IV SA/Wr 537/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Marii Walkiewicz sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko I. uchyla decyzję I i II instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 1, art. 5, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej ustawa) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa - po rozpatrzeniu odwołania J. L. od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji decyzją z dnia 13 czerwca 2007 r. odmówił J. L. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na córkę N. L. urodzoną [...] r., z powodu negatywnej przesłanki wymienionej w art. 7 pkt 5 ustawy wyłączającej prawo do zasiłku rodzinnego. W odwołaniu od tej decyzji J. L. zarzucił naruszenie przepisów art. 7, art. 75 i art. 107 § 3 kpa i naruszenie jego interesu prawnego poprzez uchybienie tym przepisom. Po rozpoznaniu tego odwołania, organ odwoławczy wskazał, że w dniu 6 września 2006 r. J. L. złożył wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na córkę N. L.. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] r. sygn. akt [...] rozwiązano przez rozwód małżeństwo wnioskodawcy z C. L. i zobowiązano ją do ponoszenia pełnych kosztów utrzymania dzieci N. L. i A. L.. Natomiast ojcu J. L. powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad P. L., ograniczając władzę rodzicielską matki do określonych obowiązków i uprawnień. Sąd Rejonowy w D. wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] zasądził od J. L. na rzecz N. L. alimenty w kwocie po 150 zł miesięcznie. Organ I instancji ustalił, że rodzina J. L. składa się z czterech osób: wnioskodawcy i trójki dzieci tj. P. L., A. L. i N. L. Córka N. L. w roku szkolnym 2006/2007 była uczennicą III klasy Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr [...] w Ś., mieszkała w internacie przy tej szkole, spędzając weekendy z ojcem w U.. Z oświadczenia matki C. S. z dnia [...] r. wynika, iż założyła ona nową rodzinę w związku z czym córka N. przeszła na utrzymanie ojca i jest na stałe zameldowana w jego miejscu zamieszkania w U., przy ul. [...]. Córka A. L., urodzona [...] r., studiuje na III roku Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu O., co potwierdza zaświadczenie z uczelni z dnia 27 kwietnia 2007 r. C. S. wyjechała za granicę, nadal jednak jest zameldowana w D. przy ul. [...] i jak wynika z oświadczenia J. L., jej kontakt z dziećmi jest sporadyczny, nie daje mu żadnych pieniędzy na utrzymanie dzieci. J. L. nie wyklucza, że matka daje pieniądze bezpośrednio dzieciom. J. L. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 11,18535 ha przeliczeniowych, z którego dochód w roku 2005 wyniósł 20.626,23 zł, co w przeliczeniu na czterech członków rodziny wynosi miesięcznie 429,71 zł. Z przedłożonego zaświadczenia z urzędu skarbowego wynika, że poza wymienionym dochodem nikt z pełnoletnich członków rodziny nie osiągnął w 2005 r. dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia, 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia albo, 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 ustawy). Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej, 2) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, 3) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko, 4) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, c) ojciec dziecka jest nieznany, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka na rzecz tego dziecka. (art. 7 ustawy). Z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. W rodzinie odwołującego się nie ma dziecka legitymującego się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a więc kryterium dochodowym uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego jest kwota 504 zł. Sporne w sprawie jest to, czy zachodzi przesłanka negatywna określona w ustawie w art. 7 ust. 5 ustawy wyłączająca przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. W myśl art. 3 pkt 7 ustawy osoba samotnie wychowująca dziecko to panna kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje co najmniej jedno dziecko wspólnie z jego rodzicem. J. L. jest osobą rozwiedzioną, jego była żona przebywa za granicą, sporadycznie kontaktuje się z dziećmi, od września 2005 r. N. L. jest na utrzymaniu skarżącego, mieszka w internacie, ale na soboty i niedziele przyjeżdża do ojca. Wobec powyższego w ocenie Kolegium J. L. jest ojcem samotnie wychowującym dzieci, ponieważ fakt przebywania jego byłej żony za granicą i tylko sporadyczne kontrakty z dziećmi A., N., P. L. nie pozwalają na przyjęcie, że C. S. w pełni wykonuje władzę rodzicielską w rozumieniu art. 96 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Córkę A. należy zaliczyć do rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy, ponieważ nie ukończyła 25 lat, uczy się i pozostaje na utrzymaniu ojca. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] r. sygn. akt [...] zobowiązano byłą żonę skarżącego do ponoszenia pełnych kosztów utrzymania N. L., natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r., sygn. akt [...] zasądzono od J. L. na rzecz N. L. alimenty w kwocie po 150 zł miesięcznie. W piśmie z dnia 29 grudnia 2006 r. N. L. oświadczyła, że nie zamierza dochodzić alimentów od matki. Ponieważ jednocześnie jeden z rodziców nie może być zobowiązany wyrokiem sądu do ponoszenia pełnych kosztów utrzymania dziecka, a drugi również wyrokiem sądu zobowiązany do łożenia na rzecz dziecka określonej kwoty pieniężnej należy uznać, iż oba wyroki są niewykonalne, a zatem wobec zmiany sytuacji rodzinnej i wydania przez Sąd wyroku z dnia 30 stycznia 2006 r. obecnie obowiązek alimentacyjny J. L. został określony na kwotę 150 zł. Natomiast brak jest wyroku ustalającego obowiązek alimentacyjny C. S. Wobec powyższego zdaniem Kolegium w sprawie zachodzi negatywna przesłanka określona art. 7 ust. 5 ustawy, wyłączająca prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, ponieważ na rzecz N. L. nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne od jej matki. Również w sprawie nie zachodzi żadna okoliczność wyłączająca zastosowanie art. 7 ust 5 wspomnianej ustawy, tj. gdy: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka. Aby otrzymać świadczenia rodzinne N. L. powinna wystąpić z pozwem o zasądzenie alimentów od matki C. S. W skardze na tę decyzję J. L. zarzucił naruszenie art. 7, art. 75 i art. 107 § 3 kpa. Działanie organu naruszające te przepisy naruszyło jego interes prawny poprzez odmowę przyznania świadczenia rodzinnego. Wskazał, że wychowuje córkę N. L. wspólnie z żoną C. S. Zarzucił, że organ I instancji nie uwzględnił większości dowodów i nie zbadał dokładnie akt sprawy, przez co naruszył art. 7, art. 11 i art. 75 kpa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego wskazał, iż nie naruszył art. 7, art. 75, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, ponieważ podjął wszystkie niezbędne kroki w celu wyjaśnienia sprawy i dopuścił wszystkie dowody mogące przyczynić się do jej wyjaśnienia, Dodatkowo organ wskazał, że nie można dać wiary twierdzeniu skarżącego, iż wychowuje dzieci wspólnie z ich matką C. S., ponieważ w oświadczeniu z dnia 8 maja 2007 r. stwierdził, że matka dzieci przebywa za granicą i utrzymuje z nimi sporadyczny kontakt. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi m. in. przepis art. 7 pkt 5 lit "d" ustawy wyłączający możliwość przyznania zasiłku rodzinnego, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Organ odwoławczy trafnie przyjął, iż skarżący jest osobą samotnie wychowującą dziecko, N. L., ponieważ z akt administracyjnych sprawy wynika, że jest on osobą rozwiedzioną (k-2), a córka N. L. oświadczyła, że postanowiła zamieszkać z ojcem i pozostaje na całkowitym jego utrzymaniu (k-14 i 23). Ponadto sam skarżący w oświadczeniu z dnia 29 lutego 2002 r. potwierdził, iż córka spędza u niego w domu dni wolne od nauki i jest na jego utrzymaniu (k-22). Również matka dziecka C. S. dnia 12 stycznia 2007 r. oświadczyła, iż z chwilą założenia nowej rodziny, czyli od września 2005 r. córka N. pozostaje na utrzymaniu ojca i jest zameldowana w jego miejscu zamieszkania. Organy orzekające w sprawie jednakże nie ustaliły dokładnie, czy w sytuacji skarżącego ma zastosowanie (czy też jest wyłączony) art. 7 pkt 5 cytowanej ustawy. W szczególności organy te nie rozważyły, czy w stosunku do skarżącego zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 7 pkt 5 lit "d" ustawy, ponieważ była żona skarżącego została zobowiązana do ponoszenia pełnych kosztów utrzymania dziecka N. L., a drugi z rodziców, czyli skarżący, nie został zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka, co wynika z wyroku rozwodowego z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Organy obu instancji rozważając czy zachodzi ta przesłanka bezzasadnie przyjęły, iż od skarżącego zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka, ponieważ ustalenie to zostało oparte na nieprawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r., sygn. akt [...] zasądzającym od skarżącego na rzecz córki N. L. alimenty w wysokości 150 zł miesięcznie. Wyrok ten jednakże został zmieniony prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] r., sygn. akt [...] i powództwo córki o alimenty zostało oddalone, co ustalił Sąd w postępowaniu wszczętym skargą J. L. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Organy orzekające w sprawie naruszyły powyższe zasady w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszono również przepis art. 107 § 3 kpa, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno wskazywać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Obok tych norm prawnych obrazie uległ również przepis art. 7 pkt 5 lit "d" ustawy. W świetle bowiem przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy wyłączenie określone w tym przepisie prawa nie powinno mieć miejsca. Stan faktyczny sprawy zatem powinien być ponownie oceniony z uwzględnieniem powyższych uwag. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a,. orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.