IV SA/Wr 544/21
WyrokWSA we Wrocławiu2022-02-23
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Ewa Kamieniecka, Marta Pająkiewicz-Kremis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale nie wykazała bezpośredniego związku czasowego między zaprzestaniem pracy a podjęciem opieki?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Kluczowe jest wykazanie bezpośredniego związku czasowego między zaprzestaniem pracy a podjęciem opieki. Sam fakt sprawowania stałej opieki nie jest wystarczający, jeśli nie udowodniono, że opieka ta uniemożliwiła podjęcie lub wymusiła rezygnację z pracy. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie wykazała takiego związku, zwłaszcza w kontekście jej dalszego zatrudnienia po udarze matki i złożenia wniosku o świadczenie przed faktyczną rezygnacją z pracy.Stan faktyczny
Skarżąca R. O. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie wykazała bezpośredniego związku czasowego między rezygnacją z pracy a podjęciem opieki. Skarżąca podnosiła, że sprawuje stałą, całodobową opiekę nad matką po udarze, która wymaga pomocy w codziennych czynnościach. W skardze zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję z dnia [...] [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania R. O. (dalej: strona, skarżąca), od decyzji z dnia [...] nr [...] działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy C., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w przedmiocie odmowy przyznania R. O. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; w skrócie "k.p.a.") - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącą odwołania i analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło między innymi, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; zwana dalej w skrócie ustawą lub u.ś.r.) Świadczeniami rodzinnymi, w rozumieniu ustawy (art. 2), są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Materialnoprawną podstawą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest art. 17 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W ocenie organu odwoławczego należało pominąć bezzasadnie przez organ I instancji zastosowany przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 uznającego wymieniony przepis za niekonstytucyjny oraz przyjąć, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji (wskutek ponownego rozpatrywania sprawy) organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w kontekście m.in. zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką. Tak więc zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do dokonania przez Kolegium oceny spełnienia przez stronę pozostałych przesłanek niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc zaś pod uwagę treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, należy stwierdzić, że przesłankami warunkującymi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego są: istnienie wobec osoby niepełnosprawnej obowiązku alimentacyjnego po stronie ubiegającego się o przyznanie świadczenia, konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz niepodejmowanie lub rezygnacja przez tę osobę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki.
Jak argumentował organ odwoławczy, strona spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4, a mianowicie należy do kręgu "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny", gdyż jest córką osoby wymagającej opieki, a więc jest jej krewną w linii prostej. Z przywołanych wyżej przepisów ustawy wynika, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 226/21, Lex nr 3177435; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. IV SA/Wr 266/19, Lex nr 2772045). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, Lex nr 1215517). Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.
Okolicznością niesporną w sprawie jest to, jak stwierdził organ, że matka skarżącej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]., wydanym do dnia [...]. W orzeczeniu tym ustalono, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...]. Ponadto z orzeczenia tego wynika, iż przyczyną niepełnosprawności matki strony są choroby układu oddechowego i krążenia oraz choroby neurologiczne. Z treści przedłożonej przez stronę dokumentacji medycznej na temat stanu zdrowia niepełnosprawnej wynika. że w 2019 r. przeszła udar niedokrwienny mózgu z porażeniem lewostronnym, choruje na przewlekłą niewydolność serca, jest po zawałach serca, choruje na cukrzycę typu 2 oraz nadciśnienie. Ponadto w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 4 maja 2019 r. zawarto informacje, że była wówczas pacjentką nie chodzącą, z porażeniem lewostronnym.
Organ dalej zauważył, że w oświadczeniu z dnia 10 sierpnia 2020 r. skarżąca wyjaśniła, że opieka nad matką polega na wykonywaniu porannej toalety, przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków, umawianiu wizyt lekarskich, wychodzeniu na spacery, robieniu zakupów, wykupywaniu lekarstwa, załatwianiu spraw urzędowych, wykonywaniu ćwiczeń, a także na pomocy przy wstawaniu z łóżka i asekuracji przy pójściu do toalety. W dniu 19 marca 2021 r. odebrano od skarżącej oświadczenie (w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego), w którym podała, że matka nie jest w stanie samodzielnie wstać z łóżka, wycisnąć lekarstw z blistra, czy odkręcić fiolki z lekami. Nie jest w stanie przygotować, odgrzać, a czasami nawet spożyć samodzielnie posiłków. Strona wyjaśniła, że zaprowadza do toalety, pomaga w ubieraniu się (zapinanie guzików, suwaków, zakładanie butów, odzieży), w nocy wstaje parokrotnie, żeby obrócić matkę na łóżku. Wyjaśniła, że w lepszych momentach choroby niepełnosprawna przemieszcza się o lasce i przy asekuracji skarżącej, ale przez większość czasu porusza się na wózku inwalidzkim, który ona popycha, gdyż mama nie jest w stanie sama tego zrobić. Wszystkie w/w utrudnienia są spowodowane lewostronnym paraliżem, gdyż w wyniku udaru doszło do zaniku i paraliżu lewej strony ciała, w tym dłoni, ręki i nogi. Czasami bywa tak, że jest wożona na wózku do toalety, gdyż sama nie może do niej dojść.
Ponadto skarżąca przedłożyła dwa zaświadczenia lekarskie z dnia 31 marca 2021 r., z których wynika, że matka jest po udarze niedokrwiennym z niedowładem lewostronnym, porusza się na wózku inwalidzkim, wymaga pomocy osób drugich i ma całkowite porażenie kończyny górnej lewej i częściowe dolnej lewej.
Oceniając wskazane wyżej ustalenia faktyczne organ odwoławczy przyznał, że skarżąca niewątpliwie sprawuje stałą i całodobową opiekę, jednakże w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad matką.
W kontekście tej drugiej z koniecznych przesłanek organ stwierdził mianowicie, że jak ustalono skarżąca była m.in. w latach 1984 - 1995 zatrudniona na umowę o pracę w nadleśnictwie, w okresie od 1 grudnia 2007 r. do 30 czerwca 2014 r. była zatrudniona na umowę o pracę jako sprzedawca kasjer (umowa została rozwiązana z upływem czasu, na który była zawarta), potem pracowała na umowę zlecenie w okresie od 2 listopada 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. przy wykładaniu towaru w sklepie. Następnie w dniu 21 stycznia 2019 r. zawarła z synem i synową umowę uaktywniającą. Przedmiotem umowy było sprawowanie przez skarżącą opieki nad swym wnuczkiem. Strona w oświadczeniu z dnia 30 grudnia 2020 r. podała, że była zatrudniona jako niania do 31 lipca 2020 r., gdyż z uwagi na konieczność opieki nad matką zmuszona była do rezygnacji z tego zatrudnienia. W dniu 1 sierpnia 2020 r. synowa skarżącej wyrejestrowała ją z ubezpieczeń ZUS.
W tym miejscu organ podkreślił, że matka skarżącej doznała udaru niedokrwiennego mózgu w lutym 2019 r., a w maju 2019 r. dwukrotnie została przyjęta do szpitala z powodu nagłej duszności, spadku wydolności fizycznej, osłabienia i pogorszenia stanu ogólnego. Z kolei w dniu [...] zostało wydane orzeczenie o znacznym stopniu jej niepełnosprawności.
Organ stwierdził, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie rekompensaty utraty dochodów osobom, które podjęły się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu swojej niepełnosprawności. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym przypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z opieki nad swoimi niepełnosprawnymi obywatelami. Dlatego też tak istotne znaczenie ma należyte rozważenie przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, zasad logiki i doświadczenia życiowego. Ustawowy wymóg rezygnacji z zatrudnienia implikuje konieczność wykazania przez wnioskodawcę wystąpienia bezpośredniego związku czasowego pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie organu zestawienie okresów zatrudnienia strony (zwłaszcza na podstawie umowy uaktywniającej) z historią choroby niepełnosprawnej, nie daje podstaw do uznania, że w analizowanej sprawie skarżąca właśnie w celu sprawowania opieki nad matką zrezygnowała z zatrudnienia. Doświadczenie życiowe wskazuje, że osoby po przebytych udarach najintensywniejszej opieki i pomocy w funkcjonowaniu wymagają zaraz po przebytym udarze i w okresie początkowej rehabilitacji. Tymczasem skarżąca po doznanym przez matkę udarze nadal była zatrudniona jako niania i nie zrezygnowała z zatrudnienia nawet wtedy, kiedy jej matka dwukrotnie w maju. 2019 r. trafiła do szpitala. Ze zgromadzonych akt sprawy nie wynika, aby pod koniec lipca 2020 r. nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia matki, które wymagałoby od skarżącej rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia jej opieki. Co więcej, wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został sporządzony i podpisany przez skarżącą w dniu 30 lipca 2020 r., a więc jeszcze przed rezygnacją przez stronę z zatrudnienia, które nastąpiło w dniu 31 lipca 2020 r. Umowa uaktywniająca, na podstawie której skarżąca została zatrudniona jako niania, została zawarta pomiędzy wnioskodawczynią, a jej synem i synową, w celu sprawowania opieki nad wnukiem. Ponadto strona, jej syn i synowa, a także matka skarżącej w dniu zawierania umowy zamieszkiwali pod jednym adresem. Te okoliczności dają podstawy do przypuszczania, że umowa ta została zawarta tylko w celu zapewnienia stronie skarżącej ochrony socjalnej. W niniejszej sprawie nie została jednak spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, ze względu na to, iż skarżąca nie wykazała, aby w celu sprawowania opieki nad matką zrezygnowała z zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu.
W skardze od tej ostatecznej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, argumentując, że zgodnie z normą art. 17 ust. 1 ustawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia braku naruszeń prawa a wobec tego nieuwzględnienia skargi – sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a).
Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111; poniżej przywoływana jako "ustawa" lub "u.ś.r."). Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą i która spełnia przesłanki wskazane w cytowanym przepisie. Świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w na tyle dużym - a wynikającym ze stopnia oraz charakteru niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie lub kontynuację zatrudnienia. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której spoczywa obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje sprawowania opieki, to jednakże z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że opieka, o której tamże mowa, winna być stała (ciągła) i długoterminowa.
Z brzmienia przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że sam fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym, tudzież o niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie jest wystarczający do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro zaś z komentowanego przepisu wnosić trzeba, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności, to świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu, jak słusznie zauważyło Kolegium. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość kontynuowania lub podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16).
W prezentowanym świetle, skoro przesłankami uprawniającymi danego wnioskodawcę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobiście świadczona przez niego opieka nad osobą niepełnosprawną, przy czym taka opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - rezygnacji z niej bądź niepodejmowania, to w konsekwencji trzeba przyjąć, iż bezsprzecznie musi zachodzić bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia (lub niepodejmowaniem go) a sprawowaną opieką.
Zdaniem Sądu, na podstawie wyczerpującego, kompletnego materiału dowodowego, przy niewadliwym ustaleniu całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, organ wyprowadził trafne wnioski, że mimo sprawowania opieki przez stronę skarżącą nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, którego to faktu oraz charakteru opieki organ nie kwestionował, taki związek przyczynowo-skutkowy w niniejszej sprawie nie zachodzi. Organy nie powzięły wątpliwości co do zakresu opieki i czynności pielęgnacyjnych wobec niepełnosprawnej matki strony skarżącej, wszakże należy wskazać, że w toku postępowania strona skarżąca podawała, że przyczyną wystąpienia o komentowane świadczenie był fakt rezygnacji przez nią z zatrudnienia. Przy wystarczających zdaniem Sądu dla niewadliwego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszego przypadku ustaleniach faktycznych sprawy, w zgodzie z wymogami norm art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., trafna jest konstatacja organu odwoławczego, że strona skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku czasowego między zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem opieki. Niewątpliwie analiza porównawcza okresów zatrudnienia strony skarżącej, także co do czasu obowiązywania umowy uaktywniającej, z historią i okresem choroby niepełnosprawnej matki nie potwierdza takiej zależności. Matka skarżącej doznała udaru w lutym 2019 r. Organ zasadnie podkreślił, że według zasad doświadczenia życiowego osoba, która doznała udaru wymaga zaraz po takim incydencie najbardziej intensywnej opieki, tymczasem skarżąca nadal sprawowała opiekę nad wnukiem jako niania w ramach zawartej w dacie 21 stycznia 2019 r. umowy uaktywniającej i nie zaprzestała realizacji tej umowy również po dwukrotnym pobycie matki w szpitalu w maju 2019 r. zaś zgromadzone dowody, w tym dokumentacja medyczna, nie wykazały istotnego późniejszego pogorszenia stanu zdrowia matki, także w czasie poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został sporządzony i podpisany przez skarżącą w dniu 30 lipca 2020 r., gdy rezygnacja przez stronę skarżącą z zatrudnienia nastąpiła dopiero w dniu następnym. Organ przyjął jako znamienne, że umowa uaktywniająca zawarta została między skarżącą a jej synem i synową i w dniu zawierania tej umowy wszystkie strony umowy zamieszkiwały pod tym samym adresem.
W takich okolicznościach sprawy trudno zatem zarzucić skutecznie organowi błędne przyjęcie, iż opisane zdarzenia nie uwiarygadniają twierdzeń skarżącej wnioskodawczyni o konieczności rezygnacji z zatrudnienia w charakterze niani celem sprawowania opieki nad matką.
Zaprezentowana w zaskarżonej decyzji ocena organu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., zgodnie z którym to przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena organu w rozpoznawanej sprawie nie może być uznana za dowolną, jest logiczna, spójna, dokonana na podstawie analizy wszystkich zebranych dowodów oraz ustalonych na ich podstawie okoliczności faktycznych i jest zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, poparta przekonującą argumentacją w uzasadnieniu decyzji sporządzonym według wymogów art. 107 § 3 k.p.a. We wniesionej skardze nie przeciwstawiono tej ocenie żadnych konkretnych zarzutów.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło