IV SA/Wr 540/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-02-24
Skład orzekający: Wanda Wiatkowska-Ilków, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca przyznania zapomogi studentowi, który kontynuuje studia drugiego stopnia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia, może zostać wydana bez wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz bez spełnienia wymogów formalnych dotyczących uzasadnienia decyzji i składu organu kolegialnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. W szczególności, decyzje te nie spełniały wymogów formalnych dotyczących uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), nie wyjaśniono w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, a także nie wskazano składu organów kolegialnych, które wydały decyzje. Sąd podkreślił, że pojęcie 'kontynuowania studiów' w kontekście art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym powinno oznaczać czynne studiowanie, a przerwy w nauce (np. urlop zdrowotny) nie powinny być automatycznie wliczane do okresu studiów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi studentki A. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej odmawiającą przyznania zapomogi. Organ I instancji odmówił przyznania zapomogi, wskazując, że studentka studiuje na drugim stopniu studiów dłużej niż trzy lata. Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała tę decyzję w mocy, powołując się na przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i regulamin pomocy materialnej. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku uzasadnienia decyzji, nieprawidłowego ustalenia okresu studiów oraz nieprawidłowego oznaczenia organu wydającego decyzję.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...].Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt IV SA/Wr 540/15 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 24 lutego 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Sędziowie:, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r., sprawy ze skargi A. Z., na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów w [...], z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zapomogi, , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji.,
Przedmiotem skargi jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], wydana na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 175, art. 183 i art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012r., poz. 572, ze zm.) w związku z § 9 ust. 4 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów (Zarządzenie Wewnętrzne Rektora [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w sprawie wprowadzenia w/w Regulaminu) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., którą po rozpatrzeniu odwołania A. Z. (dalej: skarżącej) utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] z dnia [...] maja 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zapomogi.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że w dniu 27 kwietnia 2015r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zapomogi na roku akademickiego 2014/2015.
Komisja Stypendialna dla Studentów Wydziału [...] po rozpatrzeniu wniosku wydała w dniu [...] maja 2015 r. decyzję w sprawie odmowy przyznania zapomogi, stwierdzając w uzasadnieniu, że skarżąca studiuje na drugim stopniu studiów przez okres dłuższy niż trzy lata.
Skarżąca w odwołaniu od tej decyzji wniosła o jej zmianę, poprzez przyznanie zapomogi. W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację związaną z niepełnosprawnością, ciężką sytuacją materialną oraz poważnie chorującą córką, którą skarżąca samotnie wychowuje.
Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, wskazała, że w myśl art. 184 ust. 5 w/w ustawy studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 chyba, że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy wskazał, że Rektor, działając na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej w tym stypendium rektora dla najlepszych studentów. W myśl § 6 ust. 1 w/w Regulaminu - studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim lub kolejnym kierunku studiów zapomoga nie przysługuje, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.
Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] było prawidłowe. Skarżąca ukończyła studia pierwszego stopnia w 2009r. W październiku 2009r. skarżąca rozpoczęła studia drugiego stopnia na Wydziale [...]. Studia te przerwane po semestrze letnim 2012/2013, zostały wznowione w semestrze letnim 2014/2015. Skarżąca kontynuuje studia na drugim stopniu studiów piąty rok. Okres studiów skarżącej jest dłuższy niż 3 lata, co oznacza, że warunek z art. 184 ust. 5 ustawy i § 6 ust. 1 Regulaminu pozostaje niespełniony. W związku z powyższym nie istnieje możliwość przyznania świadczenia, jako, że Komisja działa na podstawie i w granicach przepisów obowiązującego prawa, zarówno ustawowych jak i zawartych w Regulaminie, i pozostaje związana w swych decyzjach jego zapisami.
Z przytoczonych powodów Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów rozstrzygnęła jak na wstępie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzją i zarzucił jej naruszenie art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 9 ust. 4 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów, poprzez przyjęcie przez organy, że nie spełnia przesłanek do uzyskania zapomogi, podczas gdy jej obecna sytuacja uzasadnia uzyskanie zapomogi, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji powołała się na trudną sytuację osobistą, na którą składa się jej niepełnosprawność, trudna sytuacja materialna oraz choroba córki. Nie są to w jej ocenie przyczyny bezzasadne. Zdaniem skarżącej należy również mieć na względzie, że z powodu poważnego zachorowania (zdiagnozowano [...] w wyniku których traciła już nie tylko w nogach władzę, ale również w rękach co poważnie utrudniało pisanie egzaminów) - przebywała na urlopie zdrowotnym. Okres ten, gdy przebywała na urlopie zdrowotnym, jak i okres skreślenia nie powinien być uwzględniany w sprawie jako ciągłość studiów.
Skarżącą przyznała, że studia pierwszego stopnia ukończyła w 2009 r., a w październiku 2009 r. zaczęła studia drugiego stopnia. Niemniej jednak, nawet mimo przerwania ich po semestrze letnim 2012/2013 i wznowienia w semestrze letnim 2014/2015 nadal spełnia wszystkie wymogi pozwalające na uzyskanie zapomogi. Podkreśliła, że nie jest możliwe uznanie, iż studiuję aż tak długi okres czasu jak przyjmują organy, gdyż jak wskazuje sama komisja odwoławcza, skarżąca była skreślona z listy studentów. Oznacza to, że bieg okresu studiów uległ przerwaniu, a zatem nie zaistniała ciągłość studiów. Skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądowego, gdzie przyjęto, iż "Z przepisów art. 184 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) nie wynika zakaz przyznania studentowi stypendium w wypadku kontynuowania – w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego - nauki na drugim kierunku studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Nie ma przy tym znaczenia, czy kontynuacja nauki będzie się odbywać na studiach uzupełniających magisterskich, czy na studiach jednolitych magisterskich". Zdaniem skarżącej z powyższego stanowiska wyraźnie wynika obowiązek kontynuowania studiów, czyli bycia czynnym studentem.
Dalej skarżąca zarzuciła, że zaskarżoną decyzję wydano po ponad 30 dniach od daty wniesienia odwołania, podczas gdy zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (art. 35 § 3 k.p.a.), załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Niniejsza zaś sprawa była rozpatrywana o wiele dłużej, co jednoznacznie potwierdza dokumentacja.
Nadto skarżąca powołując się na przepis art. 207 ust.1 i 4 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 107 § 1 k.p.a. podniosła, że skoro Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów w [...] jest organem kolegialnym, to w decyzji powinny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji biorących udział w jej podjęciu. Tymczasem zaskarżona decyzja nie została podpisana przez wszystkich członków tej komisji, lecz jedynie jej przewodniczącego. Jeżeli była to faktycznie decyzja wydana przez odwoławczą komisję stypendialną, to powinna być podpisana przez jej członków.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej. Zdaniem organu zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że skarżona decyzja narusza art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 9 ust. 4 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów (Zarządzenie Wewnętrzne Rektora [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie wprowadzenia w/w Regulaminu), poprzez przyjęcie przez organy, że skarżąca nie spełnia przesłanek do uzyskania zapomogi, podczas gdy obecna sytuacja skarżącej uzasadnia uzyskanie stypendium.
Organ powołując się na art. 184 ust. 5 ustawy, stwierdził, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji rozpatrując sprawę przyjęły interpretację tegoż przepis, zgodnie z którą określenie : "jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat" - odnosi się do okresu studiowania na drugim stopniu studiów. Skarżąca rozpoczęła studia drugiego stopnia w dniu 1 października 2009r., zaś w dniu 26 marca 2013 r. została skreślona z listy studentów. W dniu 25 lutego 2015r. Dziekan Wydziału [...] podjął decyzję o ponownym przyjęciu skarżącej na studia, na 4 semestr. Z podanych wyżej dat wynika wyraźnie, podkreślił organ, że okres studiów skarżącej jest dłuższy niż 3 lata. Nawet gdyby zapis "nie dłużej niż przez okres trzech lat" należało odczytać jako maksymalny okres, w jakim student może pobierać świadczenie pomocy materialnej studiując na drugim stopniu studiów, to w przypadku skarżącej przesłanka nadal pozostaje niespełniona, ponieważ skarżąca posiadała status studenta, korzystała też z praw studenta pobierając stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych (X.2009 - II. 2013), a także stypendium socjalne (X.2009 - VI. 2012).
Dalej organ orzekający podniósł, że niezależnie od okresu studiowania skarżącej organ nie znajduje uzasadnienia do przyznania wnioskowanego świadczenia pomocy materialnej. Zgodnie z art. 183 ust. 1 ustawy zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej. Rektor, działając na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej, w tym zapomogi. W myśl § 24 ust. 1 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów zapomogę można przyznać studentowi, który w wyniku zdarzenia losowego znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, w szczególności z powodu:
1) śmierci najbliższego członka rodziny (rodzice, rodzeństwo, małżonek, dziecko studenta);
2) nieszczęśliwego wypadku studenta;
3) nagłej choroby studenta lub najbliższego członka rodziny studenta;
4) klęski żywiołowej;
5) innych okoliczności losowych niż wymienionych w p. 1) - 4).
Zapis § 24 ust. 2 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów stanowi, że wniosek o zapomogę należy złożyć nie później niż 6 miesięcy po wystąpieniu zdarzenia będącego podstawą wniosku. Zgodnie z § 24 ust. 4 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów składając wniosek o zapomogę student ma obowiązek udokumentowania okoliczności stanowiących podstawę wniosku.
Zgodnie z przyjętym określeniem świadczenia w art. 183 ust. 1 ustawy, aby zapomoga mogła zostać przyznana muszą zostać spełnione trzy przesłanki, a mianowicie: wystąpienie zdarzenia losowego, znalezienie się studenta w trudnej sytuacji materialnej z powodu ww. zdarzenia losowego, oraz przejściowość owej trudnej sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie złożono wniosek o zapomogę w wysokości 3000 zł. Wniosek uzasadniony został poważnym zachorowaniem dziecka i urodzeniem się dziecka, stałą trudną sytuacją materialną skarżącej oraz niepełnosprawnością skarżącej. Z wymienionych przyczyn jedynie poważne zachorowanie dziecka spełnia przesłankę zdarzenia losowego, zaistniałego w okresie do 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o zapomogę, gdyż data urodzenia się dziecka to [...] listopada 2013 r. Stała trudna sytuacja materialna nie stanowi podstawy do przyznania zapomogi, jest to podstawa do przyznania stypendium socjalnego, które skarżąca otrzymywała w okresie od października 2009 r. do czerwca 2012 r. Niepełnosprawność skarżącej jest natomiast podstawą do przyznania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, które skarżąca otrzymywała w okresie od października 2009 r. do lutego 2013 r. Do wniosku o zapomogę dołączone zostały dokumenty poświadczające pobyt dziecka skarżącej w szpitalu w okresie od 19 kwietnia 2015r. do 24 kwietnia 2015 r., skierowanie na badania [...] z dnia 2 marca 2015 r., zaświadczenie z poradni [...] z dnia 11 grudnia 2014 r., a także zaświadczenie o przebywaniu dziecka pod opieką poradni [...] z powodu [...] z dnia 20 października 2014 (przekroczenie okresu 6 miesięcy). Z przedstawionych dokumentów wynika, że jako zdarzenie losowe zaistniałe w granicach określonych Regulaminem pomocy materialnej dla studentów (6 miesięcy) można w zasadzie zakwalifikować jedynie pobyt dziecka w szpitalu. [...] oraz [...] dziecka wydają się stanami przewlekłymi, istniejącymi od dłuższego czasu. Do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów potwierdzających jakiekolwiek koszty poniesione z tytułu pobytu w szpitalu, rehabilitacji, przeprowadzonych badań. Organ nie może w takiej sytuacji uznać aby zaistniałe zdarzenie losowe stawiało skarżącą w trudnej sytuacji materialnej. Z wymienionych przesłanek do przyznania zapomogi spełniona została więc tylko jedna, tj. zaistnienie zdarzenia losowego. Przesłanki dotyczące trudnej sytuacji materialnej skarżącej w wyniku zdarzenia losowego oraz przejściowości trudnej sytuacji materialnej nie zostały spełnione, co uniemożliwia przyznanie świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia (decyzji) oraz poprzedzającego go orzeczenia, mieszczących się w granicach rozpoznawanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.).
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572, ze zm. - dalej ustawa).
Stosownie do art. 184 ust. 5 ustawy, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ustawy (tj. stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora dla najlepszych studentów, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, zapomogi), chyba, że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.
Zgodnie z ustawą (vide: słownik pojęć ustawy zawarty w art. 2), studia w Polsce są studiami trzystopniowymi: studia pierwszego stopnia to studia licencjackie lub inżynierskie, przygotowujące do pracy w określonym zawodzie, kończące się uzyskaniem tytułu licencjata albo inżyniera; studia drugiego stopnia to studia magisterskie, umożliwiające uzyskanie specjalistycznej wiedzy w określonym zakresie kształcenia, kończące się uzyskaniem tytułu magistra, magistra inżyniera lub równorzędnego, przy czym do uzyskania kwalifikacji drugiego stopnia prowadzą zarówno uzupełniające studia magisterskie, na które są przyjmowani kandydaci posiadający co najmniej kwalifikacje pierwszego stopnia, jak i jednolite studia magisterskie, na które są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości oraz studia trzeciego stopnia jako studia doktoranckie, kończące się uzyskaniem stopnia naukowego doktora.
Podkreślić należy, że z art. 184 ust. 5 ustawy - niewątpliwie wynika zakaz otrzymywania (przyznawania) zapomogi. równocześnie na kilku kierunkach studiów.
Nie występuje zaś zakaz otrzymywania (przyznawania) pomocy materialnej w przypadku kontynuowania - w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego - nauki na drugim kierunku studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Jedyne ograniczenie prawa absolwenta studiów I stopnia kontynuującego kształcenie w celu uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego, wynikające z cyt. wyżej art. 184 ust. 5 ustawy – w ubieganiu się o przyznanie świadczenia z art. 173 ust. 1 pkt 8 ustawy, t.j zapomogi, to ograniczenie czasowe związane z przedmiotowym kontynuowaniem nauki, a który to okres czasu nie może być dłuższy niż 3 lata, czyli nie może przekroczyć 3 lat nauki.
Oznacza to, że o świadczenia, o których jest mowa w art. 173 ustawy, w tym zapomogi nie, może ubiegać się student, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, nie dłużej niż przez okres trzech lat.
Istotne jest przy tym, że zgodnie z art. 207 ust. 1 omawianej ustawy, do decyzji wydanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.
Bez wątpienia sprawa przyznania, bądź nie - studentowi zapomogi, należy do wymienionych wyżej kategorii spraw, a więc do podejmowanych decyzji w tym przedmiocie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Jeśli odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, to w postępowaniu w sprawie przyznania zapomogi winny być przestrzegane tak ogólne zasady postępowania administracyjnego, jak i też podstawowe założenia procedury administracyjnej. Oznacza to, że organy uczelni powinny najpierw dokonać ustaleń mających odzwierciedlone w zebranym materiale dowodowym i w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., uzasadniających odmowę przyznania zapomogi przy zastosowaniu zasad postępowania administracyjnego.
Stosownie więc do zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu w niniejszej sprawie - było podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Organ zobligowany był zatem prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie uczestnika do władz uczelni (art. 8 k.p.a.) oraz wyjaśnić studentowi zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Obowiązkiem organu było zatem zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a także dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy wystąpiły, czy też nie - przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanej zapomogi (art. 80 k.p.a.).
Niesporne jest w niniejszej sprawie, że opisaną wyżej decyzją z dnia 5 maja 2015r., z powołaniem się na art. 175 w związku z art. 173 ust. 1 ustawy oraz § 8 ust. 1 i 2 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Wewnętrznego Rektora [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. w związku z art. 186 ust. 1 ustawy, nie przyznano skarżącej zapomogi.
Według Sądu, powyższa decyzja., nie posiada uzasadnienia spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż za takie uzasadnienie nie można uznać zawartego w tejże decyzji - poza przywołaniem regulacji zawartej w przepisie art. 186 ust 1 ustawy, ogólnikowego stwierdzenia o treści, cyt.: "W związku z tym, że student studiuje powyżej trzech lat, Komisja Stypendialna nie przyznaje zapomogi".
Powyższe stwierdzenie pozwala tym samym na przyjęcie, że organ orzekający w okolicznościach rozpatrywanego przypadku - nie wykazał, aby zaistniała negatywna przesłanka, a o której jest mowa w art. 184 ust. 5 ustawy, czyli, że skarżąca istotnie przekroczyła okres trzech lat w kontynuowaniu nauki/studiów
Wadliwości tej nie dostrzegł organ odwoławczy, utrzymując w mocy tę decyzję.
W ocenie Sądu, za zasadne tym samym należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia procedury administracyjnej, poprzez utrzymanie w mocy decyzji niezawierającej w istocie uzasadnienia, szczególnie, że brak było podstaw do odstąpienia od uzasadnienia tej decyzji w oparciu o przepis art. 107 § 4 k.p.a., skoro decyzja nie uwzględniała żądania skarżącej.
Zaskarżona decyzja nie spełnia także wymogów z art. 107 § 3 k.p.a., z tego ponieważ wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a nadto rozpatrzenie wszystkich żądań i zarzutów strony - w szczególności podniesionych w odwołaniu - oraz ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W myśl bowiem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), organ odwoławczy winien ponownie ocenić zgromadzone w sprawie dowody, w sposób rzeczowy przeanalizować wszystkie argumenty i w konsekwencji wydać takie rozstrzygnięcie, które najlepiej odpowiadałoby prawu, interesowi publicznemu i słusznemu interesowi strony.
Podkreślenia wymaga, jak to już wyżej wskazał Sąd, że organ odwoławczy zobligowany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, korzystając przy tym z uprawnienia do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie art. 136 k.p.a., celem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom. Z jej uzasadnienia nie wynika bowiem, by Odwoławcza Komisja Stypendialna dokonała zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, tym samym ustalając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co oznacza, że stan faktyczny spraw nie został wyjaśniony w stopniu niezbędnym do jej rozstrzygnięcia.
Utrzymując w mocy w/w decyzję organu I instancji na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Komisja Odwoławcza nie uzasadniła swego stanowiska w sposób adekwatny do przepisów procedury administracyjnej, a także do postanowień cyt. wyżej przepisu art. 184 ust. 5 ustawy.
Z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną. Zgodnie bowiem ze znajdującym się w aktach administracyjnych orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z dnia [...] października 2000r. A. Z. zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z równoczesnym stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały, a orzeczenie wydaje się na stałe.
Organy odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanej zapomogi, uznają, że skarżąca kontynuuje studia dłużej niż 3 lata, w konsekwencji stwierdzają (organ II instancji), że nie jest spełniony warunek z art. 184 ust. 5 ustawy.
Zważyć należy, jak to już wyżej Sąd podkreślił, że prawo studenta – absolwenta studiów I stopnia do otrzymania przedmiotowej zapomogi uwarunkowane zostało w myśl przepisu art. 184 ust. 5 ustawy, jedynie od kontynuowania studiów w ściśle ograniczonym okresie czasu, czyli kontynuowania studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia nie dłużej niż przez okres trzech lat.
Podstawową kwestią w sprawie było zatem ustalenie, czy skarżąca kontynuując naukę po ukończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje je mieszcząc się w ściśle określonym ustawowo przedziale czasu, tj. okresie trzech lat, czy też okres ten przekroczyła.
W niniejszej sprawy, wyjaśnienie tych okoliczności było o tyle istotne, ponieważ jak wynika z twierdzeń zawartych w odwołaniu, jak i w skardze do tut. Sądu, skarżąca ze względu na stan zdrowia samej skarżącej, jak i stan zdrowia jej jeszcze nienarodzonego dziecka miała przerwy w kontynuowaniu studiów przebywając na urlopie zdrowotnym).
W ocenie Sądu, pod pojęciem "kontynuowanie studiów", zawartym w art. 184 ust. 5 ustawy, należy rozumieć czynne (aktywne) studiowanie.
W niniejszej sprawie, tak jak to już wcześniej Sąd wskazał, organy w wydanych decyzjach pominęły tę kwestię, ogólnie jedynie stwierdzając, że skarżąca przekroczyła okres trzech lat studiowania, tym samym niewątpliwie naruszając przepis art. 107 § 3 k.p.a.
Bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje argumentacja organu zawarta w odpowiedzi na skargę, albowiem w orzecznictwie przyjęte zostało, że podjęta w odpowiedzi na skargę, czyli złożonej po zakończeniu postępowania administracyjnego, próba usunięcia braków uzasadnienia decyzji, nie może zastąpić uzasadnienia decyzji, określonego w art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę, organ winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ocen w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2012r., sygn. akt IV S.A./Wr 137/12; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 października 2011r., sygn. akt II S.A./Sz 846/11, Lex nr 1084622).
Oznacza to, że przedłożona w niniejszej sprawie odpowiedź na skargę nie może konwalidować braków skarżonej decyzji z tego przede wszystkim względu, że nie jest ona częścią decyzji, lecz – jak to Sąd wyżej podkreślił, odpowiedź na skargę służy jedynie prezentowaniu stanowiska organu odwoławczego względem skargi.
Istotny dla rozstrzygnięcia pozostaje także podniesiony przez skarżącą zarzut oznaczenia organu wydającego decyzję. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że w przypadku organu kolegialnego decyzja winna wskazywać imiona i nazwiska wszystkich członków organu, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2006 r. I OSK 646/06 – niepublikowany, wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. III SA/Łd 623/07 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 maja 2008 r. sygn. III SA/Łd 41/08 – niepublikowane).
Nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że tak Komisja Stypendialna dla Studentów Wydziału [...], jak i Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów są organami kolegialnymi. Sprawia to, że w decyzjach winny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji biorących udział w podjęciu decyzji. Przewodniczący Komisji, zgodnie z art. 177 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym są upoważnieni jedynie do podpisania takiej decyzji.
Niesporne jest w sprawie, że w przypadku decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] z dnia [...] maja 2015r. nie podano składu tej komisji, gdy nadto w nadesłanych aktach administracyjnych brak jest tak protokołu z posiedzenia tejże Komisji Stypendialnej, jak również brak jest protokołu z posiedzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej, na których to posiedzeniach podjęte zostały zaskarżone decyzje.
Stwierdzić należy, że brak tychże protokołów uniemożliwił Sądowi kontrolę prawidłowości składu osobowego organów wydających decyzje w niniejszej sprawie.
Organy winny także mieć na uwadze, że datą wydania decyzji jest zawsze data podjęcia decyzji przez komisję stypendialną (wydziałową lub odwoławczą), a nie data jej podpisania przez przewodniczącego komisji ( art. 107 § 1 k.p.a.)
Z wszystkich podanych wyżej przyczyn Sąd uznał, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy doszło przede wszystkim do naruszenia przepisów prawa procesowego, a w konsekwencji naruszenia przepisów prawa materialnego, co w konsekwencji uzasadniało uwzględnienie skargi. Skład orzekający podziela przy tym pogląd wyrażony w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2016r., sygn. akt IV S.A./Wr 526/15.
W tych okolicznościach stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.
Uwzględniając obowiązek określony w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd wyjaśnia, że Komisja Stypendialna winna zatem ponownie rozpoznać wniosek skarżącej, biorąc po uwagę przy ocenie zasadności jej żądania przedstawioną wyżej interpretację przepisu art. 184 ust.5 ustawy. Organ winien także przestrzegać przepisów postępowania, w tym zwłaszcza zasady, by wydana decyzja odpowiadała wymogom art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Jest on również z urzędu obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło