IV SA/Wr 550/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 8, art. 38 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. N., dalej skarżący, od decyzji wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza K. Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmawiającej przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w kwietniu 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że wymienioną decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2012 r., orzekł o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w kwietniu 2012 r., bowiem skarżący ma możliwość zaspokojenia potrzeb bytowych z własnych zasobów finansowych. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżący nie posiada dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jednak jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, bowiem jak wynika ze złożonego oświadczenia majątkowego posiada zasoby pieniężne w kwocie 9 000 zł. Od decyzji tej odwołanie wniósł skarżący. Przytoczył treść formularza majątkowego i przyznał, że posiada założoną 5 miesięcy wcześniej - 12 miesięczną lokatę bankową w wysokości 6 000 zł oraz na koncie posiada kwotę 2 500 zł. Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. uznało, że nie jest ono zasadne. Wskazało, że pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc ta może przybierać różne formy, w zależności od wniosku strony i okoliczności konkretnego przypadku. Przy udzielaniu pomocy organ musi wziąć pod uwagę przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, w którym ustawodawca wskazał, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazało dalej, że w sprawie mają zastosowanie następujące przepisy prawa materialnego. Przepis art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy jest bezzwrotnym świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej przysługującym w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że dochodem jest każdy przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ odwoławczy wskazał, że z analizy materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu składającym się z jednego pomieszczenia bez kuchni i łazienki. Jest zarejestrowany w urzędzie pracy od dnia [...] kwietnia 2012 r., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie posiada dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Pobierał do 4 kwietnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką i w miesiącu kwietniu 2012 r. z tego tytułu otrzymał kwotę 69,40 zł, która to kwota stanowi dochód utracony niepodlegający wliczeniu do dochodu skarżącego. W oświadczeniu majątkowym z dnia 24 kwietnia 2012 r. skarżący podał, że posiada zasoby pieniężne w kwocie 9 000 zł. W ocenie Kolegium, zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej dochód miesięczny skarżącego wynosi 750 zł (9 000 zł : 12 miesięcy). Oznacza to, że dochód skarżącego w kwocie 750 zł przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 477 zł, co skutkowało odmową udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Dokonane ustalenia wskazują, zdaniem organu odwoławczego, że skarżący jest w stanie w oparciu o swoją rzeczywistą sytuację materialną przezwyciężyć trudną sytuację życiową, spowodowaną bezrobociem, bowiem może przeznaczyć zgromadzone pieniądze na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Zatem posiadanie przez skarżącego wskazanych zasobów pieniężnych stanowiło przesłankę wydania decyzji o odmowie przyznania zasiłku okresowego w kwietniu 2012 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym nie znajduje natomiast uzasadnienia wskazanie przez organ I instancji w podstawie prawnej decyzji przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego o marnotrawieniu przyznanych świadczeń, czy też o braku współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej mogących stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy orzekł, jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na tę decyzję skarżący podniósł, że chce swobodnie dysponować swoimi oszczędnościami pieniężnymi ulokowanymi w banku jeszcze przed złożeniem wniosku o zasiłek. Dodał, że jeżeli naruszy lokatę bankową to straci prawo do odsetek. Wskazał, że poza tymi oszczędnościami nie posiada nic wartościowego, a pieniądze te chce przeznaczyć na postawienie zmarłej matce nagrobka. Podniósł, że ma 55 lat, więc prawdopodobnie długo będzie szukał zatrudnienia. Wskazał, że przyznanie mu zasiłku dopiero po wydatkowaniu posiadanych oszczędności nie pozwoli mu na skuteczne pokonanie biedy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, by naruszały one prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowaniu ich z obrotu prawnego. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] czerwca 2012 r., którą to decyzją, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającej udzielenia skarżącemu pomocy w formie zasiłku okresowego w kwietniu 2012 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Prawidłowo organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.). Na decyzję organu administracji publicznej w przedmiocie zasiłku okresowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej. W art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca określił istotę i cele pomocy społecznej oraz podmioty działające w ramach tej pomocy. Z przepisu tego wynikają najistotniejsze cechy pomocy społecznej, do których ustawodawca wielokrotnie nawiązuje w dalszych postanowieniach. Przepisy te wyrażają również zasady, na których opiera się organizacja i działalność pomocy społecznej. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z ustanowionej w art. 3 ust. 1 ustawy zasady wynika, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny. Zgodnie z jego treścią, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl zaś ust. 4 owego przepisu prawa, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Należy podkreślić, że ustawa o pomocy społecznej jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym. Nie dopuszcza wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków, nie czynią tego jednak z własnej woli i wyboru (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1851/06, lex nr 467103). Trafnie organy uznały i przyjęły, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1) ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl art. 8 ust. 3 wskazanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z § 1 pkt 1a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055), w chwili orzekania przez organy obu instancji, wynosiło 477 zł. Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżący wystąpił do organu pierwszej instancji o przyznanie zasiłku okresowego na zaspokojenie potrzeb bytowych. Bezsporne jest również, to że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest bezrobotny i nie posiada dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wskazał w oświadczeniu majątkowym z dnia [...] kwietnia 2012 r., złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, że posiada zasoby pieniężne w kwocie 9 000 zł. Natomiast w odwołaniu potwierdził, że założył 5 miesięcy wcześniej - 12 miesięczną lokatę bankową w wysokości 6 000 zł oraz na koncie posiada kwotę 2 500 zł. Jak wyjaśnił w skardze złożonej do tut. Sądu, oszczędności te zamierza przeznaczyć na postawienie zmarłej matce nagrobka. Trafnie w tej sytuacji organ odwoławczy przyjął, że zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej zasoby finansowe skarżącego w kwocie 9 000 zł należy podzielić przez 12 miesięcy, co daje kwotę 750 zł. Skoro skarżący nie posiada dochodu w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, oznacza to, że osiągnął dochód miesięczny w kwocie 750 zł, a zatem w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Uzyskana przez skarżącego w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego kwota 9 000 zł stanowiąca - zgodnie z wyżej powołanymi przepisami prawa - jednorazowy dochód strony, przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego skarżącego, czyli kwotę 2 385 zł (477 zł x 5 = 2 385 zł). Bez wpływu na wynik postępowania, w związku z treścią art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że oszczędności chce przeznaczyć na postawienie zmarłej matce nagrobka. Ocena bowiem, czy zaoszczędzona przez skarżącego kwota 9 000 zł stanowi dochód strony nie zależy od celu jej przeznaczenia przez skarżącego. Istotne jest tylko to, że dochód ten skarżący uzyskał: po pierwsze, w kwocie wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. w kwocie 2 385 zł i po drugie, w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych prawidłowo organ odwoławczy uznał, że brak było podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w kwietniu 2012 r., skoro w tym czasie miesięczny dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Prawidłowe jest więc stanowisko obu organów orzekających, że skarżący jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuacją życiową, wykorzystując zgromadzone oszczędności, a zatem zasadna jest odmowa przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W świetle powyższego decyzje obu instancji uznać należy za prawidłowe. Nie naruszają bowiem w sposób istotny zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.