IV SA/Wr 526/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-02-09
Skład orzekający: Julia Szczygielska, Lidia Serwiniowska, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy studentowi kontynuującemu studia drugiego stopnia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia, który miał przerwy w studiach (urlop zdrowotny, skreślenie z listy studentów), przysługuje stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, jeśli łączny okres studiów przekracza trzy lata?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób należyty, iż studentka przekroczyła ustawowy trzymiesięczny okres kontynuowania studiów drugiego stopnia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Sąd podkreślił, że pojęcie 'kontynuowanie studiów' należy rozumieć jako czynne studiowanie, a okresy urlopu zdrowotnego i skreślenia z listy studentów nie powinny być wliczane do tego okresu. Ponadto, organy naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji oraz nieprzestrzeganie wymogów dotyczących organów kolegialnych.Stan faktyczny
Studentka A. Z., legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, złożyła wniosek o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. Oba organy administracji (Komisja Stypendialna Wydziału i Odwoławcza Komisja Stypendialna) odmówiły przyznania stypendium, uznając, że skarżąca studiuje na drugim stopniu studiów dłużej niż trzy lata, co stanowi przesłankę negatywną zgodnie z art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym. Skarżąca podniosła, że okresy urlopu zdrowotnego i skreślenia z listy studentów nie powinny być wliczane do tego okresu, a także zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji oraz nieprawidłowe oznaczenie organu wydającego decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] .
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 175, art. 179 i art.207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012r., poz. 572, ze zm.) w związku z § 9 ust.4 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów (Zarządzenie Wewnętrzne Rektora [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w sprawie wprowadzenia w/w Regulaminu) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r., Nr [...] Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] w sprawie odmowy przyznania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, Odwoławcza Komisji Stypendialna dla Studentów [....], utrzymała w mocy decyzję organu i Instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że w dniu 2 kwietnia 2015r. A. Z. złożyła wniosek o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych na semestr letni roku akademickiego 2014/2015.
Komisja Stypendialna dla Studentów Wydziału [...] po rozpatrzeniu wniosku wydała w dniu [...] kwietnia 2015 r. decyzję w sprawie odmowy w/w przyznania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych na semestr letni roku akademickiego 2014/2015, stwierdzając w uzasadnieniu, że skarżąca studiuje na drugim stopniu studiów przez okres dłuższy niż trzy lata.
A. Z. w odwołaniu od tej decyzji wniosła o jej zmianę, poprzez przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację związaną z niepełnosprawnością, ciężką sytuacją materialną oraz poważnie chorującą córką, którą skarżąca samotnie wychowuje.
Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, wskazała, że w myśl art. 184 ust. 5 w/w ustawy studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 chyba, że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy wskazał, że Rektor, działając na podstawie art.186 ust. 1 ustawy, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej v tym stypendium rektora dla najlepszych studentów. W myśl § 6 ust. 1 w/w Regulaminu - studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim lub kolejnym kierunku studiów stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych nie przysługuje, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.
Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] było prawidłowe. Skarżąca ukończyła studia pierwszego stopnia w 2009r. W październiku 2009r. skarżąca rozpoczęła studia drugiego stopnia na Wydziale [...]. Studia te przerwane po semestrze letnim 2012/2013, zostały wznowione w semestrze letnim 2014/2015. Skarżąca kontynuuje studia na drugim stopniu studiów piąty rok. Okres studiów skarżącej jest dłuższy niż 3 lata, co oznacza, że warunek z art. 184 ust. 5 ustawy i § 6 ust. 1 Regulaminu pozostaje niespełniony. W związku z powyższym nie istnieje możliwość przyznania świadczenia, jako, że Komisja działa na podstawie i w granicach przepisów obowiązującego prawa, zarówno ustawowych jak i zawartych w Regulaminie, i pozostaje związana w swych decyzjach jego zapisami.
Z przytoczonych powodów Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów rozstrzygnęła jak na wstępie.
Pismem z dnia 10 lipca 2015r. skarżąca A. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na opisaną wyżej decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...]. Zarzucając naruszenie art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 9 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów, poprzez przyjęcie przez organy, że nie spełnia przesłanek do uzyskania w/w stypendium, podczas gdy Jej obecna sytuacja uzasadnia uzyskanie stypendium, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji powołała się na trudną sytuację osobistą, na którą składa się Jej niepełnosprawność, trudna sytuacja materialna oraz choroba córki. Nie są to w Jej ocenie przyczyny bezzasadne. Zdaniem skarżącej należy również mieć na względzie, że w 2013 roku została skreślona z listy studentów, a uprzednio z powodu poważnego zachorowania (zdiagnozowano [...] w wyniku których traciła już nie tylko w nogach władzę, ale również w rękach co poważnie utrudniało pisanie egzaminów) - przebywała na urlopie zdrowotnym. Okres ten, gdy przebywała na urlopie zdrowotnym, jak i okres skreślenia (odpowiednia pełna dokumentacja medyczna została przedstawiona Dziekanowi na podstawie której udzielano urlopu zdrowotnego studentce), nie powinien być wliczany do toku studiów.
Skarżącą przyznała, że studia pierwszego stopnia ukończyła w 2009 r., a w październiku 2009 r. zaczęła studia drugiego stopnia. Niemniej jednak, nawet mimo przerwania ich po semestrze letnim 2012/2013 i wznowienia w semestrze letnim 2014/2015 nadal spełnia wszystkie wymogi pozwalające na uzyskanie stypendium. Podkreśliła, że nie jest możliwe uznanie, iż studiuję aż tak długi okres czasu jak przyjmują organy, gdyż jak wskazuje sama komisja odwoławcza, skarżąca była skreślona z listy studentów. Oznacza to, że bieg okresu studiów uległ przerwaniu, a zatem nie zaistniała ciągłość studiów. Skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądowego, gdzie przyjęto, iż "Z przepisów art. 184 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) nie wynika zakaz przyznania studentowi stypendium w wypadku kontynuowania – w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego - nauki na drugim kierunku studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Nie ma przy tym znaczenia, czy kontynuacja nauki będzie się odbywać na studiach uzupełniających magisterskich, czy na studiach jednolitych magisterskich".
Zdaniem skarżącej z powyższego stanowiska wyraźnie wynika obowiązek kontynuowania studiów, czyli bycia czynnym studentem.
Nadto skarżąca zarzuciła, że zaskarżoną decyzję wydano po ponad 30 dniach od daty wniesienia odwołania, podczas gdy zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (art.35 § 3 k.p.a.), załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Niniejsza zaś sprawa była rozpatrywana o wiele dłużej, co jednoznacznie potwierdza dokumentacja.
Nadto skarżąca powołując się na przepis art.207 ust.1 i 4 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 107 § 1 k.p.a. podniosła, że skoro Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów w [...] jest organem kolegialnym, to w decyzji powinny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji biorących udział w jej podjęciu. Tymczasem zaskarżona decyzja nie została podpisana przez wszystkich członków tej komisji, lecz jedynie jej przewodniczącego. Jeżeli była to faktycznie decyzja wydana przez odwoławczą komisję stypendialną, to powinna być podpisana przez jej członków.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej. Zdaniem organu zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że skarżona decyzja narusza art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 9 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów (Zarządzenie Wewnętrzne Rektora [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie wprowadzenia w/w Regulaminu), poprzez przyjęcie przez organy, że skarżąca nie spełnia przesłanek do uzyskania ww. stypendium, podczas gdy obecna sytuacja skarżącej uzasadnia uzyskanie stypendium.
Organ powołując się na przepis art. 184 ust. 5 ustawy, stwierdził, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji rozpatrując sprawę przyjęły interpretację tegoż przepis, zgodnie z którą określenie : "jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat" - odnosi się do okresu studiowania na drugim stopniu studiów. Skarżąca rozpoczęła studia drugiego stopnia w dniu 1 października 2009r., zaś w dniu [...] marca 2013 r. została skreślona z listy studentów. W dniu [...] lutego 2015r. Dziekan Wydziału [...] podjął decyzję o ponownym przyjęciu skarżącej na studia, na 4 semestr. Z podanych wyżej dat wynika wyraźnie, podkreślił organ, że okres studiów skarżącej jest dłuższy niż 3 lata. Nawet gdyby zapis "nie dłużej niż przez okres trzech lat" należało odczytać jako maksymalny okres, w jakim student może pobierać świadczenie pomocy materialnej studiując na drugim stopniu studiów, to w przypadku A. Z. przesłanka nadal pozostaje niespełniona, ponieważ skarżąca pobierała stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w okresach: X.2009 - VI. 2010, X.2010 - VI 2011, X.2011 - VI.2012 oraz X.2012 -11.2013, a więc przez okres trzech i pół roku.
Organ nie godzi się także z argumentacją skarżącej, że okres, w którym przebywała na urlopie zdrowotnym (urlop zdrowotny w okresie od 21.02.2011 do 12.02.2012), a także okres skreślenia ( 26.03.2013) nie powinien być wliczany do toku studiów, gdyż przez cały ten okres skarżąca posiadała status studenta, korzystała też z praw studenta pobierając stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, a także stypendium socjalne (X.2009-VI.2012).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.
Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a także gdy zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt.2 p.p.s.a.).
Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia /decyzji/ oraz poprzedzającego go orzeczenia, mieszczących się w granicach rozpoznawanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.).
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572, ze zm.).
I tak zgodnie z treścią art.184 ust. 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ustawy (tj. stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora dla najlepszych studentów, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia), chyba, że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.
Zgodnie z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym (vide: słownik pojęć ustawy zawarty w art. 2), studia w Polsce są studiami trzystopniowymi: studia pierwszego stopnia to studia licencjackie lub inżynierskie, przygotowujące do pracy w określonym zawodzie, kończące się uzyskaniem tytułu licencjata albo inżyniera; studia drugiego stopnia to studia magisterskie, umożliwiające uzyskanie specjalistycznej wiedzy w określonym zakresie kształcenia, kończące się uzyskaniem tytułu magistra, magistra inżyniera lub równorzędnego, przy czym do uzyskania kwalifikacji drugiego stopnia prowadzą zarówno uzupełniające studia magisterskie, na które są przyjmowani kandydaci posiadający co najmniej kwalifikacje pierwszego stopnia, jak i jednolite studia magisterskie, na które są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości oraz studia trzeciego stopnia jako studia doktoranckie, kończące się uzyskaniem stopnia naukowego doktora.
Podkreślić należy, że z przepisów art. 184 ust. 4 i 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym niewątpliwie wynika zakaz otrzymywania /przyznawania/ stypendiów równocześnie na kilku kierunkach studiów.
Nie ma natomiast zakazu otrzymywania /przyznawania/ stypendium w przypadku kontynuowania - w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego - nauki na drugim kierunku studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Jedyne ograniczenie prawa absolwenta studiów I stopnia kontynuującego kształcenie w celu uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego, wynikające z cyt. wyżej art. 184 ust. 5 ustawy – w ubieganiu się o przyznanie świadczenia z art.173 ust.1 pkt 2 ustawy, t.j stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych , to ograniczenie czasowe związane z przedmiotowym kontynuowaniem nauki, a który to okres czasu nie może być dłuższy niż 3 lata, czyli nie może przekroczyć 3 lat nauki.
Oznacza to, że o świadczenia, o których jest mowa w art.173 ustawy, w tym o stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, może ubiegać się student, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, nie dłużej niż przez okres trzech lat. .
Istotne jest przy tym, że zgodnie z art. 207 ust.1 omawianej ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.
Niewątpliwie sprawa przyznania, bądź nie - studentowi stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, należy do wymienionych wyżej kategorii spraw, zatem do podejmowanych decyzji w tym przedmiocie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Odwołać się w tym miejscu należy, do poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000r., sygn. akt SK 19/99, publik. w OTK nr 7, poz. 258).
Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie, z którym, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1304/11, Lex nr 1069584).
Skoro odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, to w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium winny być przestrzegane tak ogólne zasady postępowania administracyjnego jak i respektowane podstawowe założenia procedury administracyjnej. Oznacza to, że organy uczelni powinny najpierw poczynić ustalenia odzwierciedlone w zebranym materiale dowodowym i w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., uzasadniające odmowę przyznania przedmiotowego stypendium przy zastosowaniu zasad postępowania administracyjnego.
Zgodnie zatem z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu w niniejszej sprawie - było podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Organ obowiązany był zatem prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie uczestnika do władz uczelni (odpowiednio art. 8 k.p.a.) oraz wyjaśnić studentowi zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (odpowiednio art. 11 k.p.a.). Obowiązkiem organu było zatem zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a także dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy ziściły się, czy tez nie - przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium (art. 80 k.p.a.).
Niesporne jest w niniejszej sprawie, że opisaną wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r., z powołaniem się na przepis art.175 w związku z art.173 ust.1 w/w ustawy oraz § 8 ust.1 i 2 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów , stanowiącym załącznik do Zarządzenia Wewnętrznego Rektora [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w związku z art.184 ust.1 ustawy, nie przyznano skarżącej stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych.
Zdaniem Sądu, decyzja ta nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., albowiem za takie uzasadnienie nie można bowiem uznać zawartego w tejże decyzji - poza przywołaniem regulacji zawartej w przepisie art.184 ust.5 ustawy, ogólnikowego stwierdzenia o treści, cyt.: "W związku z tym, że student studiuje powyżej trzech lat, Komisja Stypendialna nie przyznaje stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych".
Powyższe stwierdzenie pozwala tym samym na przyjęcie, że organ w okolicznościach badanego przypadku - nie wykazał, aby zaistniała negatywna przesłanka, a o której jest mowa w art.184 ust.5 ustawy, czyli, że skarżąca istotnie przekroczyła okres trzech lat w kontynuowaniu nauki /studiów .
Wadliwości tej nie spostrzegł organ odwoławczy, utrzymując w mocy tę decyzję.
W ocenie Sądu, zasadne są tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia procedury administracyjnej, poprzez utrzymanie w mocy decyzji niezawierającej w istocie uzasadnienia, zwłaszcza, że brak było podstaw do odstąpienia od uzasadnienia tej decyzji w oparciu o przepis art.107 § 4 k.p.a., skoro decyzja nie uwzględniała żądania skarżącej.
Również zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., z tego przede wszystkim względu, że wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a nadto rozpatrzenie wszystkich żądań i zarzutów strony - w szczególności podniesionych w odwołaniu - oraz ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W myśl bowiem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), organ odwoławczy winien ponownie ocenić zgromadzone w sprawie dowody, w sposób rzeczowy przeanalizować wszystkie argumenty i w konsekwencji doprowadzić do takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadałoby prawu, interesowi publicznemu i słusznemu interesowi strony.
Podkreślenia wymaga, jak to już wyżej Sąd podkreślił, że organ odwoławczy zobligowany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, korzystając przy tym z uprawnienia do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w oparciu o przepis art.136 k.p.a., celem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom. I tak z jej uzasadnienia nie wynika, aby Odwoławcza Komisja Stypendialna dokonała zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, tym samym ustalając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co oznacza, że stan faktyczny spraw nie został wyjaśniony w stopniu niezbędnym do jej rozstrzygnięcia.
Utrzymując w mocy w/w decyzję organu I instancji na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Komisja Odwoławcza nie uzasadniła swego stanowiska w sposób adekwatny do przepisów procedury administracyjnej, a także do postanowień cyt. wyżej przepisu art. 184 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym.
Z lektury akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną. Zgodnie bowiem ze znajdującym się w aktach administracyjnych orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z dnia [...] października 2000r. A. Z. zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z równoczesnym stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały, a orzeczenie wydaje się na stałe.
Organy odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium, przyjmują, że skarżąca kontynuuje studia dłużej niż 3 lata, w konsekwencji stwierdzając (organ II instancji), że nie jest spełniony warunek z art.184 ust.5 omawianej ustawy.
Zważyć należy, jak to już wyżej Sąd podkreślił, że prawo studenta – absolwenta studiów I stopnia do otrzymania przedmiotowego stypendium uwarunkowane zostało w myśl przepisu art.184 ust.5 ustawy, jedynie od kontynuowania studiów w ściśle ograniczonym okresie czasu, czyli kontynuowania studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia nie dłużej niż przez okres trzech lat.
W niniejszej sprawie kluczową kwestią było zatem ustalenie, czy skarżąca kontynuując naukę /studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje je mieszcząc się w ściśle określonym ustawowo przedziale czasu, tj. okresie trzech lat, czy też okres ten przekroczyła .
W okolicznościach niniejszej sprawy, wyjaśnienie tej kwestii było o tyle istotne, ponieważ jak wynika z twierdzeń zawartych w odwołaniu, jak i w skardze do tut. Sądu, skarżąca ze względu na stan zdrowia samej skarżącej, jak i stan zdrowia jej jeszcze nienarodzonego dziecka miała przerwy w kontynuowaniu studiów (m.innymi przebywając na urlopie zdrowotnym).
Zdaniem zaś Sądu, pod pojęciem " kontynuowanie studiów", zawartym w cyt. wyżej przepisie art.184 ust.5 ustawy, należy rozumieć czynne (aktywne) studiowanie.
W niniejszej sprawie, tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, organy w wydanych decyzjach pominęły tę kwestię, ogólnie jedynie stwierdzając, że skarżąca przekroczyła okres trzech lat studiowania, tym samym niewątpliwie naruszając przepis art.107 § 3 k.p.a.
Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje argumentacja organu zawarta w odpowiedzi na skargę, albowiem w orzecznictwie przyjęte zostało, iż podjęta w odpowiedzi na skargę, czyli złożonej po zakończeniu postępowania administracyjnego, próba usunięcia braków uzasadnienia decyzji, nie może zastąpić uzasadnienia decyzji, określonego w art.107 § 3 k.p.a..
W odpowiedzi na skargę, organ winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ocen w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2012r., sygn.akt IV S.A./Wr 137/12; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 października 2011r., sygn.akt II S.A./Sz 846/11, Lex nr 1084622).
Powyższe oznacza, że przedłożona w niniejszej sprawie odpowiedź na skargę nie może konwalidować braków skarżonej decyzji z tego przede wszystkim względu, że nie jest ona częścią decyzji, lecz – jak to Sąd wyżej podkreślił, odpowiedź na skargę służy jedynie prezentowaniu stanowiska organu odwoławczego względem skargi.
Na uwagę zasługuje także podniesiony przez skarżącą zarzut oznaczenia organu wydającego decyzję. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że w przypadku organu kolegialnego decyzja winna wskazywać imiona i nazwiska wszystkich członków organu, który wydał decyzję (por.wyrok NSA z dnia 5 maja 2006 r. I OSK 646/06 – niepublikowany, wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. III SA/Łd 623/07 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 maja 2008 r. sygn. III SA/Łd 41/08 – niepublikowane).
Niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że tak Komisja Stypendialna dla Studentów Wydziału [...] [...], jak i Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów [...] są organami kolegialnymi. Powoduje to, że w decyzjach winny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji biorących udział w podjęciu decyzji. Przewodniczący Komisji, zgodnie z art.177 ust.4 ustawy o szkolnictwie wyższym są upoważnieni jedynie do podpisania takiej decyzji.
Niesporne jest w sprawie, że w przypadku decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. nie podano składu tej komisji, gdy nadto w nadesłanych aktach administracyjnych brak jest tak protokołu z posiedzenia tejże Komisji Stypendialnej , jak również brak jest protokołu z posiedzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej, na których to posiedzeniach podjęte zostały zaskarżone decyzje.
Zważyć należy, że brak tychże protokołów uniemożliwił Sądowi kontrolę prawidłowości składu osobowego organów wydających decyzje w niniejszej sprawie.
Organy winny także mieć na uwadze, że datą wydania decyzji jest zawsze data podjęcia decyzji przez komisję stypendialną (wydziałową lub odwoławczą), a nie data jej podpisania przez przewodniczącego komisji ( art. 107 § 1 k.p.a.)
Z wszystkich podanych wyżej powodów Sąd uznał, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy doszło przede wszystkim do naruszenia przepisów prawa procesowego, a w konsekwencji naruszenia przepisów prawa materialnego, co w konsekwencji uzasadniało uwzględnienie skargi.
W tej sytuacji, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.
Czyniąc zadość wymaganiom określonym w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd pragnie wyjaśnić, że Komisja Stypendialna winna zatem ponownie rozpoznać wniosek skarżącej, uwzględniając przy ocenie zasadności jej żądania przedstawioną wyżej interpretację przepisu art. 184 ust.5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Organ winien także przestrzegać przepisów postępowania i mieć na uwadze, aby wydana decyzja odpowiadała wymogom art. 107§ 1 i § 3 k.p.a. Jest on również z urzędu obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).
H.B.2.03.2016 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło