IV SA/Wr 529/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokat, M. K. – W. działającej z substytucji adwokata ustanowionego z urzędu, P. M. o zwrot na rzecz adw. P. M. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, P. M. wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 180 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł. Postanowieniem referendarza sądowego dnia 2 lutego 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Dnia 9 lutego 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka we [...] wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat P. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 marca 2016 r. oddalił skargę w całości na wskazaną w sentencji decyzję (pkt I sentencji). W wyroku tym zasądzono na rzecz adwokata z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie 240 zł powiększone o podatek VAT 55,20 zł). Pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. adwokat z urzędu sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu oddalającego skargę, czyli pkt I tego wyroku, co wynika z treści oświadczenia pełnomocnika substytucyjnego złożonego na rozprawie przed NSA w dniu 28 lipca 2017 r. k- 122, w którym oświadczył on, iż prostuje oczywistą omyłkę pisarką popełnioną przy określeniu punktu zaskarżenia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 1765/16 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA stwierdził, że nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a,. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania miedzy stronami . Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a. Z protokołu rozprawy przed NSA wynika, że stawił się na niej pełnomocnik substytucyjny adw. M. K. - W. Pełnomocnik substytucyjny na rozprawie tej złożyła pełnomocnictwo substytucyjne, z którego wynika, że została ona upoważniona do prowadzenia we wszystkich instancjach niniejszej sprawy. Z protokołu tego wynika również, że pełnomocnik substytucyjny oświadczyła, iż wnosi i wywodzi jak w skardze kasacyjnej oraz że wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w części. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega złożony na rozprawie przed NSA, powyższy wniosek pełnomocnika substytucyjnego, o zasądzenie kosztów nieopłoconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu który został zakwalifikowany jako wniosek o zasadzenie tych kosztów na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok oddalający skargę w całości dniu 30 marca 2016 r., a więc przed wejściem w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do postępowania w II instancji, obejmującego sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed NSA, toczącego się od momentu wydania powyższego wyroku Sądu - przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 1801), które utracił moc z dniem 2 listopada 2016 r., na podstawie przepisu § 23 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. Z treści przytoczonego wyżej przepisu art. 250 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną przysługuje wyłącznie wyznaczonemu adwokatowi. Natomiast wyznaczonym adwokatem jest, w rozumieniu art. 253 tej ustawy, adwokat, który został wyznaczony przez właściwą okręgową radę adwokacką. W niniejszej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego wyżej wymienionego pełnomocnika z urzędu k-40. Udzielenie substytucji nie powoduje zwolnienia wyznaczonego przez radę adwokacką adwokata ani zmiany osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje jedynie powstanie określonego stosunku prawnego między substytutem i stroną (uchwała SN z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZP 27/06, Lex nr 182874). Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę skarżącą i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych. W myśl zaś § 3 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub części. Z przepisu tego, nie wynika, iż wniosek ten musi być złożony przez tego pełnomocnika, którego wyznaczył właściwy samorząd. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony wprawdzie przez pełnomocnika działającego z substytucji, jednak jego treść wskazuje na żądanie przyznania wynagrodzenia adwokatowi wyznaczonemu przez ORA, zawiera on także oświadczenie z § 3 powołanego rozporządzenia (por. post. NSA z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OZ 308/15). W świetle powyższego przyjąć trzeba, iż zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej i udziału w rozprawie powinno nastąpić na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu, natomiast wniosek o zasądzenie tych kosztów na rzecz pełnomocnika z urzędu mógł zostać złożony przez pełnomocnika działającego z substytucji pełnomocnika z urzędu. W myśl zaś § 2 nowego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Natomiast w myśl § 4. ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Rozdział IV, czyli § 21, reguluje opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W myśl zaś § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a" opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Natomiast opłata maksymalna o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do której nawiązuje powołany wyżej przepis § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a" rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie zgodnie z pkt 1 lit "c" tego przepisu 480 zł. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a", czyli ½ opłaty maksymalnej w kwocie 360 zł, co stanowi kwotę 180 zł (1/2 x 360zł). Kwota 360 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 75% kwoty 480 zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a" w związku z pkt 1 lit "c". Mając powyższe na uwadze, należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 180 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a" i pkt 1 lit "c" oraz § 4 ust. 3 z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, należało orzec jak w sentencji.