IV SA/Wr 521/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marek Olejnik (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. R o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziów Wojewódzkich Sądów Administracyjnych we Wrocławiu, w Opolu i w Gliwicach w sprawie ze skargi Z R na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji uchylającej w całości decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego postanawia: I. oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, Jolanty Sikorskiej, Ryszarda Pęka, Józefa Kremisa, Anny Moskały, Lidii Serwiniowskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Wandy Wiatkowskiej - Ilków, Ewy Kamienieckiej, Marcina Miemca, Zygmunta Wiśniewskiego, Macieja Guzińskiego, Magdaleny Jankowskiej - Szostak, Ireneusza Dukiela, Dagmary Dominik - Ogińskiej, Marii Tkacz - Rutkowskiej; II. odrzucić wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów orzekających w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w osobach: Małgorzaty Masternak - Kubiak, Ludmiły Jajkiewicz, Wiesława Morysa; III. odrzucić wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu w osobach: Teresy Cisyk, Krzysztofa Bogusza, Ewy Janowskiej, Grażyny Jeżewskiej; IV. odrzucić wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: Edyty Żarkiewicz, Małgorzaty Walentek, Stanisława Niteckiego, Andrzeja Matana, Teresy Kurcyusz - Furmanik, Beaty Kalagi - Gajewskiej, Beaty Kozickiej, Tadeusza Michalika i Szczepana Praxa. W toku postępowania przed tut. Sądem, skarżący Z. R. w piśmie z dnia 11 grudnia 2014 r. wystąpił o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, Jolanty Sikorskiej, Ryszarda Pęka, Józefa Kremisa, Anny Moskały, Lidii Serwiniowskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Wandy Wiatkowskiej - Ilków, Ewy Kamienieckiej, Marcina Miemca, Zygmunta Wiśniewskiego, Macieja Guzińskiego, Magdaleny Jankowskiej - Szostak, Dagmary Dominik - Ogińskiej, Ireneusza Dukiela, Marii Tkacz - Rutkowskiej. Jako orzekających w tymże Sądzie skarżący wskazał również sędziów: Ludmiłę Jajkiewicz oraz Małgorzatę Masternak-Kubiak. We wniosku skarżący zawarł także żądanie wyłączenia poszczególnych sędziów Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Opolu i w Gliwicach. Wskazani we wniosku sędziowie, którzy orzekają w WSA we Wrocławiu, złożyli pisemne oświadczenia, że w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 521/14, nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Oświadczyli również, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), które dawałyby podstawę do ich wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje ściśle sytuacje, gdy sędzia może został wyłączony od rozpoznania konkretnej sprawy. Wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, stosownie do treści art. 18 § 1 p.p.s.a. następuje w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od ww. przyczyn zgodnie z art. 19 p.p.s.a. Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Obowiązkiem strony zgłaszającej wniosek jest natomiast uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a). W judykaturze powszechne jest stanowisko, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony stanowi gwarancję, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się więc do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I OZ 1101/11; postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I OZ 1/12; postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I OZ 617/11; postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2009 r. sygn. akt I OZ 1048/09). W piśmiennictwie wskazuje się, że "przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony" (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011, wyd. IV.). Mając zatem na względzie okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy i przywołane powyżej regulacje normatywne Sąd uznał, że złożony przez skarżącego wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, Jolanty Sikorskiej, Ryszarda Pęka, Józefa Kremisa, Anny Moskały, Lidii Serwiniowskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Wandy Wiatkowskiej - Ilków, Ewy Kamienieckiej, Marcina Miemca, Zygmunta Wiśniewskiego, Macieja Guzińskiego, Magdaleny Jankowskiej - Szostak, Dagmary Dominik - Ogińskiej, Ireneusza Dukiela, Marii Tkacz - Rutkowskiej, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie podał bowiem żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Skarżący wskazał jedynie, że – jego zdaniem – w sprawie wystąpiły "okoliczności nie wymienione w art. 18 p.p.s.a.". Okoliczności te nie zostały jednak w żaden sposób uprawdopodobnione przez skarżącego, co oznacza, że brak jest podstaw do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Ponadto, wskazani sędziowie oświadczyli na piśmie, że nie zachodzą wobec nich żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca wyłącznie utrata przekonania o bezstronności sędziego (postanowienie NSA z dnia 15 września 2008 r. sygn. akt II FZ 397/08). Z kolei, brak podstaw do wyłączenia sędziego występuje zwłaszcza, gdy sędzia złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w powołanym przepisie, dające podstawę do wyłączenia go i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości (postanowienie NSA z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt II OZ 704/12). Podkreślenia nadto wymaga, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55). W tym stanie rzeczy, wobec braku oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziów, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. Na zakończenie stwierdzić trzeba w odniesieniu do wniosku o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie pozostałych wymienionych tam sędziów, że wniosek w tej części jest niedopuszczalny, gdyż w dniu jego zgłoszenia i w chwili obecnej, sędziowie: Ludmiła Jajkiewicz, Małgorzata Masternak – Kubiak, Teresa Cisyk, Krzysztof Bogusz, Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska, Edyta Żarkiewicz, Małgorzata Walentek, Stanisław Nitecki, Andrzej Matan, Teresa Kurcyusz – Furmanik, Beata Kozicka, Beata Kalaga – Gajewska, Wiesław Morys, Tadeusz Michalik i Szczepan Prax, nie orzekali i nie orzekają w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Ponadto wyjaśnić należy skarżącemu, że sędziowie Małgorzata Masternak – Kubiak i Ludmiła Jajkiewicz orzekają w Naczelnym Sądzie Administracyjnym a nie Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Także sędzia Wiesław Morys orzeka w Naczelnym Sądzie Administracyjnym a nie - jak wskazał skarżący - w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Z tego też powodu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt. II – IV postanowienia.