IV SA/Wr 524/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. K. – K. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu W., na podstawie art. 175 ust. 3 w związku z art. 199 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.)dalej: ustawa, § 29 ust. 2 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu W., stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 57/2012 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 21 maja 2012 r. oraz art. 104, 107 § 1 i 138 § 1 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku M. K.-K. (dalej: Skarżąca) z dnia 10 grudnia 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] listopada 2012 r. w sprawie nieprzyznania stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2012/2013, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. odmówiono Skarżącej przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2012/2013. Zgodnie z § 19 ust. 2 regulaminu stypendium dla najlepszych doktorantów na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki: 1/ uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, 2/ wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej, 3/ podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez Uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej. Zgodnie z "Zasadami przyznawania stypendium rektora dla najlepszych doktorantów na Wydziale Chemii" wymóg, o którym mowa w pkt 3 został doprecyzowany i brzmi: "praca dydaktyczna została oceniona przez kierowników poszczególnych zakładów dydaktycznych na oceną bardzo dobrą w obu semestrach". Z uwagi na fakt, iż - w okresie od 14 lutego do 30 lipca 2012 r. – Skarżąca skorzystała z prawa do urlopu macierzyńskiego, nie prowadziła zajęć dydaktycznych, a więc nie spełniła wszystkich wymaganych kryteriów, aby znaleźć się na liście rankingowej najlepszych doktorantów, o których mowa w § 19 ust. 3 Regulaminu. Obowiązujące w tym zakresie przepisy nie przewidują żadnych odstępstw od tej zasady, ponieważ wymóg łącznego spełnienia wszystkich kryteriów wynika z art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Biorąc powyższe pod uwagę Organ uznał, że brak jest możliwości uwzględnienia wniosku Skarżącej. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której Skarżąca wniosła o jej uchylenie. Skarga została oparta na zarzucie naruszenia art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy. Zdaniem skarżącej, art.199 ust. 5 pkt. 2 ustawy zawiera wymóg spełnienia wszystkich kryteriów przyznania takiego stypendium w sposób łączny (tzn. uzyskanie bardzo dobrych lub dobrych wyników egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, wykazanie się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu pracy doktorskiej oraz szczególnym zaangażowaniem się w pracy dydaktycznej). Jednak ustawodawca wyraźnie stwierdza, że "zaangażowanie się w pracy dydaktycznej" ma być oceniane podczas "studiów doktoranckich"( art.199 ust. 5 pkt. 2, c), a więc nie nakłada wymogu zawężenia okresu ocenianego nawet do roku akademickiego, a co dopiero wymogu oddzielnego oceniania obu semestrów. W ocenie skarżącej bezprawne jest zawężenie tego wymogu do oddzielnie ocenianych, obu semestrów przez Wydział Chemii Uniwersytetu W., gdyż zawęża to w sposób mniej korzystny dla doktoranta działanie przepisu prawnego niż wymaga tego ustawa, a ponadto jest przepisem wewnętrznym ograniczającym działanie ustawy, którą Uniwersytet ma obowiązek stosować. Skarżąca przyznała, że w roku akademickim 2011/2012 nie prowadziła zajęć dydaktycznych ze względu na odsunięcie jej – z uwagi na przepisy BHP- przez Wydział Chemii od ich prowadzenia z powodu ciąży. Jednakże, w zamian, nie przydzielono jej prowadzenia innych zajęć (np. zajęć seminaryjnych lub konwersatoriów), które byłyby odpowiednie w jej stanie. Wobec tego – jej zdaniem- odpowiedzialność za brak godzin dydaktycznych w roku akademickim 2011/2012 leży po stronie Wydziału Chemii Uniwersytetu W.. W ocenie skarżącej spełniła ona wszelkie wymagane ustawą kryteria przyznania jej stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2012/2013 , natomiast podnoszenie faktu jej ciąży i macierzyństwa w kontekście naruszeń prawa i organizacji pracy przez Uniwersytet stanowi przejaw dyskryminacji ze względu na płeć. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wraz zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że obowiązujące przepisy nie przewidują żadnych odstępstw od zasady spełnienia wszystkich wymaganych kryteriów łącznie, aby znaleźć się na rankingowej liście najlepszych doktorantów, o których mowa w wyżej powołanym § 19 ust.3 regulaminu stypendium dla najlepszych doktorantów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), uzasadniałyby jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Z uwagi na to, że rozstrzygnięcia organów w sprawie odmowy przyznania Skarżącej stypendium dla najlepszych doktorantów były już przedmiotem kontroli sądu, należało mieć na uwadze przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanego przepisu należy stwierdzić, że organ orzekający należycie zastosował się do oceny prawnej i wskazań odnośnie dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wr 96/13). W szczególności Rektor prawidłowo zastosował obowiązujące procedury administracyjne w toku rozpoznawania wniosku skarżącej i uwzględnił ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu. W uzasadnieniu wyroku z dnia 31 maja 2013 r. wskazano, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji prof. dr hab. [...] był Prorektorem DS. Studenckich Uniwersytetu W., który działając na mocy upoważnienia wydał decyzję w imieniu Rektora Uniwersytetu W., nie był osobą piastującą funkcję organu (Rektora), lecz pracownikiem tego organu, do którego w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ma zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Niedopuszczalne było więc wydanie decyzji przez tego samego pracownika. W rozpoznawanej sprawie, powyższe naruszenie prawa zostało wyeliminowane i dlatego Sąd mógł rozpatrzyć merytoryczne zarzuty Skarżącej. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu, według którego Skarżąca nie nabyła prawa do stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2012/2013 z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Możliwość otrzymywania stypendium jest jednym z uprawnień przysługujących doktorantowi. Zgodnie z art. 199 ust. 1 pkt 3 ustawy, uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Stypendium, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, może być przyznane na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich - doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki: a) uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, b) wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej, c) podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej. Powyższe uregulowania znalazły swoje uszczegółowienie w Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu W.. W § 19 ust. 2 Regulaminu wyraźnie wskazano, iż stypendium dla najlepszych doktorantów może być przyznawane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki: 1. Uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, 2. Wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej, 3. Podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez Uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej. Zaangażowanie w pracy dydaktycznej oceniane było przez kierowników poszczególnych zakładów dydaktycznych. W uzasadnieniu decyzji Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], utrzymanej ostatecznie w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] lipca 2013 r. zwrócono uwagę, że Skarżąca z powodu urlopu macierzyńskiego w dniach od 14 lutego 2012 r. do dnia 30 lipca 2012 r. nie prowadziła zajęć dydaktycznych. Skarżąca nie kwestionowała tego faktu, podważając co do zasady wymogi stawiane uczestnikom studiów doktoranckich na Uniwersytecie, które wynikają z Regulaminu studiów. Należy zauważyć, że Regulamin ani przepisy ustawy nie regulują odmiennie sytuacji, w której doktorant nie prowadzi zajęć dydaktycznych w związku z urlopem macierzyńskim. Przyznanie zatem skarżącej stypendium, w sytuacji gdy nie prowadziła takich zajęć, pozostawałoby w sprzeczności z § 19 ust. 2 Regulaminu, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 57/2012 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 21 maja 2012 r. a wydanego na podstawie art. 66 ust 2 oraz art. 199 ust. 1 i 2 ustawy. Wbrew zarzutom Skarżącej, zawężenie oceny zaangażowania się w pracy dydaktycznej do dwóch semestrów poprzedzających przyznanie stypendium wprowadzone w Regulaminie, w stosunku do doktorantów ubiegających się o stypendium dla najlepszego doktoranta, nie narusza art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym i nie jest przejawem dyskryminacji Skarżącej ze względu na ciążę i macierzyństwo, a co za tym idzie ze względu na płeć. Jak sama Skarżącą przyznała w skardze, zwolnienie jej, od obowiązków, jakie ciążą na doktorancie, w związku z ciążą, wymagane było przepisami BHP zabraniającymi kobiecie w ciąży prowadzenia zajęć w warunkach laboratorium chemicznego (rozdział VIII załącznika nr 5 do zarządzenia nr 30/2007 Regulaminu pracy Uniwersytetu W. z dnia 1 marca 2007 r.). Skarżąca podnosi, że należało brać pod uwagę i ocenić jej osiągnięcia w okresie studiów, ale w Regulaminie kwestię tę rozwiązano odmiennie. Odnosi się ją tyko do roku poprzedzającego przyznanie stypendium. W roku tym natomiast Skarżąca nie prowadziła zajęć dydaktycznych od 14 lutego do 30 lipca 2012 r. Nie sposób zatem uznać, że Skarżąca wykazała się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej. I gdyby nawet pominąć kryteria cytowanego Regulaminu poprzestając na uregulowaniach ustawowych to i w ich świetle Skarżąca nie spełniłaby kryteriów "szczególnego zaangażowania w pracy dydaktycznej". Niezależnie od tego w treści przepisu art. 199 ust. 1 pkt 3 ustawy zwraca uwagę wyrażenia: "może otrzymać", które pozwala interpretować ten przepis jako podstawę przyznania tego rodzaju świadczenia w toku studiów. Nadto z istoty tego świadczenia wynika i to, że przysługiwać ono powinno w trakcie studiów, a zatem regulacji Regulaminu nie można zarzucić, że stoi w sprzeczności do regulacji ustawowej. Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.