IV SA/Wr 566/14

|Sygn. akt IV SA/Wr 566/14 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 9 czerwca 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Julia Szczygielska, , Sędziowie, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), , , Protokolant, starszy referent Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r., sprawy ze skargi Z. R., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] czerwca 2014 r. nr SKO [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, , , oddala skargę., , , Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 r. (nr [...]) po rozpatrzeniu wniosku Z. R. (dalej: skarżący) z dnia 12 czerwca 2014 r., ponowionego wnioskiem z dnia 20 czerwca 2014 r., o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. - postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. (SKO [...]) - odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 30 stycznia 2013 r. (SKO [...]), uchylającej w całości, wydaną z upoważnienia Prezydenta W., decyzję Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 7 stycznia 2013 r. ([...]), odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło następujący stan sprawy. Skarżący w podaniu z dnia 12 czerwca 2014 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o ponowne rozpatrzenie czterech spraw, zakończonych postanowieniami Kolegium z dnia 14 maja 2013 r. o sygnaturach: SKO [...]. "Z ostrożności" wniósł też o przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku "ze względu na brak prawidłowego pouczenia lub ze względu na błędne pouczenie". Stwierdził, że "termin do złożenia wniosku nie upłynął i wniosek składam w terminie, gdyż wyrokiem z 11 i 12 czerwca 2014 r. w sprawach o sygn. IV SA/Wr 78/14, IV SA/Wr 77/14, IVSA/Wr 76/14, IV SA/Wr 75/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił mi skargę w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowień SKO z dnia 14 maja 2014 r., zatem zgodnie z doktryną Kolegium zawartą w jego postanowieniach z 9 lutego 2014 r. i 25 lutego 2014 r. termin do wniesienia podania o ponowne rozpatrzenie sprawy przesuwa się do czasu zakończenia postępowania w sprawie postanowień Kolegium z dnia 26 listopada 2013 r. odmawiających stwierdzenia nieważności postanowień z dnia 14 maja 2014 r. Wyrok opublikowano w dniu 11 czerwca 2014 r., zatem termin siedmiodniowy upływa w dniu 18 czerwca 2014 r." W uzasadnieniu tak sformułowanego podania skarżący stwierdził, że w dniu 12 lipca 2013 r. i w dniu 15 lipca 2013 r. doręczono mu po dwa postanowienia Kolegium odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 30 stycznia 2013 r. i z dnia 29 października 2012 r. "Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia 29 października 2012 r. i 30 stycznia 2013 r., jak sami to wyjaśniliście wobec zakończonego postępowania wpadkowego jest bezzasadna, gdyż postępowanie sądowoadministracyjne jest zawieszone na wniosek z waszej strony, na czas toczącego się postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji". W dniu 20 czerwca 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo skarżącego, w którym ponowił wniosek i jego argumentację, zawarte w podaniu z dnia 12 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazało, że niewątpliwie przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu strona może się bronić, składając do organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosek o przywrócenie tego terminu. Wniosek ten zostanie jednak uwzględniony jedynie wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki określone w art 58 k.p.a., a więc : - osoba zainteresowana uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, - wniosek o przywrócenie terminu złożony zostanie w nieprzywracalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przeszkody, która uniemożliwiała dochowanie terminu, - jednocześnie ze złożeniem prośby zainteresowany dokona czynności dla której zakreślony był termin. Brak spełnienia chociażby jednej z wyżej opisanych przesłanek powoduje, że prośba o przywrócenie terminu nie może być uwzględniona. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy zachodziły przesłanki od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97, LEX 47891). Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA 45/99, LEX 46785). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może więc mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, LEX 40381, z dnia 8 grudnia 1999 r., I SA/Lu 1246/98, LEX 40367, z dnia 4 października 2000 r. I SA/Gd 560/00, LEX 46437). Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r., I SA/Ka 1781/99, LEX 47160). Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądowym wymienia się następujące przypadki uchybienia terminowi, które nie spełniają warunku "braku winy" np.: 1. samo zwolnienie od pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi; tak samo nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1999 r" I SA/Ka 1609/97, LEX nr 37821); podobnie w wyroku NSA z dnia 4 listopada 1998 r. (III SA 1243/97, LEX nr 36902), w którym stwierdzono, że: "Zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzania odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika"; 2. nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 1997 r" III SA 101/96); 3. istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi, negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96); 4. "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury (wyrok NSA z dnia 8 maja 2001 r., V SA 1150/00, LEX nr 109294); 5. nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi (wyrok NSA 10 grudnia 1999 r., V SA 946/99, LEX nr 49950); 6. brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczonych decyzjach (wyrok NSA z dnia 21 maja 1999 r" I SA/Gd 2243/98, LEX nr 38700); 7. okoliczność, że wnioskodawca nie czytuje prasy i nie ogląda telewizji (wyrok NSA z dnia 23 lipca 2008 r., I OSK 1350/07, LEX nr 493244); 8. choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r" II OSK 2175/10, LEX nr 1138097). Zdaniem Kolegium w postanowieniu z dnia 14 maja 2013 r. - wbrew sugestiom skarżącego - zawarte zostało prawidłowe pouczenie, że przysługuje od niego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, które należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie z dnia 14 maja 2013 r. zostało doręczone skarżącemu - czego nie kwestionuje - w dniu 12 lipca 2013 r. W piśmie z dnia 31 października 2013 r. skarżący złożył skargę na postanowienie z 14 maja 2013 r. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. (IV SA/Wr 821/13) skargę tę odrzucił, wskazując m.in., że "w zaskarżonym postanowieniu zawarte zostało prawidłowe pouczenie o sposobie jego zakwestionowania, tj. że służy od niego prawo wystąpienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Skarżący natomiast, wnosząc skargę na to postanowienie do Sądu, nie wyczerpał przysługującego mu środka zaskarżenia". Zawarty we wniosku z dnia 12 czerwca 2014 r. argument, mający przemawiać za przywróceniem terminu, jakoby postanowienie z dnia 14 maja 2013 r. nie zawierało prawidłowego pouczenia lub było ono błędne, jest więc co najmniej chybiony. Jeśli zaś chodzi o jakiekolwiek uzależnienie rozpatrywanego przypadku od orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Kolegium zauważyło, że wspominaną wyżej skargę - dotyczącą wszystkich czterech postanowień wymienionych we wniosku skarżącego z dnia 12 czerwca 2014 r. - zawarł on w jednym piśmie z dnia 31 października 2013 r. Już w grudniu 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał pierwsze postanowienie - z dnia 12 grudnia 2013 r. - odrzucające skargę skarżącego na postanowienie Kolegium z dnia 14 maja 2013 r. (SKO [...], IV SA/Wr 817/13). Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 17 stycznia 2014 r. Jednoznacznie wskazywano w nim na środek zaskarżenia postanowienia z dnia 14 maja 2013 r. - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. też skargę na postanowienie SKO [...]; prawomocne z dniem 24 stycznia 2014 r.). Kolegium podkreśliło, że nawet zakładając, iż skarżący nie zrozumiał pouczenia zawartego w postanowieniu z dnia 14 maja 2013 r. i dopiero odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na to postanowienie uświadomiło mu, że powinien wcześniej złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał na to czas co najmniej od stycznia 2014 r. Z sobie znanych powodów skarżący czekał jednak na orzeczenia Sądu w innych sprawach, które nie mają żadnego znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Takie podejście do procedury administracyjnej i interpretacji terminów do składania środków zaskarżenia jest wyborem skarżącego, który w żaden sposób nie uzasadnia opisanego na wstępie wniosku o przywrócenie terminu. Kolegium podkreśliło, że postanowienie z dnia 7 stycznia 2014 r. (IV SA/Wr 821/13) jest prawomocne od dnia 13 lutego 2014 r. Ponadto Kolegium wskazało, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2013 r. (IV SAB/Wr 29/13), Sąd stwierdził, że "mając na uwadze treść pism i wniosków składanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż skarżący doskonale orientuje się w procedurze administracyjnej i przysługujących mu jako stronie postępowania środkach prawnych, jest zatem mało prawdopodobne, aby nie posiadał wiedzy w jaki sposób winno być sporządzone i wniesione odwołanie od decyzji organu administracji". Również - zdaniem Kolegium - wskazane wyżej założenie jest w przypadku wnioskodawcy nieuzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 26 czerwca 2014 r. oraz ponownego rozpatrzenia jego wniosku. W uzasadnieniu podał, że nie zgadza się z ich uzasadnieniem, iż "w sposób jasny zostałem pouczony o sposobie zaskarżenia postanowień z dnia 14 maja 2013 r." Skarżący zwrócił uwagę, że postanowienia z dnia 14 maja 2013 r. zawierały pouczenie o przysługującym mu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy z art. 61 a § 1 k.p.a., który stanowił podstawę wydania postanowień, wynika, iż na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżący stwierdza, że to nie on powołał art. 61 a § 1 k.p.a., "więc literalnie biorąc pod rozwagę należy stwierdzić, iż doszło do błędnego pouczenia lub braku precyzyjnego pouczenia. Dalej skarżący przytoczył wypowiedzi Sędziów tut. Sądu, że "Sąd rozpatrując wszelkie kwestie sporne wynikające pomiędzy stronami kieruje się ściśle literalnym podejściem do przepisu prawa". W opinii skarżącego, skoro "Kolegium błędnie mnie pouczyło o sposobie wniesienia odwołania, a ja złożyłem zażalenie zgodnie z literalnym brzmieniem ustawy, to w oparciu o art. 112 k.p.a. przysługuje mi przywrócenie terminu do złożenia podania o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż nie byłem świadom błędu w ustawie, która nakazuje wniesienie odwołania w postaci zażalenia". Zdaniem skarżącego błędne pouczenie jest podstawą przywrócenia terminu osobie, która się do pouczenia zastosowała. "Ja zastosowałem się do pouczenia w ustawie, gdyż ta stoi ponad samorządowym kolegium odwoławczym, więc przysługuje mi przywrócenie terminu, gdyż wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. IV SAB/ Wr 63/14 Sąd uznał, iż ustawa błędnie poucza strony i nie stwierdził bezczynności Kolegium ?". W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu było zaskarżone przez skarżącego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2014 r., nr SKO [...], w którym organ, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze - postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. (SKO [...]) - odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 30 stycznia 2013 r. (SKO [...]), uchylającej w całości, wydaną z upoważnienia Prezydenta W., decyzję Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 7 stycznia 2013 r. ([...]), odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ orzekający w podstawie prawnej wskazał art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Z powyższego wynika, że przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są: 1) wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, 3) dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. W ocenie Sądu prawidłowo uznał organ orzekający, że skarżący nie uprawdopodobnił, jak wymaga tego art. 58 § 1 k.p.a. okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z akt sprawy Kolegium w postanowieniu z dnia 13 maja 2013 r. pouczyło skarżącego o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 lipca 2013 r. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dokonując oceny tego warunku należy mieć na uwadze obiektywny miernik staranności. Chodzi mianowicie o staranność jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Skarżący nie uprawdopodobnił, że wystąpiła przeszkoda, której nie mógł przezwyciężyć przy dołożeniu nawet największego wysiłku, nie wskazał zresztą jakiejkolwiek przeszkody w dochowaniu terminu. Należy podkreślić, że w piśmie z dnia 31 października 2013 r. skarżący złożył skargę na postanowienie z dnia 14 maja 2013 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. (IV SA/Wr 821/13) odrzucił tę skargę, wskazując m.in., że: "Stosownie do art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że w przypadku złożenia odwołania od decyzji pierwszej instancji, organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie. Jednakże stosownie do art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednak strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z kolei, na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na zasadzie art. 61a § 2 k.p.a., służy zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 144 k.p.a., do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z treści złożonej skargi oraz z okoliczności faktycznych sprawy bezsprzecznie wynika, iż w istocie jest to skarga na postanowienie, które zakwestionować skarżący mógł jedynie w drodze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wskazać należy, że w zaskarżonym postanowieniu zawarte zostało prawidłowe pouczenie o sposobie jego zakwestionowania, tj. że służy od niego prawo wystąpienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Skarżący natomiast, wnosząc skargę na to postanowienie do Sądu, nie wyczerpał przysługującego mu środka zaskarżenia." Dlatego też twierdzenia zawarte w skardze, że Kolegium błędnie pouczyło o sposobie wniesienia odwołania nie znajduje poparcia w aktach administracyjnych sprawy. Należy zgodzić się z organem, że nawet zakładając, iż skarżący nie zrozumiał pouczenia zawartego w postanowieniu z dnia 14 maja 2013 r. i dopiero odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na to postanowienie uświadomiło mu, że powinien wcześniej złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał na to czas co najmniej od stycznia 2014 r. Z sobie znanych powodów skarżący czekał jednak na orzeczenia Sądu w innych sprawach, które zapadły w czerwcu 2014 r. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organu, że takie podejście do procedury administracyjnej i interpretacji terminów do składania środków zaskarżenia jest wyborem skarżącego, który w żaden sposób nie uzasadnia wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.