IV SA/Wr 51/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [....] r. Nr [...] na podstawie art. 5 ust. 1, 6, 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 4, § 16, § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80) po przebadaniu, na skierowanie Komendanta WKU G., T. S. stwierdziła, że rozpoznała u badanego: 1) cechy osobowości nieprawidłowej nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne - § 68 pkt 1, 2) braki uzębienia z utratą zdolności żucia 11% przy zachowanych zębach przednich - § 24 pkt 1, 3) niewielkie skrzywienie kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego nieupośledzające sprawności ustroju - § 34 pkt 1. Określono kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej: Kategoria N – zał. 1. Grupa I – Niezdolny do zawodowej służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Stwierdzono również, że rozpoznane schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W uzasadnieniu podano, że stwierdzone rozpoznania na podstawie wykazu stanowiącego załącznik do Rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. powodują niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Dokładnie niezdolność do zawodowej służby wojskowej powoduje schorzenie określone w pkt 1 rozpoznania. Stwierdzone schorzenie, wymienione w pkt 1 rozpoznania – mieści się w zakresie pojęciowym § 68 pkt 1 Zał. Nr 1 do rozp. MON z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Zaburzenia osobowości są związane z zaburzeniami sfery emocjonalno-popędowej o różnej etiologii i nasileniu, a warunki i właściwości służby wojskowej w tym wysiłek fizyczny, silne bodźce fizyczne i psychiczne mogą spowodować znaczne pogorszenie stanu zdrowia. W tej sytuacji TWKL we W. uznała, że badany jest niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. S. Zawarł w nim prośbę "o ponowne rozpatrzenie wyników badań". Stwierdził, że prośbę swą popiera pozytywnym orzeczeniem z badań psychologicznych wykonanych w Wojskowej Pracowni Psychologicznej w B. w dniu [...] r. Do odwołania dołączył kserokopię Orzeczenia Psychologicznego Nr [...], które stwierdza brak przeciwskazań psychologicznych do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie wskazanych przez organ I instancji przepisów, a także § 30 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. oraz rozporządzenia MON z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie niektórych świadczeń zdrowotnych przysługujących żołnierzom zawodowym (Dz.U. Nr 8, poz. 36) – utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podała, że po rozpoznaniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Stwierdzono, że w świetle przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań diagnostycznych i specjalistycznych u skarżącego stwierdzono cechy osobowości nieprawidłowej oraz skrzywienie kręgosłupa na pograniczu Th-L mieszczące się w zakresie pojęciowym § 68 p. 1, § 34 p. 1 z zał. Nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. co w Grupie I osób badanych biorąc pod uwagę rodzaj i charakter stwierdzonych zaburzeń kwalifikuje do kategorii "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Odnośnie opinii psychologicznej dołączonej do odwołania komisja lekarska II instancji stwierdziła, że: "stoi na stanowisku, iż nie może ona stanowić podstawy do kwestionowania rozpoznania lekarskiego postawionego przez badającego dla potrzeb wojskowej komisji lekarskiej lekarza specjalisty psychiatry. W/w opinia (...) poza stwierdzeniem braku przeciwskazań psychologicznych do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie zawiera danych upoważniających do podważenia rozpoznania lekarskiego, a zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z dnia 20 października 2003 r., Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. W związku z powyższym RWKL we W. nie widzi podstaw do zmiany postawionego przez badających dla potrzeb orzeczniczych specjalistów rozpoznania od pkt 1 zakwalifikowanego wg § 68 pkt 1 z zał. Nr 1 do rozp. MON z dnia 8 stycznia 2010 r. (Dz.U. Nr 15, poz. 80) i nie stwierdza nieprawidłowości odnośnie uznania skarżącego z jego powodu za niezdolnego w charakterze kandydata do zawodowej służby wojskowej". Skargę na powyższą decyzję złożył zainteresowany. Wniósł o ponowne skierowanie go na badania psychologiczne ponieważ chciałby służyć swojej ojczyźnie jako żołnierz zawodowy. Wskazał, że "nie ma ludzi będących zawsze w stu procentach dyspozycyjnych" w związku z tym ponowił prośbę o zgodę na ponowne przebadanie przez lekarza psychiatrę "aby moje życie zawodowe i marzenia nie zostały przekreślone przez krótką chwilę mojego być może zawahania lub nie zrozumienia intencji w pytaniach lekarskich skierowanych do mnie". Podał, że jest obowiązkowy, umie współdziałać w grupie, jest odporny na stres i nie poddaje się emocjom, nie działa impulsywnie oraz jest konsekwentny w dążeniu do celu. Dodał, że gdyby otrzymał szansę pełnienia służby, byłby dobrym żołnierzem i godnie by reprezentował i bronił ojczyzny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że w jego ocenie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczenie jest zgodnie z przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne art. 3 §1 w związku z art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. zwanej dalej p.p.s.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zatem uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 zwanej dalej p.p.s.a). Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej i do pełnienia tej służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 – LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zatem zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu właściwy organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). W myśl bowiem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a ocena dowodów aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Przepis art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ orzekający obowiązek zebrania całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że jest on zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 17 maja 1994 r. SA/Lu 1921/93). Nadto jak wskazuje orzecznictwo, jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie kompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym (wyrok SN z 23 listopada 1994 r. III ARN 55/94). W rozpatrywanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności T. S. do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. W sprawach określania zdolności do zawodowej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego normujące zasady i tryb tego postępowania. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie, orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 15 poz. 80) są lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 23 wymienionego wyżej rozporządzenia orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej /.../ wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiału w sprawie. (§ 28 ust. 1 pkt 2) Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji – Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzekała na podstawie przeprowadzonych przez nią badań specjalistycznych, w tym badań psychologa i psychiatry. Z uzasadnienia orzeczenia organu II instancji wynika, że komisja wyższego stopnia oparła się na badaniach lekarskich i dokumentacji lekarskiej zgromadzonej przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską. Tymczasem skarżący do odwołania dołączył orzeczenie psychologiczne z dnia [...] r. Wojskowej Pracowni Psychologicznej w B. Stwierdzono w nim, że brak jest przeciwskazań psychologicznych do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Organ II instancji wprawdzie odniósł się do tego dokumentu, który zawierał stwierdzenie odmienne niż przyjął organ – jednakże ustosunkował się do niego w sposób formalny – nie medyczny, stwierdzono, że dołączone orzeczenie nie zawiera danych upoważniających do podważenia rozpoznania lekarskiego, a zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia tej służby ustala wojskowa komisja lekarska. Tymczasem art. 5 a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że osobę, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej komendant uzupełnień kieruje do wojskowej pracowni psychologicznej w celu wydania orzeczenia psychologicznego z zakresu braku przeciwskazań do pełnienia tej służby. Skarżący jako kandydat do pełnienia wskazanej służby zgodnie z powołanym przepisem został skierowany przez komendanta uzupełnień do właściwej pracowni, która wydała powołane wyżej orzeczenie. Jak wynika z powołanego wyżej art. 5a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przepis ten wprowadza obowiązek badań w pracowni psychologicznej. Zatem wynik tych badań jest dokumentem dotyczącym oceny stanu zdrowia kandydata. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 sierpnia 2009 r. w sprawie badań psychologicznych osób zgłaszających chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2009 r., Nr 150, poz. 1214) wydane na podstawie art. 50 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – wskazuje w § 5 w jakim zakresie prowadzone są badania. Wprawdzie, co podkreśla organ II instancji, to wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenia ustalające zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby wojskowej art. 5 ust. 1 ustawy o służbie (...) jednakże wskazane orzeczenia psychologiczne wydawane przez wojskowe organy lekarskie niewątpliwie są dokumentami, które winny być merytorycznie ocenione. W ramach oceny dowodów organy wojskowe winny zwrócić się do Pracowni Psychologicznej w B. o wydanie badań, wyników, które zadecydowały o treści orzeczenia z dnia 26 października 2011 r. Orzeczenie to jest sporządzone według wzoru określonego w rozporządzeniu z dnia 31 sierpnia 2009 r. i poza diagnozą nie zawiera innych danych. Zgodnie z powołanym art. 7 – organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niewątpliwie organ II instancji nie podjął działań zgodnie z wyrażoną wyżej zasadą, naruszył również wskazane wyżej przepisy – art. 77 i art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3. Zgodnie z powołanym ostatnio przepisem uzasadnienie powinno zawierać ocenę przyjętego stanu faktycznego, w świetle obowiązującego prawa. Podkreślić, w tym miejscu należy, że przez rozpoznanie całego materiału należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. W myśl bowiem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) organ rozpoznając materiał dowodowy nie może pominąć żadnego dowodu, jest władny natomiast odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej przyczyny to czyni. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji (wyrok NSA z dnia 29 września 1997 r. I SA/Wr 700/00). Brak merytorycznej oceny przedstawionego orzeczenia Wojskowej Pracowni Psychologicznej z dnia [...] r. w związku z niedołączeniem wyników badań, które dały podstawę do jego wydania, na tle pozostałego materiału dowodowego powoduje że Sąd artykułuje zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego – to jest art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu naruszenie to może w sposób istotny wpłynąć na ostateczne rozstrzygnięcie. Zatem obowiązkiem organów będzie dołączenie dokumentacji lekarskiej Wojskowej Poradni Psychologicznej w B. i dokonanie jej oceny na tle zebranych dowodów. Sąd uchylił decyzję organu I instancji z uwagi na fakt, że skarżący w wyniku uchylenia decyzji organu II instancji zostałby pozbawiony prawa do orzekania przez organy obu instancji. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.