IV SA/Wr 548/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie Sędzia NSA – Krystyna Anna Stec Asesor WSA – Anetta Chołuj Protokolant apl. prok. Radosław Żarkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi S. Z. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. W dniu [...]r. Komendant Powiatowy Policji w P., po rozpatrzeniu sprawy sierż. szt. S. Z. obwinionego o to, że: 1. w nocy [...]r. o godz. [...]stawił się do służby patrolowej w Komisariacie Policji w C. a następnie podjął czynności służbowe będąc w stanie nietrzeźwości ([...]promila alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. o czyn z art. 70 § 2 kodeksu wykroczeń, 2. w nocy [...]r. w godz. [...]–[...]w C. pełniąc służbę patrolową kierował radiowozem policyjnym będąc w stanie nietrzeźwości ([...]promila alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k., wydał na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielenia wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14) orzeczenie, którym uznał sierż. szt. S. Z. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył mu karę dyscyplinarną w postaci wydalenia ze służby oraz podania orzeczenia dyscyplinarnego do wiadomości policjantom KPP P.. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ wskazał, iż w dniu [...]r. o godzinie [...]dyżurny KPP w P. został telefonicznie powiadomiony przez nieustaloną osobę o fakcie pełnienia służby przez policjantów z Komisariatu Policji w C. pod wpływem alkoholu. W związku z tą informacją Komendant Powiatowy Policji w P. udał się wraz z policjantami z KPP P. do C. w celu dokonania kontroli pełnienia służby przez w/w policjantów. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że sierż. szt. S. Z. był w stanie nietrzeźwości ([...]promila alkoholu w wydychanym powietrzu). Ponadto ustalono, iż w/w będąc w stanie wskazującym na spożycie alkoholu udał się radiowozem służbowym na stację benzynową oraz samotnie dokonał interwencji we wsi T.. Organ wskazał dalej, że sierż. szt. S. Z. prowadząc osobiście pojazd służbowy dopuścił się przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k., a materiały w tej sprawie zostały przekazane do Prokuratury Rejonowej w L.. Podana przez obwinionego wersja o tym, że pojazdem miał kierować ktoś inny niż on nie znajduje zdaniem organu uzasadnienia w materiale sprawy. Biorąc pod uwagę rodzaj popełnionych czynów należy w ocenie organu czyny te potraktować z pełną surowością prowadzącą do zwolnienia ze służby. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W.. W odwołaniu tym podał, że nie kierował radiowozem podczas służby w dniu [...]r. oraz wniósł o złagodzenie wymierzonej mu kary za pełnienie służby w stanie nietrzeźwości. W dniu [...]r. Komendant Wojewódzki Policji we W. na podstawie art.§ 32 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień ora przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14) wydał orzeczenie Nr [...], którym uniewinnił skarżącego od zarzutu prowadzenia pojazdu służbowego w stanie nietrzeźwości, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ II instancji podał, iż zebrane w ramach postępowania dyscyplinarnego dowody nie dały podstaw do uznania oczywistości popełnienia przez skarżącego przestępstwa określonego w art. 178a § 1 kk. Nie udowodniono S. Z. tego, że kierował radiowozem w dniu [...]r. Nie podważono oświadczenia złożonego przez policjanta pełniącego w w/w dniu służbę ze skarżącym, który w złożonych zeznaniach podał, że na prośbę skarżącego kierował za niego radiowozem. Organ odwoławczy dodał, że w świetle zebranych w toku postępowania dyscyplinarnego dowodów nie ma żadnych wątpliwości co do faktu pełnienia przez skarżącego służby w stanie nietrzeźwości. Potwierdziło to przeprowadzone badanie na zawartość alkoholu. Organ dodał, że pełnienie służby przez nietrzeźwego policjanta jest jednym z najcięższych przewinień. Czyn ten nosi znamiona zarówno wykroczenia, jak i naruszenia dyscypliny służbowej. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione wykroczenia niezależnie od odpowiedzialności karnej, co dawało podstawę do wymierzenia policjantowi kary dyscyplinarnej. Organ nie znalazł podstaw do złagodzenia wymierzonej kary. Od powyższego orzeczenia S. Z. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, w szczególności niewyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż alkotest, którym przeprowadzono badanie w dniu [...]r. był niesprawny. Zarzucił, że nie wstrzymano się z wydaniem orzeczenia do czasu uzyskania wyniku badania sprawności alkotestu. Ponadto podał, że policjantka przeprowadzająca powyższe badanie, nie była przeszkolona do używania w/w sprzętu. Po przeprowadzeniu badania alkotest został przesłany celem uzyskania homologacji. Alkotest wrócił z adnotacją, że jest uszkodzony. Skarżący dodał, że pełniąc służbę używał wielokrotnie tego sprzętu i miał poważne wątpliwości co do jego sprawności. W toku postępowania przyznał, iż w krytycznym dniu wypił dwie lampki szampana, lecz nikt nie spytał jakiego. Skarżący podał, iż wiedząc, że idzie na służbę wypił szampana bezalkoholowego. Ponadto przesłuchiwany w postępowaniu dyscyplinarnym lekarz pogotowia z C. z całą odpowiedzialnością stwierdził, iż skarżący był trzeźwy. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Ponadto dodał, że skarga S. Z. nie zasługuje jego zdaniem na uwzględnienie, gdyż przeprowadzone przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne przez Komendanta Powiatowego Policji w P. w pełni potwierdza zawinienie opisane w orzeczeniu z dnia [...] r. Orzeczeniem tym skarżący został uniewinniony od zarzutu prowadzenia pojazdu służbowego w stanie nietrzeźwości. Udowodniony zaś został skarżącemu zarzut stawienia się w dniu [...]r. do służby w stanie nietrzeźwości. Czyn ten zarówno nosi znamiona wykroczenia, jak i naruszenia dyscypliny służbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), jednakże do końca [...] r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Wskazać należy, że przepis art. 145 § l pkt l lit. b ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 a § l kpa można żądać wznowienia postępowania również, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że skoro stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowienia), to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Jest bowiem zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200 /0l). Pogląd ten pozostaje także aktualny w obecnie obowiązującym stanie prawnym, to jest także na tle obowiązywania art. 145 § l pkt l lit. b wyżej powołanej ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrokiem z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt K. 36/00 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz, że przepis ten w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego traci moc z dniem 30 września 2003r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 176, poz. 1457). W uzasadnieniu owego wyroku Trybunał Konstytucyjny zgodził się z poglądem wnioskodawcy i Prokuratora Generalnego, iż z uwagi na represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego, przedmiot ten wymaga szerokiej regulacji ustawowej, zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących określenia trybu odwoławczego. Zwrócił uwagę, że postulat ten znalazł częściowo odzwierciedlenie w regulacji wprowadzonej na mocy ustawy z 27 lipca 2001 r. zmieniającej m.in. przepisy ustawy o Policji. Ustawodawca dodał do art. 139 ustawy ustęp 1a i 1b, regulując tryb odwoływania się do przełożonych wyższego stopnia od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej oraz ustęp trzeci w brzmieniu: "Na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Należy stwierdzić zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, że "chociaż ustawa zapewnia obecnie prawo do sądu, to upoważnienie zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy zachowało swoje brzmienie, przekazując do regulacji podustawowej tak istotną materię jak kształtowanie zasad postępowania dyscyplinarnego i wymierzania w nim kar, właściwość podmiotów wszczynających i prowadzących postępowanie. Pozostawienie tak szerokiej swobody w kształtowaniu postępowania dyscyplinarnego ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych nie daje tak istotnych dla obwinionego gwarancji procesowych. W przypadku żołnierzy zasady ogólne postępowania dyscyplinarnego określa ustawa z dnia 1 września 1997 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 944 ze zm.), przekazując do regulacji podustawowej tylko określenie szczegółowego trybu postępowania. Także ustawa o Służbie Granicznej w szerszym zakresie aniżeli ustawa o Policji reguluje ogólne zasady postępowania dyscyplinarnego. Należy zatem zgodzić się z wnioskodawcą, że upoważnienie ustawowe zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy nie spełnia warunków przewidzianych w art. 92 ust. 1 Konstytucji." Trybunał Konstytucyjny dodał, że w tym stanie rzeczy badanie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, w części dotyczącej przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego, jest zbędne. Z chwilą utraty mocy obowiązującej przepisu upoważniającego (art. 139 ust. 2) utraci bowiem moc obowiązującą wydany na tej podstawie akt wykonawczy. Przepisy owego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w uznanym za niekonstytucyjney przepisie art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) były podstawą prawną podjętych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych. Akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą nie powinien być stosowany przez Sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r., sygn. III ZP 27/00, OSNP 2001/10/331). Dodać należy, że wprawdzie postępowanie dyscyplinarne zakończone orzeczeniami zaskarżonymi do Sądu administracyjnego w niniejszej sprawie było prowadzone w trybie "wznowieniowym" wskutek wniosku skarżącego z dnia [...]r., to jednak podstawą wznowienia postępowania nie była niekonstytucyjność przepisu prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy lecz inna przesłanka. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący podał, że postępowanie dyscyplinarne zostało oparte na błędnych ustaleniach faktycznych na skutek czego fałszywie oceniono jego stan trzeźwości. Błąd ten wynikał zdaniem skarżącego z tego, że użyte do przeprowadzenia w/w badania urządzenie pomiarowe było niesprawne. Wskutek tego wniosku Komendant Wojewódzki Policji we W. w dniu [...] r. wydał postanowienie, którym na podstawie art. 149 § 1 kpa (Dz. U. Nr 22/2000, poz. 268) wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, następnie w dniu [...]r. wydał na podstawie art. 151 § 1 ust. 1 kpa "decyzję" Nr [...], którą odmówił uchylenia prawomocnego orzeczenia z dnia [...]r. o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby w Policji. "Decyzja" ta została utrzymana w mocy orzeczeniem Komendanta Głównego Policji z dnia [...]r. Nr [...]. Skoro zatem przepis będący postawą prawną wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych został uznany za niekonstytucyjny, stwarza to podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 a § l kpa) w związku z czym na podstawie art. 145 § l pkt l lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane.