IV SA/Wr 58/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. Pismem z dnia 8 lipca 2008 r. M. J. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. o wsparcie finansowe na opłacenie rachunków za wodę, energię elektryczną i gaz oraz czynszu za lokal mieszkalny. Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Miejskego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. na podstawie art. art. 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 39, 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., nr 115, poz. 728 ze zm.), dalej: ustawa oraz art. 104 kpa przyznał M. J .w lipcu 2008 r. zasiłek celowy w wysokości 300 zł na zaspokojenie potrzeb wskazanych we wniosku. W uzasadnieniu podano, iż M. J. złożył w lipcu 2008 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej wskazując na konieczność zaspokojenia szeregu potrzeb rodziny. Do wniosku dołączył fakturę za wodę na kwotę 87,55 zł oraz dwie faktury za energię elektryczną na kwoty 125,45 zł i 112,04 zł. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Podał, że oboje nie osiągają żadnych dochodów. Są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. G. jako osoby bezrobotne, bez prawa do zasiłku. Stwierdził, że w tej sytuacji, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, rodzina kwalifikuje się do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na cele wskazane we wniosku. Uznano, że istnieją przesłanki do udzielenia rodzinie pomocy na podstawie art. 39 ustawy. Od decyzji tej M. J. złożył odwołanie. Wskazał, że organ I instancji przyznał mu pomoc tylko za miesiąc lipiec, natomiast od lutego do września nie otrzymywał ani zasiłku okresowego, ani też innej pomocy. Podał, że w styczniu złożył wniosek o pomoc finansową na opłacenie rachunków i czynszu oraz na żywność i otrzymał tę pomoc na zaspokojenie wymienionych potrzeb w wysokości 200 zł. Podniósł, że w kolejnych miesiącach od marca do lipca Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił mu pomocy. Dopiero decyzją z dnia 12 sierpnia 2008 r. przyznano mu w lipcu 300 zł na opłacenie rachunków za wodę, energię elektryczną, gaz oraz czynszu za mieszkanie. Zdaniem odwołującego się przyznana kwota nie zaspokaja wydatków na cele wskazane we wniosku, bowiem, według jego wyliczeń, potrzeby w tym zakresie wynoszą 775, 04 zł. Ponadto podał, że nie otrzymał wsparcia na żywność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie art. art. 138 § 2 kpa, 2, 3, 4, 7, 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4, 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy orzekło o uchyleniu wydanej decyzji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż z uwagi na brak możliwości ustalenia, w oparciu o materiał dowodowy sprawy jak i uzasadnienie wymienionej decyzji, wielkości środków pieniężnych, którymi organ I instancji dysponował z przeznaczeniem na dany rodzaj pomocy, liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i liczby osób zainteresowanych uzyskaniem świadczenia, nie można dokonać analizy, czy sytuacja osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy została właściwie oceniona przez organ I instancji i czy nie przekroczono granic swobodnego uznania. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien rozpoznać sprawę również pod kątem objęcia rodziny pomocą w formie zasiłku okresowego. Organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...], nr [...] orzekł o przyznaniu M. J. w lipcu 2008 r. zasiłku celowego w wysokości 300 zł na zaspokojenie potrzeb wskazanych we wniosku. Decyzją zaś z dnia [...], nr [...] organ I instancji orzekł o przyznaniu M. J. w lipcu 2008 r. zasiłku okresowego w wysokości 351 zł. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że w świetle przytoczonych przepisów ustawy oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, rodzina M. J. spełnia warunki do przyznania jej świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Organ I instancji, uzupełniając materiały sprawy, w piśmie z dnia 22 grudnia 2008 r., nr RAG-063-26/2008 podał, że zasiłki okresowe przyznawane są osobom i rodzinom uprawnionym do tej formy pomocy pieniężnej w wysokości 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Organ I instancji wskazał również na brak współdziałania M. J. z pracownikiem socjalnym, co przejawiło się w uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu oraz ustaleniu faktycznej sytuacji bytowej rodziny skarżącego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Podano, że pismem z dnia 6 października 2008 r., nr DPŚ-MO-063-17/3831/08 wezwano M. J. o przedłożenie wykazanych w tym piśmie dokumentów, jednak pomimo doręczenia mu wezwania w dniu 9 października 2008 r., ani nie zgłosił się do pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G., ani też nie przedłożył żądanych dokumentów. Pismem z dnia 24 listopada 2008 r., M. J. odwołał się od tej decyzji. Wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu pomocy od lutego do grudnia 2008 r. Podał, że jego zadłużenie z tytułu czynszu wynosi 2.107,96 zł. Ponadto w treści tego odwołania opisał nienależyte wykonywanie zadań pomocy społecznej w stosunku do jego rodziny przez dyrekcję i pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. Do odwołania dołączył kserokopię faktury za energię elektryczną na kwotę 167, 82 zł za okres od dnia 24 września 2008 r. do dnia 24 listopada 2008 r. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, ust. 4 i ust. 5 w związku z art. 6 pkt 4 i pkt 14 oraz art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 1 pkt 1 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 9507) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 12 listopada 2008 r. Na wstępie uzasadnienia wskazano, że odwołanie M. J. w części mającej znamiona skargi określone w art. 227 kpa przekazano organowi właściwemu, tj. Radzie Miasta J. G. Organ odwoławczy wskazał dalej, że postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa oraz - stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy – przepisy kpa. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Art. 6 pkt 4 ustawy stanowi, że dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Z kolei zgodnie z pkt 14 tegoż art. 6 ustawy określenie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Na mocy § 1 pkt 1 b cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie nie może przekraczać 351,00 zł. Zatem kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny strony nie może przekraczać kwoty 702 zł. Na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłek okresowy przysługuje rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast ust. 2 pkt 2 art. 38 stanowi, że w przypadku rodziny zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, z tym że, jak wynika z ust. 3 i ust. 4 art. 38 ustawy, kwota zasiłku nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny i nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. W myśl art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Wskazano, że z ustaleń organu pomocy społecznej podanych w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 29 lipca 2008 r. wynika, że rodzina M. J. składa się z dwóch osób, które nie osiągają żadnego dochodu. Z wywiadu tego wynika również, że M. J. nie przyznano dodatku mieszkaniowego z uwagi na ponadnormatywną powierzchnię lokalu mieszkalnego zajmowanego przez jego dwuosobową rodzinę, składającego się z 3 pokoi i kuchni. Natomiast z zaświadczeń wydanych przez Powiatowy Urząd Pracy w J. G. w dniu 15 lipca 2008 r. wynika, że M. J. zarejestrowany jest jako bezrobotny bez prawa do zasiłku od dnia 27 listopada 2003 r., zaś K. J. – jego żona, od dnia 23 września 1992 r. Odnosząc stan faktyczny sprawy do przytoczonych przepisów ustawy organ odwoławczy stwierdził, iż rodzina M. J. kwalifikuje się do udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Przepisy te jednak nie określają w jakiej wysokości należy przyznać zasiłek okresowy lecz wyznaczają maksymalną i minimalną granicę tego zasiłku. W omawianej sytuacji pomoc w formie zasiłku okresowego kształtuje się w przedziale od 351 zł do 702 zł. Organ I instancji przyznał rodzinie J. zasiłek okresowy w lipcu 2008 r. w wysokości 351 zł, a więc w wysokości mieszczącej się we wskazanym wyżej przedziale. Z wyjaśnień organu I instancji wynika, że wszystkim rodzinom uprawnionym do otrzymania wsparcia w formie zasiłku okresowego, udziela się go w wysokości 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Z kolei, jak wynika z art. 38 ust. 5 ustawy, okres na jaki jest przyznawany ten zasiłek ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Tych "okoliczności sprawy" zdaniem Kolegium nie można rozpatrywać w oderwaniu od ustępu 1 art. 38, a więc taką okolicznością wpływającą na długość okresu, na jaki przyznawany jest ten zasiłek będzie przewidywany okres trwania choroby (długotrwałej), niepełnosprawność orzeczona na określony okres, przewidywany okres pozostawania na bezrobociu wobec orientacji w pojawiających się ofertach pracy czy przewidywany okres potrzebny do nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 38 ustawy jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, w szczególności w zakresie ustalenia jego wysokości oraz okresu pobierania. Zdaniem organu odwoławczego udzielona pomoc nie wyczerpuje możliwości dalszego ubiegania się o kolejne świadczenia z pomocy społecznej, jednak aby pomoc była właściwie ukierunkowana M. J. powinien współdziałać z pracownikiem socjalnym, który może pomóc jego rodzinie wyjść z trudnej sytuacji życiowej i bytowej. Odnosząc się do wniosku M. J. o przyznanie mu omawianego świadczenia na okres od lutego do grudnia 2008 r. Kolegium wskazało, że w myśl art. 102 ust. 1 ustawy świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przy czym należy również wskazać, że stosownie do art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 8 lipca 2008 r., który do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. wpłynął w dniu 14 lipca 2008 r., o wsparcie finansowe na wskazane potrzeby bytowe. W toku wszczętego postępowania ustalono, że członkowie rodziny są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku i nie osiągają żadnych dochodów. Okoliczność ta spowodowała, że organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w dniu 12 listopada 2008 r. udzielił rodzinie wsparcia pieniężnego również w formie zasiłku okresowego. Ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy, organ I instancji wskazał, że wszystkim rodzinom uprawnionym do tej formy pomocy udziela się jej w wysokości 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Wsparcia udzielono na okres jednego miesiąca. Bowiem, jak wynika z wyjaśnień organu I instancji, pomimo doręczenia M. J. wezwania dotyczącego przedłożenia wskazanych dokumentów odwołujący się ani nie zgłosił się do pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G., ani też nie przedłożył żądanych dokumentów. W tej sytuacji organ I instancji nie mógł przeprowadzić aktualizacji sytuacji bytowej rodziny w dacie ponownego rozpoznawania sprawy. Zatem oparł się o stan faktyczny ustalony w sprawie w lipcu i w sierpniu br. Wskazano przy tym, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zakłada to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, a nie obowiązek ponoszenia pełnych kosztów utrzymania tych osób i rodzin wraz z realizacją ciążących na nich obciążeń finansowych. Dlatego też skarżący i jego małżonka powinni podjąć czynności niezbędne dla ewentualnego uzyskania zasiłku stałego, o czym, jak wynika z wywiadu środowiskowego, zostali poinformowani przez pracownika socjalnego. Powinni również rozważyć możliwość podnajmu części lokalu mieszkalnego. Mogą wystąpić do Spółdzielni Mieszkaniowej w J. G. o umorzenie zadłużenia z tytułu czynszu mieszkalnego. Natomiast w przypadku potrzeby wsparcia finansowego ze środków pomocy społecznej, to zarówno w zakresie pomocy w spłacie zadłużenia z tytułu czynszu mieszkalnego jak i z tytułu zapłaty za energię elektryczną objętą fakturą, której kserokopie skarżący dołączył do odwołania, bądź też w celu zaspokojenia innych potrzeb bytowych, powinni składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w J. G. wnioski oraz umożliwić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, bowiem jak wynika z art. 106 ust. 4 ustawy decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zatem osoby chcące korzystać ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej powinny poddać się wymogom obowiązującego w tym zakresie prawa i wykazywać aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej, aby poprzez wspólne działania (państwa i uprawnionego) zlikwidować nie tylko skutki, ale przede wszystkim przyczynę trudnej sytuacji życiowej jego rodziny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. J. wyraził niezadowolenie z wydanej decyzji. Wniósł o jej uchylenie oraz przyznanie mu pomocy od lutego 2008 r. do lutego 2009 r. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. trudna sytuacja życiowa i bytowa skarżącego nie zwalnia go z obowiązku poddania się wymogom obowiązującego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy wymienionej wcześniej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 8 ust. 1 pkt 3 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Art. 6 pkt 4 ustawy stanowi, że dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Z kolei, zgodnie z pkt 14 art. 6 ustawy określenie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Na mocy § 1 pkt 1 b cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie nie może przekraczać 351,00 zł. Na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłek okresowy przysługuje rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast art. 38 stanowi, że w przypadku rodziny zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (ust. 2 pkt 2), z tym że, kwota zasiłku nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny i nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 3 i ust. 4). W myśl art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, (...). Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. (art. 8 ust. 4). W myśl art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie budzi wątpliwości, że M. J. spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie zasiłku okresowego. Jak wynika z akt sprawy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Oboje są zarejestrowani w Urzędzie Pracy w J. G. jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Rodzina nie osiąga żadnego dochodu. Ustawa precyzyjnie określa, do jakiej wysokości może być przyznany zasiłek okresowy. W omawianym przypadku górną wysokość zasiłku skarżącego stanowiła różnica pomiędzy kryterium dochodowym (351 zł), a dochodem M. J. (0 zł), wynosząca 351 zł. Jednak kwota zasiłku okresowego nie mogła być wyższa niż 702 zł miesięcznie, a zasiłek okresowy nie może być niższy niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny i nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość zasiłku, który mieści się w powyższej granicy. Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677). W orzecznictwie sądów administracyjnych, uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ - działając w ramach uznania - winien przeprowadzić wnikliwie postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, zobowiązuje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie nie naruszyły granic uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku okresowego określonego w przepisach ustawy. Jak wynika z art. 106 ust. 4 ustawy decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jak słusznie zatem wskazał organ odwoławczy, osoby chcące korzystać ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej powinny poddać się wymogom obowiązującego w tym zakresie prawa i wykazywać aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej, aby poprzez wspólne działania (państwa i uprawnionego) zlikwidować nie tylko skutki, ale przede wszystkim przyczynę trudnej sytuacji życiowej jego rodziny. Organy obu instancji wskazały jednocześnie na brak współdziałania M. J. z pracownikiem socjalnym, co przejawiło się w uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia faktycznej sytuacji bytowej rodziny skarżącego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych pomimo doręczenia M. J. wezwania dotyczącego przedłożenia wskazanych dokumentów skarżący ani nie zgłosił się do pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G., ani też nie przedłożył żądanych dokumentów. W tej sytuacji organ I instancji nie mógł przeprowadzić aktualizacji sytuacji bytowej rodziny w dacie ponownego rozpoznawania sprawy. Należy jednak zauważyć, że mimo braku współdziałania skarżącego organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu zasiłku okresowego. W treści art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej brak takiego współdziałania m o ż e skutkować odmową przyznania stosownego świadczenia. Jednakże okoliczność tę słusznie potraktowały organy pomocy społecznej I i II instancji jako uniemożliwiającą jedynie przyznanie zasiłku okresowego w większej kwocie i dłuższym czasie. Należy bowiem zważyć, że to brak zaangażowania skarżącego w postępowaniu wyjaśniającym utrudnił tym organom należyte określenie wysokości zasiłku i czasu na jaki powinien być przyznany. Nie można przy tym nie dostrzegać, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł skarżący, a organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba ze zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny /art. 139 kpa/. Przeciwko uznaniu, że w tym konkretnym przypadku doszło do rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego przemawia przede wszystkim uznaniowy charakter odmowy o jakiej mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a następnie kwota świadczenia, przyznanego jedynie na jeden miesiąc. Decyzja ostateczna podjęta więc została trafnie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.