IV SA/Wr 545/10
WyrokWSA we Wrocławiu2011-02-08
Skład orzekający: Małgorzata Masternak - Kubiak, Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Wanda Wiatkowska - Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego jest dopuszczalne, gdy osoba ta przebywa w zakładzie karnym i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się?Ratio decidendi
Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego jest zasadne, gdy osoba opuściła to miejsce, nawet jeśli opuszczenie nastąpiło w wyniku odbywania kary pozbawienia wolności, a nie dobrowolnie. Dobrowolność opuszczenia ma znaczenie jedynie w sytuacjach bezprawnego działania osób trzecich, nie zaś gdy opuszczenie jest skutkiem prawomocnego wyroku sądu. Ponadto, trwałość opuszczenia miejsca pobytu oznacza definitywne wyzbycie się posiadania lokalu jako centrum życiowego, co w przypadku odbywania długoterminowej kary pozbawienia wolności zachodzi.Stan faktyczny
B. J. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu w miejscowości G. od 1988 r., lecz od 2002 r. przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę 25 lat pozbawienia wolności za zabójstwo żony. Wniosek o wymeldowanie złożył D. J., syn B. J., wskazując, że ojciec nie przebywa pod wskazanym adresem i nie utrzymuje tam centrum życiowego. Organ pierwszej instancji odmówił wymeldowania, uznając, że nie doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i orzekł wymeldowanie, uznając, że pobyt w zakładzie karnym oznacza trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie : Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 6 lipca 2010 r. Nr ... w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę. II. przyznaje adwokatowi K. M.. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23% VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem D. J. z dnia 12 listopada 2009r. o wymeldowanie B. J. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr ... w miejscowości G., gmina M. z tym uzasadnieniem , że B. J. nie przebywa pod wskazanym adresem od 14 października 2002 r., bowiem od tego dnia przebywa w zakładzie karnym jako skazany na 25 lat pozbawienia wolności, za zabójstwo żony. Ponadto wnioskodawca wskazał, że przed popełnieniem przestępstwa B. J. nocował w domu sporadycznie, a w rzeczywistości zamieszkiwał u sąsiada pod adresem G. ... lub w innych domach.
Decyzją z dnia 24 maja 2010 r. nr .... wydaną z powołaniem się na przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze. zm.) (zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) Wójt Gminy M. odmówił wymeldowania z miejsca pobytu stałego B. J., gdyż w jego ocenie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności , warunkujące wymeldowanie decyzją administracyjną z pobytu stałego, a mianowicie z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że B. J. trwale i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego .
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał się na poczynione w toku postępowania ustalenia ,według których B. J. jest zameldowany na pobyt stały od dnia 29 grudnia 1988 r. pod adresem: G...., a od dnia 13 października 2002 r. do chwili obecnej przebywa w Zakładzie Karnym ..., gdzie odbywa karę 25 lat pozbawienia wolności za zabójstwo żony - F. J.. Dalej organ powołał się na zeznania przesłuchanych w sprawie świadków , a to : K. D., M. M. , Z.B. , M. M., J. K., A. B., E. G. oraz L. S.., na podstawie których ustalił, że pobyt B. J. do dnia aresztowania i osadzenia w zakładzie karnym, tj. do 13 października 2002 r. nie utracił charakteru pobytu stałego. Osoby, które złożyły zeznania, nie wskazały, aby B. J. kiedykolwiek wyprowadzał się z przedmiotowego domu, a jedynie nocował u swojego kolegi (sąsiada) A. S. po adresem: G. ... Fakt ten potwierdzili także L. S. oraz D. J., jednocześnie zeznając, że B. J. w tym czasie korzystał z łazienki w miejscu stałego zameldowania, co stanowi o tym że B. J. nie zerwał ostatecznie więzi z tą nieruchomością. Jedynie świadek M. M. jednoznacznie oświadczyła, że B. J. z uwagi na konflikt panujący pomiędzy nim a F. J. , wyprowadził się w lipcu 2002 r. do A. S.. Dalej organ wskazał, że na podstawie wyjaśnień złożonych przez D. J. ustalono , że wszystkie rzeczy osobiste B. J. po aresztowaniu, zostały spakowane przez M. M. i przekazane do C.. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę na list B. J. skierowany do córki – I. J., dołączony na wniosek D. J. do sprawy, nie dający podstaw do stwierdzenia, że B. J. kiedykolwiek wprost wyrażał chęć dobrowolnego wymeldowania z pobyt stałego czy też skoncentrowania swojego centrum życiowego w innym miejscu. W dalszej części uzasadnienia organ przywołał brzmienie przepisu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji, wskazując ,że za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych. Przytoczył również treść art. 7 ust. 1 w/w ustawy , wedle którego pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. Według organu pierwszej instancji przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeśli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne. Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych , zgodnie z którym fakt wieloletniego pobytu w zakładzie karnym nie może być utożsamiany z opuszczeniem lokalu z własnej woli. Oznacza to, że B. J. nie opuścił miejsca pobytu stałego dobrowolnie. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli zainteresowanego. Za tego rodzaju dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu niewątpliwie nie można uznać aresztowania i osadzenia z zakładzie karnym, tym bardziej, że B. J. w pismach kierowanych do organu deklaruje , że po zakończeniu kary pozbawienia wolności ma zamiar powrócić do dotychczasowego miejsca zameldowania. Zdaniem organu I instancji obawy D. J. co do zachowań B. J. i co do samego powrotu do miejsca stałego zameldowania po odbyciu kary, nie mogą mieć jednak wpływu na prowadzoną sprawę administracyjną , gdyż istnieją inne środki prawne, których zastosowanie nie należy do kompetencji organów administracji. Nie ma znaczenia również ewentualne prawo dziedziczenia przez B. J. nieruchomości po rodzicach zasygnalizowane przez D. J. w piśmie z dnia 5 maja 2010 r., bowiem zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji celem ewidencji ludności jest m.in. rejestracja danych o miejscu pobytu osób.
W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej D. J. podniósł , że B. J. wyprowadził się z domu w dniu 7 lipca 2002 r., czego nie sprecyzował wcześniej z uwagi na swój stan emocjonalny. Wskazał, że w tym dniu ojciec spakował się i wyprowadził do sąsiada A. S.. Odwołujący wywodził ,że nie wiedział o tym , iż data opuszczenia domu przez B. J. jest istotna dla sprawy, a fakt korzystania przez ojca z łazienki miał miejsce jednokrotnie w dniu zabójstwa, wyjaśniając jednocześnie, ze rzeczy przekazane do C. należały do jego nieżyjącej matki. Do odwołania strona załączyła oświadczenie babci K. Z. potwierdzające taki stan rzeczy.
Wojewoda D. decyzją z dnia 6 lipca 2010 r. nr ... wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uchylił w całości decyzję Wójta Gminy M. z dnia 24 maja 2010 r. nr ... i orzekł o wymeldowaniu B. J. z miejsca pobytu stałego.
W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy podkreślił ,że . zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby , co oznacza, że nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu, a organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Organ II instancji przytaczając materialno-prawną przesłankę wymeldowania , wynikającą z art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych , stwierdził ,że kluczowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia sprawy było przesądzenie kwestii, czy strona opuściła miejsce stałego pobytu. Według organu pojęcie opuszczenia miejsca pobytu stałego każdorazowo należy odnosić do indywidualnej sytuacji strony, tym bardziej, że orzecznictwo - wykładnię pojęcia opuszczenia miejsca stałego pobytu, polegającą na przyjęciu, że opuszczenie to winno mieć charakter dobrowolny i trwały -wypracowało na tle spraw, w których najczęściej strony powoływały się na fakt fizycznego uniemożliwiania im pobytu w miejscu zamieszkania. Zdaniem Wojewody D. trwałość opuszczenia miejsca pobytu nie wynika z przepisu art. 15 ust. 2 w/w ustawy, lecz została wypracowana przez orzecznictwo, które jednak nie wyjaśnia, kiedy owa trwałość zachodzi. Z powyższego wynika, że upływ określonego czasu od momentu opuszczenia miejsca pobytu stałego, stanowi swoisty problem interpretacyjny przyjętego w orzecznictwie pojęcia trwałości opuszczenia tego miejsca, jako wymogu spełnienia istotnej przesłanki wymeldowania. Nie sposób bowiem określić cezury czasowej, przesądzającej, czy nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu. Pojęcie trwałości opuszczenia miejsca stałego pobytu, trudno jest więc wiązać z upływem określonego czasu, skoro brak jest podstaw do wskazania jakiegokolwiek wiążącego terminu. Dlatego też, nie sposób jest odmówić wymeldowania z powodu braku cechy trwałości opuszczenia miejsca stałego pobytu, skoro brak jest podstaw prawnych do określenia od jakiego momentu zachodzi owa trwałość. Odnosząc się powyższych stwierdzeń organ wskazał na przepis art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji, z którego wynika, że pobyt w zakładach karnych, trwający dłużej niż trzy miesiące nie traci charakteru pobytu czasowego. Według organu II instancji z treści tego przepisu nie wynika wszakże, że pobyt w zakładzie karnym, przez to, że nie jest miejscem nowego pobytu stałego, stanowi przeszkodę do wymeldowania z miejsca dotychczasowego pobytu stałego. Zgodnie z przepisami ustawy, dokonanie wymeldowania nie jest uzależnione od pozyskania nowego miejsca pobytu stałego. Dalej organ zauważył, że zakłady karne są miejscami, w których koncentruje się centrum życiowe osadzonych tam osób, niezależnie od tego czy odbywają kilkuletnie, czy też dożywotnie kary pozbawienia wolności. Fakt, że nie przebywają tam dobrowolnie nie ma przy tym znaczenia, skoro ich pobyt jest zgodny z prawem i wynika z zastąpienia aktu ich woli, wyrokiem sądu. Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji skarżącego organ odwoławczy uznał, że w stosunku do niego zaszły przesłanki wymeldowania, albowiem opuścił on miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Jego zadaniem materiał dowodowy zebrany w toku postępowania wykazał, że B. J. opuścił miejsce stałego zameldowania, ponieważ osadzony został w Zakładzie Karnym ..., gdzie odbywa karę 25 lat więzienia za zabójstwo F. J.. Z kolei odnosząc się do oświadczenia strony akcentującego jej zamiar zamieszkiwania w spornej nieruchomości po wyjściu na wolność, organ odwoławczy stwierdził ,że będzie to niemożliwe. Niezrozumiałym jest bowiem, jak zainteresowany wyobraża sobie możliwość przebywania w miejscu gdzie doszło do tragedii, której był sprawcą , nadto, w której zamieszkuje syn zamordowanej kobiety. Wprawdzie o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości co do charakteru pobytu organ administracji państwowej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby co do jej zamiaru. Według organu o ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty, jak również realna możliwość zamieszkiwania w danym miejscu.
W ocenie organu II instancji skarżący decydując się na popełnienie przestępstwa umyślnego, naganne działania względem rodziny, musiał brać pod uwagę nie tylko nieuchronność kary, polegającej na pozbawieniu wolności, ale także to, że organy państwa uczynią wszystko co dozwolone w granicach prawa, aby chronić przed nim skrzywdzone dzieci. Konsekwencje prawne czynów jakich dopuszczał się wobec członków swojej rodziny, należą do tych okoliczności, które są powszechnie znane w społeczeństwie. Stąd też osoba, która kierując się wolną wolą popełnia opisany wyżej czyn, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. Oznacza to sytuację, że choć zamiarem strony nie było opuszczenie miejsca pobytu stałego, to podjęty przez niego zrealizowany zamiar dokonania nagannych niezgodnych z prawem działań, w sposób nieuchronny i zgodny z prawem musiał doprowadzić i doprowadził do opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego, a więc utraty lokalu dotychczasowego zamieszkania. W tym zakresie organ II instancji odwołał się również do orzecznictwa sądowo-administracyjnego , prezentującego podobne stanowisko w analogicznych stanach faktycznych , a to wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim: - z 5 czerwca.2008 r., sygn. II SA/Go 214/08, - z 23 lipca 2009 r., sygn. II SA/Go 278/09, z 25 listopada 2009 r., sygn. II SA/Go 400/09 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2010 r. sygn.akt II SA/Bd 515/09.
Zdaniem organu odwoławczego dokonując oceny, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały w stosunku do B. J., przesłanki do jego wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie sposób jest nie uwzględnić zaistniałych skutków prawnych przestępczych działań strony. Przesłanki te w pierwszym rzędzie spełniły się z powodu opuszczenia miejsca stałego pobytu wskutek odbywania kary pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne, definitywnie bowiem utracił posiadanie lokalu, w którym koncentrowało się dotychczas jego centrum życiowe. Utrata ta wiąże się nie tylko z niemożliwością powrotu do dotychczasowego mieszkania z uwagi na rygory kary pozbawienia wolności, ale też z uwagi na szereg innych uwarunkowań, takich jak: dalsze zamieszkiwanie członków rodziny w rzeczonym miejscu. W ocenie Wojewody D. wydanie przez organ I instancji decyzji o odmowie wymeldowania B. J. nie miało logicznego uzasadnienia. Wprawdzie organ I instancji prawidłowo przyjął, na podstawie art. 8 ust 1 ustawy meldunkowej, że pobyt w zakładzie karnym może uzasadniać zameldowanie osoby na pobyt czasowy, lecz nie wziął pod uwagę szeregu pobocznych, niezbędnych dla sprawy okoliczności. Według Wojewody D. organy wydając decyzje o wymeldowaniu (bądź nie) kierują się nie tylko przepisami wynikającymi wprost z ustawy, lecz również doświadczeniem życiowym, które w wypadku niniejszego postępowania obligować winno do orzeczenia wymeldowania. Trudno, w ocenie organu odwoławczego, wyobrazić sobie bowiem sytuację, gdy po odbyciu 25 letniej kary pozbawienia wolności wynikającej z art. 148 k.k. (pozbawienie życia), dana osoba wraca pod dotychczasowy adres zameldowania i zamieszkuje w nim wraz z osobami dotkniętymi bezpośrednio ową tragedią. Tym bardziej, że strona również wobec wnioskodawcy miała dopuszczać się przemocy fizycznej. Końcowo organ odwoławczy nie zakwestionował faktu, że przed osadzeniem w Zakładzie Karnym strona przebywała w rzeczonej nieruchomości, lecz stwierdził, że w tym wypadku fakt ten jest niewystarczający do uznania, że nie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie strony z miejsca stałego pobytu.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. , w której B. J. wniósł o jej uchylenie, podnosząc , że zaskarżona decyzja narusza jego prawa w zakresie meldunku w lokalu, w którym jest zameldowany od 1988 r. i gdzie posiada centrum interesów życiowych. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja nacechowana jest błędną interpretacją przepisów o ewidencji oraz błędną analizą materiału dowodowego, w szczególności poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że skarżący dopuszczał się wobec wnioskodawcy D. J. przemocy fizycznej, co w jego ocenie nie znajduje potwierdzenia w wyroku skazującym. Strona zarzuciła , że ocena jakiej dokonał organ II instancji nie jest istotą postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie, a skarżący został już za swój czyn ukarany i żałuje tego co się stało. Jednakże w stosunku do dzieci, które pozostały po zmarłej żonie skarżącego, wbrew temu co w niejasny sposób ustalił organ II instancji, skarżący nigdy nie stosował przemocy. Do czasu tragicznego zdarzenia dzieci miały ze skarżącym bardzo dobry kontakt. Już w czasie odbywania kary pozbawienia wolności syn D. J. odwiedzał skarżącego w zakładzie karnym. Skarżący zdaje sobie sprawę, że nawiązanie ponownego kontaktu z córką będzie o wiele trudniejsze i prawdopodobnie będzie trwało latami, ponieważ przeżyła ona wielka traumę. Skarżący po wyjściu z zakładu karnego nie zamierza robić nic wbrew woli jego dzieci. Natomiast niejasnym jest dla niego, dlaczego w sytuacji gdy organ odwoławczy nie kwestionuje faktu przebywania w przedmiotowej nieruchomości , wskazuje jednak, że jest on niewystarczający do uznania, że nie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu. Podniósł również w aktach sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w L. (sygn.. akt III . ... ) ustalono że nie wyprowadził się przed popełnieniem przestępstwa ze spornego lokalu.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie . Nadto stwierdziła, że skarżący nie wskazał okoliczności, które miałby wpływ na zmianę orzeczenia.
Uczestnik postępowania D. J. w piśmie procesowym z dnia 31 stycznia 2011 r. wywodził , że nie wyobraża sobie wspólnego zamieszkiwania ze skarżącym , chcą razem z siostrą zapomnieć o przeszłości i rozpocząć nowe życie gdzie indziej, bowiem przebywanie w obecnym miejscu zamieszkania jest dla nich przeżyciem traumatycznym. Dodatkowo wskazał , że skarżącemu nie grozi status bezdomnego, bowiem będzie dziedziczył ½ nieruchomości po swoich rodzicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dla rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem osądu zasadnicze znaczenia ma analiza treści przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze. zm.), w której w art. 2 określony został obowiązek meldunkowy osób. W jego ramach, zgodnie z przepisami art. 4 pkt 2 oraz art. 15 ust. 1 tej ustawy, mieści się również obowiązek wymeldowania z miejsca pobytu stałego i czasowego przez osoby opuszczające to miejsce na okres przekraczający 3 miesiące. Ze względu na podstawowy cel ustawy, jakim jest rejestracja faktów objętych ewidencją, ustawodawca przewidział w odniesieniu do osób odstępujących od realizacji własnego obowiązku meldunkowego, możliwość ich wymeldowania. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 15 ust. 2 ww. ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z treści powyższego przepisu wynika , że decyzja o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego nie jest wydawana na zasadzie uznania administracyjnego, a utrzymywanie fikcji meldunkowej godziłoby w rejestracyjno – porządkowy charakter przepisów ustawy o ewidencji ludności.
Wypada w tym miejscu przypomnieć, że orzecznictwo sądów administracyjnych dokonując wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji dokonało kwantyfikacji przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego za pomocą dwóch stanów, a mianowicie dobrowolności opuszczenia i jego trwałości. W tym zakresie mając na uwadze brzmienie powołanego przepisu oraz wskazane powyżej kwantyfikatory, nie ulega wątpliwości, że ustalenie zaistnienia powyższej przesłanki, musi być związane z gruntowną analizą okoliczności faktycznych składających się na jej hipotezę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd zaprezentowany w judykaturze , wedle którego cecha dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, może być brana pod uwagę wyłącznie w sytuacjach, w których mamy do czynienia ze stanami faktycznymi, które nacechowane są bezprawnym działaniem osób trzecich w odniesieniu do osoby, która podlega obowiązkowi meldunkowemu , a nie w sytuacjach, kiedy osoba objęta obowiązkiem meldunkowym opuszcza miejsce pobytu stałego w związku z koniecznością odbycia kary pozbawienia wolności.
Wobec tego przechodząc na grunt okoliczności faktycznych badanej sprawy wskazać należy, że B. J. od dnia 13 października 2002 r. przebywa w Zakładzie Karnym , gdzie odbywa karę 25 lat pozbawienia wolności, za zabójstwo żony ... orzeczoną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia ... r. sygn. akt .... Zatem uznać należało, że bezprzedmiotowa w tej konkretnej sprawie jest ocena, czy opuszczeniu przez B. J. miejsca jego pobytu stałego towarzyszyła dobrowolność. Ocena, czy dobrowolność wystąpiła pozbawiona jest znaczenia , gdyż skarżący, nie na skutek bezprawnego postępowania innych podmiotów, lecz przez własne bezprawne zachowania został zatrzymany przez organy ścigania, a następie osadzony w zakładzie karnym. Wobec tego opuszczenie przez niego lokalu spowodowane zostało zastosowaniem przewidzianego prawem środka przymusu i było konsekwencją wywołanego przez działanie tej osoby aresztowania. Wskazać jedynie należy, że konsekwencje prawne czynu jakiego skarżący dopuścił się wobec członków swojej rodziny, były nieuchronne. Zatem osoba, która popełnia wskazany wyżej czyn, musiała liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. Oznacza to sytuację, że choć zamiarem skarżącego nie było opuszczenie miejsca pobytu stałego, to podjęty przez niego zrealizowany zamiar dokonania nagannych, niezgodnych z prawem działań, w sposób nieuchronny i zgodny z prawem musiał doprowadzić i doprowadził do opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego, a więc utraty lokalu dotychczasowego zamieszkania.
W rozpoznawanej sprawie wymaga jednak zbadania kwestia trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego. W ocenie Sądu opuszczenie miejsca pobytu stałego, musi oznaczać wyzbycie się posiadania lokalu, jako miejsca stanowiącego dotychczasowe centrum życiowe, a to z kolei oznacza definitywność zdarzenia (dokonanego), jakim jest opuszczenie dotychczasowego miejsca koncentrowania się centrum życiowego. Sytuacja taka , która różni się swym znaczeniem od innych mniej definitywnych sytuacji, w których rozpoczęty proces opuszczania miejsca pobytu stałego nie został definitywnie zakończony lub też zachodzi zwykła nieobecność w miejscu centrum życiowego, charakteryzująca się brakiem jego utraty, przy czym utrata ta może być wynikiem nie tylko dobrowolnego zachowania, ale też sytuacji niedobrowolnych, lecz zgodnych z prawem (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 515/09).
Zdaniem Sądu z taką sytuacją o charakterze definitywnym mamy do czynienia w realiach analizowanej sprawy .Pozostaje bowiem poza sporem , że skarżący od niespełna 9 lat nie przebywa w miejscowości G. ... gmina M. i przez najbliższych kilka lat nie będzie miał możliwości tam przebywać. Tym samym - wbrew zarzutom skargi - nie można uznać, że w tej lokalizacji koncentruje się jego centrum interesów życiowych . Powyższe stwierdzenie zadość czyni również regulacji zawartej w przepisie art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którą zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w danym lokalu, a zatem nie może służyć utrzymywaniu fikcji pobytu osoby, która w istocie tam nie przebywa i z założenia przebywać nie będzie. Przywołać w tym miejscu należy pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1251/06 - w pełni aprobowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie - wedle którego prawomocnie orzeczona kara 25 lat pozbawienia wolności pozwala uznać, że opuszczenie lokalu przez zameldowanego miało charakter trwały.
Z kolei odnosząc się do zarzutu skargi nakierowanego na nieuprawnioną – zdaniem skarżącego - ocenę Wojewody Dolnośląskiego co do możliwości powrotu do lokalu przez skarżącego- w ślad za stanowiskiem zaprezentowanym przez organ odwoławczy - wskazać należy , że w doktrynie prawa konstytucyjnego sformułowano koncepcję prewencyjnej ochrony praw i wolności jednostki. Polega ona na tym, że jednostka może wezwać odpowiedni organ, aby ten podjął działania zapobiegające zagrożeniu lub naruszeniu jej praw i wolności bądź przynajmniej podjął działania mające na celu zmniejszenie zagrożenia albo niebezpieczeństwa ich naruszenia (por. wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23.07.2009 r., sygn. II SA/Go 278/09, WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 515/09). W sytuacji faktycznej, jaka ma miejsce w badanej sprawie, wydanie przez organ decyzji o wymeldowaniu osoby, która dopuściła się czynu zabronionego przeciwko członkowi swojej rodziny, stanowi tego rodzaju prewencyjną ochronę praw i wolności osób narażonych na to, że staną się ofiarami przestępstwa. Tym bardziej, że inicjator przedmiotowego postępowania, syn skarżącego D. J. wprost formułuje taką potrzebę zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i na etapie postępowania sądowo-administracyjnego, o czym świadczy jego pismo procesowe z dnia 31 stycznia 2011 r. Idąc dalej podkreślić należy, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy fakt, że przed osadzeniem skarżącego w Zakładzie Karnym, zamieszkiwał on w nieruchomości położonej w G.. ... Gmina M., co niewątpliwie potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i czego nie kwestionował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda D.. W związku z tym nieistotne z punktu widzenia przytoczonych wyżej przepisów ustawy meldunkowej są okoliczności związane z jego pobytem we wskazanej lokalizacji przed popełnieniem przestępstwa, za które odbywa karę pozbawienia wolności, a w szczególności sposób traktowania przez skarżącego wnioskodawcy inicjującego postępowania administracyjne w tej sprawie. Również jako pozbawiony doniosłości prawnej przedstawia się prezentowany przez skarżącego zamiar zamieszkiwania we wskazanej lokalizacji w przyszłości, bowiem ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a sądowa kontrola rozstrzygnięć organów w powyższym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania przez organy administracji.
Konkludując powyższe rozważania, stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i wyprowadził logiczne i merytorycznie trafne wnioski z oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , uznając, że w odniesieniu do B. J. wystąpiły przesłanki, pozwalające na jego wymeldowanie z miejsca pobytu stałego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co obligowało go do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, Nr 1270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu oparto na § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło