji zawiadomił skarżącą - przedstawicielkę ustawową E. J. - o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie dotyczącej decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2017 r. ([...]). Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2017 r. ([...]), uznając, że w sprawie zaistniała okoliczność mająca wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji, prosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i uwzględnienie faktu, że złożyła przed organem pierwszej instancji pismo syndyka masy upadłości z dnia 22 czerwca 2017 r. iż zgłoszone do masy upadłego M. J. wierzytelności z tytułu zaległych i bieżących alimentów nie zostały zaspokojone z powodu braku środków pieniężnych w masie upadłości. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2017 r. Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło treść przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 169 z późn. zm., dalej ustawa) odnoszących się do rozstrzyganej kwestii, w tym art. 9 ust. 1, art. 2 pkt 2 i 11. Kolegium argumentowało, że aby ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz zachować do nich prawo może wyłącznie osoba, należy podać status osoby uprawnionej, tj. osoby na rzecz której prowadzona jest egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Jednocześnie uprawnienie do świadczeń z funduszu alimentacyjnego skorelowane jest z obowiązkami dłużnika alimentacyjnego. Z kolei status dłużnika alimentacyjnego ma osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 3 ustawy). W świetle przepisu art. 27 ust. 1 ustawy, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wobec tego świadczenia te są swoistym zabezpieczeniem roszczeń obciążających osoby zobowiązane do alimentacji. Oznacza to zatem, że wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowią zadłużenie osoby zobowiązanej do alimentów względem funduszu. Nawiązując do powyższego Kolegium zauważyło, że brak postępowania egzekucyjnego, w tym stwierdzenie jego umorzenia z mocy prawa z przyczyn prawnie wskazanych (np. na podstawie art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze), które jest bezskuteczne w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy, sprawia, że osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd nie ma statusu osoby uprawnionej w rozumieniu ustawy. Tym samym osoba taka nie może ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Podkreślono jednocześnie, że w świetle przepisów ustawy statusu osoby uprawnionej, czyli mogącej ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie ma osoba uprawniona do alimentów od rodzica, wobec którego wydano postanowienie o upadłości oraz gdy zaspokojenie wierzytelności alimentacyjnych w ramach prowadzonego przez syndyka masy upadłości postępowania upadłościowego jest nieskuteczne z powodu braku środków w masie upadłości. W świetle obowiązującego prawa, odróżnić należy bowiem postępowanie upadłościowe prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze od postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych, prowadzonego na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 758 i nast.). Tylko z tym drugim rodzajem postępowania, tj. postępowaniem egzekucyjnym ustawa wiąże, uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że przepis art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b) ustawy, stanowiąc, że do wniosku o świadczenia należy dołączyć odpowiednio zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji, dotyczy wyłącznie sposobu (formy) potwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Złożenie oświadczenia, o którym mowa w tym przepisie, możliwe jest jedynie w sytuacji bezskuteczności egzekucji w prawnie określonych przypadkach (art. 2 pkt 2 ustawy). Przy czym, nie ulega wątpliwości, że oświadczenie nie może zostać skutecznie złożone w sytuacji, gdy nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. W postanowieniu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. ([...]) stwierdzono umorzenie z mocy prawa prowadzonej przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu M. J. egzekucji należności pieniężnych. Powodem stwierdzenia przez komornika umorzenia postępowania egzekucyjnego było wydanie przez Sąd Rejonowy [...] postanowienia z dnia [...] kwietnia 2017 r. ([...]) o ogłoszeniu upadłości dłużnika – M. J. Wobec powyższego, Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie zaistniała okoliczność mająca wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz E. J., tj. skutkująca ustaniem prawa do tych świadczeń. Okolicznością tą jest brak egzekucji zasądzonych alimentów na rzecz E. J. od M. J., a tym samym brak bezskuteczności takiej egzekucji. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, osoba nienależnie pobrała świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie wystąpiła okoliczność mająca wpływ na prawo do świadczeń, tj. skutkująca ustaniem tego prawa, oraz uzasadniająca uchylenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. ([...]). W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które z kolei wynikało z błędnej interpretacji stanowiących materialnoprawną podstawę tych decyzji przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wobec wskazanego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ odwoławczy ponowił błędy zarzucane decyzji pierwszej instancji pomijając argumentację odwołania a w szczególności w nim wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r. I SA/Wa 1355/16, milczeniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały wadliwej wykładni pojęcia bezskuteczności egzekucji, stanowiącego przesłankę przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji wadliwie przyjęły, że przesłanka ta obecnie nie zachodzi – co zdaniem organów – uzasadniało uchylenie, na podstawie art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzji przyznającej świadczenie w związku z wystąpieniem innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy "bezskuteczność egzekucji" oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika czy braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. W świetle powołanego przepisu art. 2 pkt 2 ustawy bezskuteczność egzekucji jako przesłanka przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oznacza sytuację, w której dłużnik nie uiszcza alimentów, jak i nie ma prawnej możliwości wyegzekwowania od niego takich należności. Chodzi więc o taki stan, kiedy nie jest możliwe uzyskanie w żaden prawnie dopuszczalny sposób należności z majątku dłużnika i w związku z tym konieczna jest pomoc finansowa Państwa osobom uprawnionym. Jeśli natomiast egzekucja następnie stanie się skuteczna, organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie w trybie art. 24 o.u.a., który stanowi wprost, że organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tylko wtedy, gdy m.in. egzekucja stała się skuteczna. Podstawowym postępowaniem zmierzającym do egzekwowania należności jest postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), zwanej dalej ".p.e.a." Możliwe jest jednak także egzekwowanie takich zaległych świadczeń na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm.), zwanej dalej "Prawo upadłościowe". W razie wszczęcia postępowania upadłościowego, postępowanie prowadzone przez komornika w trybie "p.e.a." zostaje umorzone, ale egzekwowanie należności odbywa się dalej na podstawie ustawy Prawo upadłościowe z udziałem syndyka i w sposób określony w tych przepisach. To syndyk, a nie komornik jest wówczas uprawniony potwierdzić, że egzekucja określonych należności jest nadal bezskuteczna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zasądzone wyrokiem sądowym, bądź ustalone ugodą sądową należności alimentacyjne podlegają zaspokojeniu w postępowaniu upadłościowym, co zostało uregulowane szczegółowo w przepisach art. 342 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 343 ust. 2, art. 346 ust. 1 oraz art. 249 ust. 4 Prawa upadłościowego. W świetle tych przepisów sposób zaspokajania należności alimentacyjnych w postępowaniu upadłościowym zależy od tego, czy chodzi o (zasądzone) należności przypadające za czas przed czy po ogłoszeniu upadłości zobowiązanego. Z art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego wynika, że ciążące na upadłym zobowiązania alimentacyjne, przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości, syndyk zaspokaja w terminach ich płatności (a więc na bieżąco), w miarę wpływu stosownych sum. Syndyk reguluje te należności alimentacyjne tylko do dnia sporządzenia ostatecznego planu podziału i tylko do wysokości nie wyższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Przekraczająca tę wysokość część należności alimentacyjnych przypadających za czas po ogłoszeniu upadłości, nie podlega zaspokojeniu z masy upadłości. Jeżeli należności alimentacyjne, przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości, z braku wystarczających środków nie zostaną zaspokojone w sposób i w wysokości określonej w art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego, to umieszcza się je w pierwszej kategorii planu podziału funduszów masy (art. 342 ust. 1 pkt 1) a więc traktuje się tak jak wierzytelności w stosunku do masy upadłości. Z art. 249 ust. 4 Prawa upadłościowego wynika ponadto, że należności alimentacyjne przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości nie podlegają kapitalizacji i nie umieszcza się ich na liście wierzytelności. Z tego ostatniego przepisu można zatem wywieść wniosek, że należności alimentacyjne przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości nie podlegają zgłoszeniu do masy upadłości. Wierzyciel alimentacyjny, który dysponuje wyrokiem zasądzającym alimenty (ugodą sądową) - niezależnie od tego, czy wyrok ten został wydany przed czy po ogłoszeniu upadłości - może więc na jego podstawie (bez zgłoszenia wierzytelności do masy) żądać od syndyka wypłat bieżących należności alimentacyjnych na zasadach i w zakresie wskazanym w art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego. Poza tym może także na tej podstawie prowadzić egzekucję należności alimentacyjnych przeciw upadłemu z jego majątku niewchodzącego do masy. Opisany wyżej sposób zaspokajania w postępowaniu upadłościowym należności alimentacyjnych nie odnosi się natomiast do zaległości z tego tytułu przypadających za czas przed ogłoszeniem upadłości. Dotyczy to więc sytuacji, gdy zasądzenie alimentów (zawarcie ugody sądowej) miało miejsce przed ogłoszeniem upadłości zobowiązanego. Należności alimentacyjnych przypadających za czas przed ogłoszeniem upadłości nie dotyczy bowiem art. 343 ust. 2 ani art. 240 ust. 4, natomiast zgodnie z art. 342 ust. 1 pkt 2 podlegają one zaspokojeniu w kategorii drugiej planu podziału funduszów masy upadłości. Należności te traktowane są zatem jak wierzytelności upadłościowe. Wynika stąd jednoznacznie, że zaległości z tytułu należności alimentacyjnych, przypadających od upadłego za czas przed ogłoszeniem upadłości, podlegają zgłoszeniu do masy upadłości na zasadach ogólnych. Wobec powyższego, pomimo że zgodnie z art. 146 Prawa upadłościowego – postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości, a następnie zostaje umorzone z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości, to możliwe jest egzekwowanie należności, w tym świadczeń alimentacyjnych, podlegających zgłoszeniu do masy upadłości. W takim przypadku postępowanie może być prowadzone wyłącznie przeciwko syndykom masy upadłości z tym, że konieczne jest uzyskanie przeciwko niemu klauzuli wykonalności na podstawie art. 788 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1822). (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 lipca 2015 r. III SA/Kr 266/15 i cyt. w nim A.J w: Komentarz do art. 144 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze; System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 27/2015, wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 685/16; wyrok WSA w Opolu z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Op 123/17 LEX 2294003). Na uwagę zasługuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1693/17; LEX 2469921, w którym wywiedziono, że "W ocenie Sądu II instancji, ustawowe pojęcie "bezskuteczności egzekucji" nie jest determinowane, jak przyjął kasator, tylko i wyłącznie przez zaświadczenie wystawione przez organ egzekucyjny (komornika sądowego), ale obiektywnymi istniejącymi okoliczności stanu faktycznego, sprowadzającymi się do niewyegzekwowania od dłużnika w okresie ostatnich dwóch miesięcy kwoty zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (art. 2 pkt 2 ustawy), co w realiach sprawy kontrolowanej przez Sąd I instancji, można było potencjalnie ustalić zestawiając treść oświadczenia strony z informacjami podanymi przez organ postępowania upadłościowego (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1355/16). Zacytowany powyżej art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy umożliwia stronie przedłożenie w tym względzie wraz z wnioskiem stosownego zaświadczenia albo też odpowiednio oświadczenia. Posłużenie się natomiast w redakcji tego przepisu spójnikiem "albo" oznacza, że możliwe jest dowodzenie przez stronę "bezskuteczności egzekucji" także wyłącznie w drodze oświadczenia, którego wzór określony został w załączniku 7 do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 2229). Jeśli zatem do wniosku o ustalenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie dołączono ww. zaświadczenia (a organ egzekucyjny - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - owego zaświadczenie nie może wystawić), rolą organu rozpoznającego jest w świetle zaprezentowanej wykładni prawa zwrócenie się do strony, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., o uzupełnienie braków formalnych podania poprzez przedłożenie przewiedzianego ustawą oświadczenia. To z kolei, jak każdy dowód w sprawie, podlega w dalszej kolejności ocenie organu. Weryfikacja podanych przez stronę informacji może natomiast w takim wypadku zostać przeprowadzona w drodze pozyskania od syndyka informacji, czy zgłoszone do masy upadłego wierzytelności wynikające z zaległych alimentów zostały zaspokojone, a także czy bieżące zobowiązania alimentacyjne ciążące na upadłym, po ogłoszeniu upadłości, były - stosownie do art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego - przekazywane do rąk uprawnionego. Trafne jest bowiem, co do zasady, stanowisko Sądu I instancji, że podstawowym postępowaniem zmierzającym do egzekwowania należności jest postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 599), przy czym możliwe jest jednak także dochodzenie takich zaległych świadczeń na podstawie ustawy Prawo upadłościowe. W razie wszczęcia postępowania upadłościowego, postępowanie prowadzone przez komornika w trybie ustawy egzekucyjnej zostaje umorzone, ale ew. dochodzenie należności odbywa się dalej na podstawie ustawy Prawo upadłościowe z udziałem syndyka i w sposób określony w tych przepisach. To syndyk, a nie komornik jest wówczas uprawniony potwierdzić, na wypadek wątpliwości organu co do ww. oświadczenia strony, że egzekucja określonych należności jest nadal bezskuteczna. Kontrolowany Sąd I instancji nie wyeksponował, co prawda, w należytym zakresie w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku alternatywnej - wobec zaświadczenia komornika - powinności ww. oświadczenia składanego przez stronę, o którym jest mowa w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy, co powinien odpowiednio uwzględnić organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, ale trafnie poza tym Sąd wywiódł, że okoliczności stanu faktycznego w przedmiocie "bezskuteczności egzekucji" mogą być wyjaśnione dodatkowo przez udział syndyka w postępowaniu wyjaśniającym. Wobec tego nie są uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej podnoszące, że stan bezskuteczności egzekucji jest ściśle związany z prowadzeniem egzekucji przez komornika sądowego. Brak przedłożenia zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji wystawionego przez organ egzekucyjny (i prawna niemożność jego uzyskania wobec upadłości dłużnika) nie oznacza bowiem, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może zostać na gruncie obecnie obowiązującej ustawy osobie uprawnionej przyznane. Należy bowiem zwrócić uwagę, że dokumentowanie tejże bezskuteczności z woli ustawodawcy nie zostało ograniczone materialnoprawnie jedynie do ww. środka dowodowego. A zatem podsumowując, w ocenie Sądu II instancji nie można zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, podnoszącymi że Sąd I instancji niesłuszne związał organy administracyjne nietrafnymi zaleceniami, co nastąpiło wskutek rzekomej wadliwej wykładni pojęcia "bezskuteczność egzekucji", prowadzącej do nietrafnego wniosku, że w sprawie konieczne było odebranie oświadczenia osoby uprawnionej o bezskuteczności egzekucji i potwierdzenie tego stanu przez syndyka, czego organy zaniechały, a tym samym naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego oraz nie wykazały, że zaistniała podstawa do wydania decyzji w trybie art. 24 ust. 1 ustawy o uchyleniu ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo." W niniejszej sprawie skarżąca w dniu 31 maja 2017 r. złożyła oświadczenie, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy egzekucję alimentów należnych od M. J. przyznanych E. J. wyrokiem sądu z dnia [...] lipca 2015 r. [...] w wysokości 700 zł okazała się bezskuteczna. Ponadto na żądanie organu pierwszej instancji syndyk masy upadłości – M. J. pismem z dnia 22 czerwca 2017 r. nr [...] wskazał, że zobowiązania alimentacyjne upadłego nie zostały zaspokojone i przekazane do rąk uprawnionej ze względu na brak środków pieniężnych w masie upadłości. Tych okoliczności w sprawie organy nie oceniły. Tym samym doszło w sposób nie budzący wątpliwości do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i art. 107 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stąd w ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokona oceny wspomnianych okoliczności przez pryzmat powołanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które Sąd w niniejszym składzie w całości podziela. W tej sytuacji należało, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c w zw. z art. 135, orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło