IV SA/Wr 550/10
WyrokWSA we Wrocławiu2011-01-12
Skład orzekający: Henryk Ożóg, Tadeusz Kuczyński, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja uchylająca zasiłek stały od daty wstecznej (ex tunc) jest zgodna z prawem, czy też powinna wywoływać skutki prawne od daty jej uprawomocnienia (ex nunc)?Ratio decidendi
Decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję przyznającą świadczenie z pomocy społecznej, wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki prawne dopiero od chwili jej ustatecznienia (ex nunc). Nie można uchylić ani zmienić decyzji przyznającej prawo do świadczeń z mocą wsteczną (ex tunc). Organ pomocy społecznej powinien ustalić wysokość zasiłku stałego na dzień orzekania, a nie z mocą wsteczną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej K. B. zasiłek stały od dnia 1 lutego 2010 r. po tym, jak skarżąca złożyła oświadczenie o uzyskaniu dochodu w styczniu 2010 r. z tytułu wygranej w grze liczbowej oraz dodatku mieszkaniowego. Organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą zasiłek, uznając, że dochód skarżącej przekroczył kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i skierowało sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpatrzeniu organ pierwszej instancji ponownie uchylił decyzję przyznającą zasiłek stały od dnia 1 lutego 2010 r. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując sposób weryfikacji jej dochodów i datę uchylenia świadczenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], [...] po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji z dnia [...], [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Kierownika Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w sprawie uchylenia od dnia [...] decyzji Nr [...] z dnia 18 lutego 2005r., zmienianej kolejnymi decyzjami, dotyczącej przyznania zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej -na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podniesiono, że decyzją z dnia [...], [...] działający upoważnienia Prezydenta Miasta G., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał K. B. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od 1 lutego 2005r. na stałe w wysokości 226,18 zł miesięcznie.
Następnie organ ten kolejnymi decyzjami z dnia [...], [...] i z dnia [...], [...] zmieniał wysokość przyznanego wyżej świadczenia. Ostatnią z tych decyzji organ ustalił wysokość zasiłku stałego na kwotę 444,00 zł miesięcznie.
Na skutek złożonego w siedzibie organu pierwszej instancji przez K. B. w dniu 26 stycznia 2010r. oświadczenia wskazującego na okoliczność uzyskania przez nią dochodu w styczniu 2010r. z tytułu wygranej w kwocie 6.000,00 zł (po opłaceniu 10 % podatku kwota ta wynosi 5.400,00 zł) oraz dodatku mieszkaniowego przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające w postaci wywiadu środowiskowego, którego końcowym efektem było wydanie przez ten organ decyzji Nr [...] z dnia [...], na mocy której uchylona została od dnia 1 lutego 2010r. decyzja nr [...], z dnia [...] zmieniana kolejnymi decyzjami, dotycząca przyznania zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej.
W wyniku złożonego odwołania decyzja ta, mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], [...], została w całości uchylona, zaś sprawa została skierowana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wobec naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Organ pierwszej instancji kolejną decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 106 ust. 1 i 5 ustawy o pomocy społecznej, ponownie uchylił od dnia 1 lutego 2010r. decyzję z dnia [...], nr [...] zmienianą kolejnymi decyzjami, dotyczącą przyznania zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż przeprowadzone w dniu 26 stycznia 2010r. postępowanie wyjaśniające w formie wywiadu środowiskowego wykazało, iż dochód strony w kwocie 483,06 zł przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, które wynosi 477,00 zł. Na dochód ten z miesiąca stycznia 2010r. składa się wygrana w kwocie 450,00 zł wyliczona na podstawie art. 8 pkt 11 jako 1/12 z kwoty 5.400,00 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 33,06 zł. Nastąpiła zatem zmiana sytuacji dochodowej, która obliguje organ w świetle art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej do zmiany lub uchylenia decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody. Skoro więc w przypadku strony nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej, spowodowana uzyskaniem dochodu, organ obowiązany był do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się K. B. wnosząc od niej odwołanie i żądając jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu odwołania podkreśliła, iż jest osobą samotnie gospodarującą, nie posiadającą żadnego źródła utrzymania. Nie ma natomiast możliwości zdobycia stałego zatrudnienia, gdyż zdiagnozowano u niej astmę i jaskrę. Otrzymywany dotychczas z MOPS zasiłek stały pozwalał jej na skromne, lecz godne życie. Stwierdziła następnie, że pod koniec 2009r. wygrała w Multilotka kwotę 6.000,00 zł (5.400,00 zł po potrąceniu 10 % podatku). Nie zgodziła się z ustalonym przez organ jej dochodem, który winien wynosić 450,00 zł na miesiąc. Nie przekracza on więc kryterium dochodowego wynoszącego 477,00 zł. Jej dochód został powiększony o dodatek mieszkaniowy, który nie stanowi dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Powołując się na zapisy tej ustawy wskazała, że do dochodu nie zalicza się m.in. jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz świadczeń w naturze. Zdaniem strony, w zależności od okoliczności, można zaliczyć dodatek mieszkaniowy do obu kategorii wyłączeń. Dodatek mieszkaniowy może bowiem zostać wypłacony jednorazowo do rąk osoby nie uprawnionej do dodatku, lecz do pobierania należności za dom. Oczywistą sprawą jest to, że dodatek mieszkaniowy ma charakter socjalny, gdyż ma na celu pomoc osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, w zdobyciu lub utrzymaniu lokalu mieszkalnego. Dodatek mieszkaniowy ma ponadto charakter świadczenia w naturze, gdyż osoba uprawniona do dodatku mieszkaniowego nie korzysta faktycznie z tego dodatku, który jest w postaci pieniężnej. Osoba uprawniona odnosi jedynie korzyści z lokalu mieszkalnego. Z tych względów dodatek ten nie powinien być zaliczany do uzyskanego przez nią dochodu. Zauważyła również, iż w styczniu 2010r. została okradziona z rzeczy, które nabyła za wygraną. Odnosząc się do wcześniej przywoływanego przez nią art. 12 ustawy o pomocy społecznej dodała, że w razie stwierdzenia przez pracownika społecznego dysproporcji między udokumentowanym stanem majątkowym, a faktyczną sytuacją życiową osoby, można przyznać zasiłek, mimo że według wysokości dochodu wynikającego z dokumentacji nie jest ona do niego uprawniona. W tych wypadkach należy uwzględnić szczególnie uzasadnione okoliczności. Na potwierdzenie tego stanowiska powołała się na wyrok NSA w Łodzi z dnia 1 kwietnia 1998r., sygn. akt II SA/Łd 744/97. Następnie podkreśliła, że wygrana w totalizatorze miała charakter jednorazowy. Z kolei w wyniku przestępstwa została pozbawiona pożytków jakie nabyła za pieniądze z wygranej. Zarzuciła także naruszenie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stwierdzając, iż użyte w tym przepisie stwierdzenie "zmiana sytuacji dochodowej" nie jest tożsame z "dochodem rodziny". W związku z powyższym w każdym konkretnym przypadku należy badać, czy warunki materialne w jakich funkcjonuje rodzina uległy zmianie. W ocenie strony zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie ustaleń pracownika społecznego, które są nieaktualne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdza, co następuje.
W myśl art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362) przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast art. 106 ust. 5 ustawy stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy, przy czym zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Zacytowany przepis, uwzględniając specyfikę świadczeń i charakter decyzji wydawanych w pomocy społecznej, określa więc szereg przypadków, których zaistnienie może spowodować zmianę lub uchylenie decyzji dotychczasowej. Ustawodawca w powyższym przepisie wskazał, iż przyczyną zmiany lub uchylenia decyzji organu może być: zmiana przepisów prawa; zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie; pobranie nienależnego świadczenia; wystąpienie rażących dysproporcji między wysokością dochodu udokumentowaną przez rodzinę, a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego; odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym; stwierdzenie marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowe niszczenie bądź też marnotrawienie własnych zasobów materialnych, a także brak współdziałania osoby lub rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji oraz nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy.
Normy wymienione powyżej nie są jednolite. Część z nich nakazuje organowi administracji zmianę lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony, natomiast inne stwarzają taką możliwość w drodze uznania administracyjnego. Organ administracji jest zobowiązany do dokonania weryfikacji decyzji w przypadku wystąpienia jednej z następujących okoliczności:
- zmiany przepisów prawa;
- zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony;
- pobrania nienależnego świadczenia.
Jak wskazano wyżej weryfikacja decyzji administracyjnej w trybie art. 106 ust. 5 ustawy następuje obligatoryjnie wówczas, gdy zmieni się sytuacja dochodowa lub osobista osoby lub rodziny, przy czym zmiana ta musi być tego rodzaju, że wiąże się z podstawą prawną i faktyczną przyznania świadczenia, a zatem ma wpływ na spełnienie, bądź niespełnienie wymogów do jego otrzymania. Zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej winna być określona, co do rodzaju tej zmiany, tzn. czy wystąpiło pogorszenie czy też zmiana związana z poprawą sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Ponadto w przypadku, gdy organ w decyzji powołuje się na przesłankę określoną w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, winien ustalić moment wystąpienia tych zmian.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej".
W toku postępowania przed organem pierwszej instancji przeprowadzonym w drodze wywiadu środowiskowego (aktualizacja wywiadu) ustalono, że K. B. w dalszym ciągu prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w mieszkaniu socjalnym składającym się z jednego pokoju i aneksu kuchennego. Ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe od stycznia 2000r. Choruje na nadciśnienie. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że w styczniu 2010r. na dochód strony składał się: dodatek mieszkaniowy w kwocie 33,06 zł przyznany decyzją z dnia [...], nr [...] oraz wygrana w grze liczbowej w kwocie 450,00 zł wyliczona na podstawie art. 8 pkt 11 jako 1/12 z kwoty 5.400,00 zł, czyli wygranej w kwocie 6.000,00 zł pomniejszonej o 10 % podatek dochodowy. Wielkość uzyskanego w tym miesiącu dochodu K. B. potwierdziła w złożonym przez nią dnia 26 stycznia 2010r. oświadczeniu. Łączny zatem dochód strony w styczniu 2010r. kształtował się w kwocie 483,06 zł. Podkreślenia wymaga, iż przy ostatniej zmianie wysokości zasiłku stałego na kwotę 444,00 zł dokonanej na podstawie wspomnianej wyżej decyzji z dnia [...] strona nie dysponowała żadnym dochodem, czego wyrazem było przyznanie jej maksymalnej wysokości tego świadczenia.
Prawidłowe są zatem ustalenia organu pierwszej instancji odnośnie przekroczenia przez K. B. kryterium dochodowego. Kryterium to - jak podkreślono wyżej - wynosi dla strony jako osoby samotnie gospodarującej zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy - 477 zł, podczas gdy łączny jej dochód ze stycznia 2010r. wynosi 483,06 zł. Brak jest zatem podstaw do przyznania jej zasiłku stałego z początkiem lutego 2010r.
Odnosząc się natomiast do argumentacji strony podniesionej w odwołaniu podnieść należy, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, oraz ubezpieczenia określone w odrębnych przepisach,
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Z kolei art. 8 ust. 11 pkt 1 stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Jak wynika z akt sprawy K. B. odebrała wygraną w styczniu 2010r.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uznaje się sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Zatem, zgodnie z dyspozycją powyższego przepisu, za przychód uznać należy zarówno dodatek mieszkaniowy jak i wygraną w grze liczbowej, bowiem tego rodzaju przychody nie zostały przez ustawodawcę wyłączone z zakresu składników decydujących o ustaleniu wysokości dochodu. Sumę dochodu pomniejsza się jedynie o składniki wymienione w punktach 1, 2 i 3 art. 8 ust. 3 ustawy. Ustawodawca nie przewidział od tak ustalonego sposobu obliczania dochodu żadnych wyjątków, poza wymienionymi w art. 8 ustawy. Sposób obliczenia dochodu z tytułu wygranej, jakim dysponowała strona w miesiącu styczniu 2010r. uznać należy za prawidłowy. Organ uwzględnił treść art. 8 ust. 11 ustawy, który stanowił podstawę rozliczenia jednorazowego dochodu uzyskanego przez K. B. Dochód ten w kwocie 5.400,00 zł z tytułu wygranej przekroczył pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jaką jest strona. Otrzymana kwota została odpowiednio do wymagań w/w art. 8 pkt 11 ustawy podzielona w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, a z prawidłowych tych wyliczeń wynika, że strona od stycznia uzyskała miesięczny dochód z tego tytułu w kwocie 450,00 zł.
Ponadto z art. 8 ust. 4 cyt. ustawy wynika, że do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Analiza tego przepisu wskazuje, iż nie wymienia on dodatku mieszkaniowego jako świadczenia, które nie wlicza się do dochodu osoby ubiegającej się bądź korzystającej z pomocy społecznej. Podlega on zatem wliczeniu do dochodu bez względu na to, iż jest on wypłacany zarządcy. Niewątpliwie stanowi on dla strony przysporzenie, które przejawia się w tym, że zwolniona jest ona od ponoszenia części wydatków związanych z korzystaniem z lokalu.
W świetle powyższych rozwiązań prawnych na rozstrzygnięcie nie może mieć wpływu przywoływany przez stronę w odwołaniu nieudokumentowany przez nią fakt kradzieży rzeczy, które nabyła z kwoty wygranej. Wskazany przez K. B. przepis art. 12 ustawy nie ma zastosowania w analizowanej sprawie, gdyż daje on organowi uprawnienie do odmowy przyznania świadczenia (a nie przyznania) w przypadku stwierdzonych dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Również wskazany przez stronę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 1 kwietnia 1998r. nie może odnosić się do przedmiotowej sprawy, skoro dotyczy on zupełnie innego świadczenia jakim jest specjalny zasiłek celowy.
Zgodzić się natomiast należy z argumentacją strony, iż pojęcia "zmiana sytuacji dochodowej" i "dochód rodziny" nie są tożsame. Jednakże przy ustalaniu, czy nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej konieczne jest sięgnięcie do drugiego z tych pojęć. Aby wykazać zmianę w sytuacji dochodowej konieczne jest wykazanie, czy dochód rodziny stanowiący podstawę przyznania zasiłku stałego uległ po wydaniu decyzji zmianie.
W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego K. B. wniosła o jej uchylenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację i kwestionując sposób weryfikacji jej dochodów przez organ.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, również podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 tej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
W rozważanej sprawie skarżącej przyznano zasiłek stały od dnia 18 lutego 2005r. Kolejnymi decyzjami podwyższono jej kwotę świadczenia do 444 zł miesięcznie. Wskutek oświadczenia skarżącej z dnia 26 stycznia 2010r. o uzyskaniu dochodu od stycznia 2010r., decyzją z dnia [...] postanowiono o uchyleniu z dniem 1 lutego 2010r. decyzji z dnia [...] z późniejszymi zmianami dotyczącej przyznania zasiłku stałego. Decyzją SKO w L. z dnia [...] postanowiono o uchyleniu decyzji z dnia [...] i skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W wyniku powyższego, decyzją pierwszej instancji z dnia [...] uchylono od dnia 1 lutego 2010r. decyzję z dnia [...] z późniejszymi zmianami dotyczącą przyznania skarżącej zasiłku stałego.
W ocenie Sądu organ prawidłowo powołał się na kryterium dochodowe dotyczące osoby samotnie gospodarującej, prawidłowo również wyłożył przepisy odnoszące się do sumy przychodów składających się na pojęcie "dochodu", jak i do sytuacji uzyskania dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
Najistotniejszą kwestią pozostaje jednak ustalenie terminu od którego można zmienić lub uchylić decyzję dotyczącą przyznania zasiłku stałego. Zgodnie z powszechnie akceptowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, które to stanowisko popiera skład orzekający, decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki prawne dopiero od chwili jej ustatecznienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 13 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 598/07). Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 928/08, ustawodawca, w redakcji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, konsekwentnie posłużył się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję, co oznacza, iż zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jak i jej uchylenie ma charakter konstytutywny. Decyzja ta wpływa bowiem na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń z pomocy społecznej (zmienia ich wysokość, odmiennie je kształtuje lub wręcz je odbiera).
W konsekwencji, ze względu na konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc. Konstytutywny charakter decyzji wydawanych w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wynika również z samego trybu, w jakim jest ona wydawana. Na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego wzruszenie decyzji tworzących prawa nabyte dla stron może nastąpić na podstawie art. 155 k.p.a. czy 161 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym. Stąd też również decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, która zmienia lub uchyla pierwotną decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej, ma charakter decyzji konstytutywnej. Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej wstecz (ex tunc).
Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że zarówno uchylona decyzja z dnia [...], jak i kolejna decyzja z dnia [...] obie wydane na podstawie art. 106 ust. 1 i 5 ustawy o pomocy społecznej, uchylają z dniem 1 lutego 2010r. decyzję z dnia 18 lutego 2005r. w sprawie zasiłku stałego.
Wskazać należy, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują dokonywania zmiany wysokości świadczenia z określonym momentem (dniem lub miesiącem), w którym zaistniało zdarzenie ją uzasadniające. Brak jest więc podstaw do wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję poprzednią od określonego terminu, a tym bardziej ze skutkiem ex tunc. Wskazanie przez organ, że sytuacja materialna skarżącej uległa zmianie, powinna wywrzeć tylko ten skutek, iż stosownie do unormowań art. 37 ust. 1 oraz art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, organ pomocy społecznej powinien był ustalić wysokość zasiłku stałego na dzień orzekania w przedmiotowej sprawie, a nie z mocą wsteczną od dnia 1 lutego 2010r. Tym samym nieprawidłowo ustalona została data uchylenia świadczenia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd nie orzekał o kosztach, albowiem na mocy art. 239 pkt 1 "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona skarżąca w sprawie z zakresu pomocy społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a poniesienia innych kosztów skarżąca nie wykazała.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło