IV SA/Wr 582/11
WyrokWSA we Wrocławiu2011-12-01
Skład orzekający: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie utworzenia publicznego przedszkola i nadania statutu może zostać uznana za nieważną z powodu braku obligatoryjnych elementów w statucie oraz naruszenia przepisów dotyczących aktu założycielskiego i zasad rekrutacji?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie utworzenia publicznego przedszkola i nadania statutu została uznana za nieważną, ponieważ statut przedszkola nie zawierał obligatoryjnych elementów wymaganych przez przepisy ustawy o systemie oświaty i rozporządzenia wykonawczego, a także naruszał przepisy dotyczące aktu założycielskiego (brak określenia zasięgu terytorialnego) oraz zasady rekrutacji (ograniczenie dostępu do dzieci zamieszkałych na terenie gminy i naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych). Brak tych elementów stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały.Stan faktyczny
Rada Gminy Stoszowice podjęła uchwałę o utworzeniu Publicznego Przedszkola i nadaniu mu statutu. Wojewoda Dolnośląski wniósł o stwierdzenie nieważności tej uchwały, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty, rozporządzenia w sprawie ramowych statutów, Konstytucji oraz ustawy o ochronie danych osobowych. Wojewoda wskazał na brak obligatoryjnych elementów w statucie, nieprawidłowości w akcie założycielskim oraz naruszenie zasad rekrutacji i ochrony danych osobowych. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała jest tożsama z uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia, która została zaakceptowana przez organ nadzoru.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały i orzekł, że uchwała nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie : Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Gminy Stoszowice z dnia 17 maja 2011 r. nr 38/VII/2011 w przedmiocie utworzenia Publicznego Przedszkola w miejscowości Przedborowa i nadania statutu I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.
Rada Gminy Stoszowice, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.); dalej ustawa o samorządzie gminnym oraz art. 5 ust. 5, art. 5c pkt 1, art. 58 ust. 1 i ust. 6, art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.); dalej ustawa o systemie oświaty, podjęła w dniu 17 maja 2011 r. uchwałę nr 38/VII/2011 w sprawie utworzenia Publicznego Przedszkola w miejscowości Przedborowa i nadania statutu.
Wojewoda Dolnośląski pismem z dnia 13 lipca 2011 r., nr NK –N.4131.429.2011.RB - działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wniósł o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej uchwały i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewoda zarzucił naruszenie art. 58 ust. 2 i art. 60 ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 lit "b" i "c", pkt 2 i pkt 5 oraz § 3 pkt 1 lit "b" i "c" załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U nr 61, poz. 624 ze zm.); dalej rozporządzenia oraz art. 7 Konstytucji, a także naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 1 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym i art. 32 ust. 1 Konstytucji w rozdziale I ust. 2 we fragmencie "stałe" załącznika nr 1 do Statutu przedszkola – Zasady i kryteria rekrutacji do przedszkola w Przedborowej obowiązujące w roku szkolnym 2011/2012. Zarzucił również naruszenie art. 51 ust. 1 i 5 Konstytucji i art. 27 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tj. Dz. U z 2002 r. , nr 101, poz. 926 ze zm); dalej ustawa o ochronie danych osobowych w rozdziale III pkt 2 ust. 1 we fragmencie: "wyrok sądu rodzinnego dotyczący powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej – zaświadczenie zakładu karnego o odbywaniu kary pozbawienia wolności", ust. 2, 3 i 5 wspomnianego załącznika nr 1 do Statutu przedszkola.
Ogólne wymagania dotyczące kształtu statutu szkół oraz pozostałych publicznych placówek oświatowych zawiera art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym statut szkoły lub placówki publicznej powinien określać w szczególności: 1) nazwę i typ szkoły lub placówki oraz ich cele i zadania, 2) organ prowadzący szkołę lub placówkę, 3) organy szkoły lub placówki oraz ich kompetencje, 4) organizację szkoły lub placówki, 5) zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki, 6) zasady rekrutacji uczniów, prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły.
Natomiast zgodnie z art. 60 ust. 2 tej ustawy minister właściwy ds. oświaty i wychowania, a w stosunku do szkół i placówek artystycznych – minister właściwy ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, określi, w drodze rozporządzenia, ramowe statuty szkół i palcówek publicznych, uwzględniając w szczególności ogólne zasady organizacji szkoły lub placówki, a także zakresy spraw, które powinny być ustalone w statucie szkoły lub placówki. Wykonując ustawową kompetencję, Minister Edukacji Narodowej w dniu 21 maja 2001 r. wydał wspomniane rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. Obligatoryjny zakres spraw regulowanych przez statut przedszkola określony jest m. in. w § 2 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia "Ramowy Statut Publicznego Przedszkola". W myśl tego przepisu statut przedszkola określa: 1) cele i zadania przedszkola wynikające z przepisów prawa, w szczególności w zakresie: a) udzielania dzieciom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, b) organizowania opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi, c) umożliwiania dzieciom podtrzymywania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej; 2) sposób realizacji zadań przedszkola, z uwzględnieniem wspomagania indywidualnego rozwoju dziecka oraz wspomagania rodziny w wychowywaniu dziecka i przygotowaniu go do nauki w szkole, a w przypadku dzieci niepełnosprawnych – ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju i stopnia niepełnosprawności; 2a) organizację działalności innowacyjnej i eksperymentalnej, jeżeli przedszkole taką działalność prowadzi; 3) sposób sprawowania opieki nad dziećmi w czasie zajęć w przedszkolu oraz w czasie zajęć poza przedszkolem; 4) szczegółowe zasady przyprowadzania i odbierania dzieci z przedszkola przez rodziców (prawnych opiekunów) lub upoważnioną przez nich osobę zapewniającą dziecku pełne bezpieczeństwo, z zastrzeżeniem ust. 2; 5) organizację zajęć dodatkowych, z uwzględnieniem w szczególności potrzeb i możliwości rozwojowych dzieci.
Wymagania dotyczące obligatoryjnych elementów statutu przedszkola określone są również w dalszych przepisach załącznika nr 1 do powyższego rozporządzenia m. in. w § 3, § 4, § 10 ust. 2, § 11, § 15 i § 16 ust. 3.
Należy zauważyć, że ustawodawca określił obligatoryjne elementy statutu szkoły i publicznej placówki oświatowej w art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Na mocy upoważnienia zawartego w tej ustawie Minister Edukacji Narodowej doprecyzował katalog zagadnień podlegających regulacji w drodze statutu przedszkola. Oznacza to, że statut przedszkola powinien określać i konkretyzować wszystkie zagadnienia wskazane w powyższych przepisach załącznika nr 1 do rozporządzenia, sformułowane jako normy bezwzględnie wiążące, a więc wyłączające możliwość ich nieuregulowania. Są to elementy niezbędne do wprowadzenia regulacji, na podstawie której będzie funkcjonowało przedszkole publiczne.
W załączniku do zaskarżonej uchwały, stanowiącym Statut Publicznego Przedszkola w Przedborowej, nie zostały określone istotne zagadnienia wymienione w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i "c", pkt 2 i pkt 5 oraz § 3 pkt 2 lit. "b" i "c" załącznika nr 1 do rozporządzenia tj. cele i zadania w zakresie opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi, cele i zadania przedszkola w zakresie umożliwiającym dzieciom podtrzymywanie tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, sposób realizacji zadań przedszkola ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju i stopnia niepełnosprawności w przypadku dzieci niepełnosprawnych, organizacja zajęć dodatkowych, z uwzględnieniem w szczególności potrzeb i możliwości rozwojowych dzieci oraz szczegółowe kompetencje rady pedagogicznej i rady rodziców.
W zaskarżonej uchwale powtórzono regulację zawartą w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. załącznika nr 1 do rozporządzenia dotyczącą realizacji przez przedszkole zadań w zakresie opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi oraz zadań w zakresie podtrzymywania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, bez określenia celów i konkretyzacji celów i zadań przedszkola w tej materii.
Rada stanowiąc, w § 5 Statutu przedszkola o sposobie realizacji zadań przedszkola z uwzględnieniem wspomagania indywidualnego rozwoju dziecka oraz wspomagania rodziny w wychowaniu dziecka i przygotowaniu go do nauki w szkole nie odnosi się do sposobu realizacji tych zadań wobec dzieci niepełnosprawnych, a zwłaszcza rodzaju i stopnia ich niepełnosprawności. Nie można uznać za realizację kompetencji z § 2 ust. 1 pkt 2 in fine załącznika nr 1 do rozporządzenia zapisu z § 5 pkt 15 Statutu przedszkola, który lakonicznie stanowi, iż przedszkole realizuje swoje cele i zadania poprzez m. in. organizowanie pomocy specjalistycznej dla uczęszczających do przedszkola dzieci niepełnosprawnych, bez rozróżnienia form tej pomocy z uwagi na rodzaj i stopień niepełnosprawności. Z kolei w kwestii organizacji zajęć dodatkowych Rada ograniczyła się jedynie do wskazania możliwości organizacji takich zajęć w przedszkolu (§ 5 pkt 12, § 6 ust. 10 Statutu przedszkola) oraz wynikającego już wprost z § 6 ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia czasu ich trwania (§ 14 ust. 10 Statutu), co nie może zostać uznane za realizację kompetencji z § 2 ust. 1 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Natomiast w przypadku szczegółowych kompetencji rady pedagogicznej i rady rodziców, których regulację w statucie przewiduje § 3 pkt 1 lit. "b" i "c" załącznika nr 1 do rozporządzenia, Rada wbrew postanowieniom rozporządzenia, w § 9 ust. 3 i § 10 ust. 2 załącznika do uchwały przekazała to uprawnienie wspomnianym organom przedszkola.
Powyższe zagadnienia są na tyle istotne, że działający w oparciu o kompetencję ustawową Minister Edukacji Narodowej zwrócił uwagę na konieczność określenia tych zagadnień w uchwale rady gminy, uchwalającej pierwszy statut przedszkola. Statut placówki oświatowej, który nie wypełnia przesłanek wskazanych w rozporządzeniu nie może stanowić podstawy w oparciu, o którą taka placówka będzie funkcjonować. Należy stwierdzić, że, o ile w wymienionym rozporządzeniu (jako akcie powszechnie obowiązującym) zastrzeżono, że w statucie szkoły (przedszkola) podejmowanym w drodze uchwały rady gminy, powinny znaleźć się określone regulacje, to ich brak skutkuje nieważnością uchwały, jako niewypełniającej przyznanych kompetencji. O obowiązku umieszczenia omawianych wyżej regulacji w statucie przedszkola stanowi już treść upoważniającej do wydania rozporządzenia normy ustawowej z art. 60 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, gdzie wyraźnie ustawodawca wskazuje, że minister właściwy ds. oświaty określi w drodze rozporządzenia obowiązkowe elementy (poprzez użycie słowa "powinny") statutów placówek oświatowych.
Brak regulacji obligatoryjnych elementów, wynikających z wydanego na podstawie ustawy rozporządzenia ministra, stanowi naruszenie zarówno przepisów tego rozporządzenia jak i ustawy upoważniającej do jego wydania, co oznacza istotne naruszenie prawa.
Przepis art. 7 Konstytucji stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Każdorazowe niekompletne wypełnienie kompetencji do podejmowania uchwał powinno być traktowane jako istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały. Stanowisko to potwierdza wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 1798/99, (Lex nr 49428), w którym stwierdzono, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność można wskazać naruszenia przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego- przez wadliwą ich wykładnię- oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Jeżeli organ stanowiący gminy nie realizuje obligatoryjnych elementów upoważnienia zawartego w akcie wyższego rzędu i kształtującego treść aktu wydawanego przez ten organ, to musi to skutkować zastosowaniem środków nadzorczych.
Za stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały przemawia również naruszenie art. 58 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.
Zaskarżona uchwała w tytule oraz w § 1 stanowi o utworzeniu Publicznego Przedszkola w miejscowości Przedborowa. Tryb tworzenia przedszkoli (szkół) jest ściśle określony w art. 58 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa jej typ, nazwę i siedzibę. Akt założycielski szkoły publicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny, oprócz danych wymienionych w ust. 1 określa także jej zasięg terytorialny (obwód), w szczególności nazwy miejscowości (w miastach nazwy ulic lub ich części) należących do jej obwodu, w przypadku szkoły podstawowej także podporządkowane jej organizacyjnie szkoły filialne. Szkole publicznej prowadzonej przez osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego nie ustala się obwodu, chyba że osoba prowadząca wystąpi z takim wnioskiem (ust. 2). W myśl ust. 6 tego przepisu organ lub osoba, o których mowa w art. 5 ust. 2, zakładająca szkołę lub placówkę podpisuje akt założycielski oraz nadaje pierwszy statut. Jakkolwiek w art. 58 ust. 6 użyto określenia organ lub osoba zakładająca szkołę lub placówkę podpisuje akt założycielski, nie powinno być wątpliwości, że do uchwalenia aktu założycielskiego szkoły lub placówki prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego konieczne jest podjęcie uchwały przez organ stanowiący danej jednostki samorządu. W treści zaskarżonej uchwały nie określono podstawowego elementu aktu założycielskiego przedszkola, określonego w art. 58 ust. 2 cytowanej ustawy, tj. zasięgu terytorialnego (obwodu), w szczególności nazwy miejscowości należących do obwodu. Ustawodawca w art. 58 ust. 6 ustawy wyraźnie postanowił, że utworzenie placówki oświatowej wymaga wydania przez organ prowadzący dwóch rodzajów aktów: aktu założycielskiego i statutu.
Rada gminy tworząc przedszkole nie przestrzegała wszystkich wymogów określonych w art. 58 ustawy o systemie oświaty.
W rozdziale I ust. 2 załącznika nr 1 do Statutu przedszkola obejmującym zasady i tryb rekrutacji do przedszkola obowiązujące w roku szkolnym 2011/2012 Rada postanowiła, że do rekrutacji przystępują dzieci mające stałe miejsce zamieszkania na terenie Gminy Stoszowice, które nie korzystają z usług żadnego żłobka, chcą zmienić dotychczasowe przedszkole. Art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty stanowi, że zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli, w tym z oddziałami integracyjnymi, przedszkoli specjalnych oraz innych form wychowania przyszkolnego, o których mowa w art. 14a ust. 1a, szkół podstawowych oraz gimnazjów, w tym wraz z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych, szkół artystycznych oraz szkół przy zakładach karnych, zakładach poprawczych oraz schroniskach dla nieletnich, należy do zadań własnych gmin. Według art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy przedszkolem publicznym jest przedszkole, które przeprowadza rekrutację dzieci o zasadę powszechnej dostępności. Analiza obydwu wspomnianych przepisów wskazuje, iż jedną z norm prawnych jakie wynikają z ich brzmienia jest obowiązek gmin, prowadzących z mocy ustawy przedszkola publiczne, takiego skonstruowania zasad rekrutacji do tych przedszkoli, aby została zapewniona powszechna dostępność usług przedszkolnych dla dzieci będących mieszkańcami danej gminy.
Za argumentacją taką przemawia treść następujących przepisów ustawy o samorządzie gminnym: art. 1 ust. 1 stanowiący, iż mieszkańcy gminy stanowią z mocy prawa wspólnotę samorządową, zaś zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 tej ustawy zadania własne gminy obejmują m. in., sprawy edukacji publicznej, których realizacja stanowi zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej. Ustawodawca nie uzależnia faktu przynależności do wspólnoty samorządowej od okresu zamieszkiwania na terytorium gminy czy zamiaru zamieszkiwania na stałe bądź czasowo. W takiej sytuacji gmina jest obowiązana do zaspokajania zbiorowych potrzeb wszystkich swych mieszkańców. Jednym z aspektów zaspokajania tych potrzeb będzie zapewnienie możliwości korzystania z tych usług przedszkolnych, świadczonych przez prowadzone przez gminę przedszkola publiczne, dzieciom zamieszkałym na terenie gminy, jako członkom wspólnoty samorządowej.
W świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji wszyscy są równi wobec prawa i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw może być ustanowione tylko w ustawie (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Zatem ograniczenie zasady powszechnej (dla mieszkańców gminy) dostępności usług świadczonych przez przedszkola publiczne do dzieci mających stałe miejsce zamieszkania w danej gminie stanowi również naruszenie powyższych zasad konstytucyjnych.
Rozdział III pkt 2 załącznika nr 1 do Statutu przedszkola określa katalog danych osobowych, w postaci określonych dokumentów pozyskiwanych przez gminę w procesie rekrutacji do przedszkola. Zgodnie z powyższym zapisem załącznika w przypadku braku pisemnego potwierdzenia spełnienia kryteriów wynikających z rozporządzenia (decydujących o przyjęciu do przedszkola) oraz kryteriów dodatkowych, nie będą one uwzględniane w procesie rekrutacji. Kryteria wynikające z rozporządzenia należy potwierdzić jednym z następujących dokumentów: 1) Dziecko matki lub ojca samotnie wychowującego dziecko: (...) wyrok sądu rodzinnego dotyczący powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej, zaświadczenie z zakładu karnego o odbywaniu kary pozbawienia wolności (...). 2) Dziecko rodzica, wobec którego orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności, bądź całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji: orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane przez ZUS. 3) Dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej: postanowienie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej o przebywaniu dziecka w rodzinie zastępczej. 4) Dziecko, którego rodzeństwo ma orzeczoną niepełnosprawność (do 16 lat) oraz znaczny lub umiarkowany stopień niepełnoprawności (powyżej 16 lat): orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnoprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.
Dane zawarte w powyższych dokumentach mają charakter danych wrażliwych, podlegających szczególnemu reżimowi w zakresie zbierania, przetwarzania i zabezpieczania przed nieuprawnionym dostępem. Wynika to z treści art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym zabrania się przetwarzania danych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne, lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak również danych o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach, życiu seksualnym oraz danych dotyczących skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych , a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. We wskazanych wyżej przypadkach postępowanie mające na celu gromadzenie powyższych danych, jako niewynikające z przepisów o randze ustawy jest sprzeczne z obowiązującym prawem. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 2 pkt 2 przytoczonej ustawy przetwarzanie danych, o których mowa w ust. 1, jest jednak dopuszczalne, jeżeli przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony. Zatem w sytuacji gdy przedmiotem udostępnienia mają być dane osobowe wrażliwe, w rozumieniu art. 27 ust. 1 ustawy, musi istnieć wyraźny przepis ustawy o tym stanowiący oraz stwierdzający pełne gwarancje ochrony tych danych.
Ustawa o systemie oświaty w art. 22 ust. 1 pkt 1 upoważnia ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do określenia w drodze rozporządzenia warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół i przeszkoli. Realizując tę kompetencję Minister Edukacji Narodowej i Sportu w dniu 20 lutego 2004 r. wydał rozporządzenie w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. nr 26, poz. 232 ze zm.); dalej rozporządzenie w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych. Według § 2 tego rozporządzenia do przedszkola i oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej w pierwszej kolejności przyjmowane są dzieci w wieku do 6 lat odbywające roczne przygotowanie przedszkolne. W następnej kolejności przyjmowane są dzieci matek lub ojców samotnie je wychowujących, matek lub ojców wobec których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności bądź całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, na podstawie odrębnych przepisów , a także dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych.
Jednakże ani przepisy rozporządzenia ani ustawa o systemie oświaty nie zawierają żadnych wskazań w jaki sposób należy potwierdzić spełnienie kryterium samotnego wychowywania dziecka, niepełnosprawności, czy umieszczenia dziecka w rodzinach zastępczych. Zezwolenie na gromadzenie takich danych może zostać wydane wyłącznie w akcie rangi ustawy, a nie w akcie organu stanowiącego gminy.
Również Konstytucja zawiera wskazanie, że szczególny rodzaj danych, jaki stanowią dane osobowe, może być regulowany jedynie w szczególnym rodzaju akcie prawnym powszechnie obowiązującym, jakim jest ustawa. Zgodnie z art. 51 ust. 1 Konstytucji nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Z ust. 5 tego przepisu wynika zaś, że zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa. Prawo do ochrony własnych danych osobowych, w szczególności danych wrażliwych, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, stanowi zatem jedną z konstytucyjnych wolności i praw, podlegających ograniczeniu wyłącznie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób (art. 31 ust. 3 Konstytucji).
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Stoszowice wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, gdyż stanowisko organu nadzoru jest bezzasadne i narusza przepisy prawa.
Wojewoda naruszył art. 7 Konstytucji, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, ponieważ odmiennie ocenia on niemalże identyczne uchwały podejmowane przez organy samorządu terytorialnego. Zaskarżona uchwała pozostaje normatywnie tożsama z uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 lipca 2010 r., nr LIII/1508/10 w sprawie utworzenia Przedszkola nr 24 we Wrocławiu przy ul. Częstochowskiej i nadania statutu. Nie uległ również zmianie stan prawny właściwy dla oceny obu uchwał. W konsekwencji, przyjęta przez ten sam organ nadzoru odmienna ocena prawna tożsamego aktu prawnego Rady gminy Stoszowice narusza zasadę pewności obrotu prawnego. Nie wiadomo dlaczego te same stany faktyczne i prawne podlegają rażąco sprzecznej ocenie przez ten sam organ administracji publicznej.
Powołana wyżej uchwała Rady Miejskiej Wrocławia, na której wzorowana była zaskarżona uchwała – została podjęta przez Radę Miejską Wrocławia właśnie celem uwzględnienia wszystkich zmian jakich oczekiwał w odniesieniu do tego rodzaju uchwał organ nadzoru. Powyższe skutkowało umorzeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego prawidłowości podstawy utworzenia przez Gminę Wrocław Przedszkola nr 24 przy ul. Częstochowskiej we Wrocławiu. Sąd zanim umorzył postępowanie dokonał oceny cofnięcia skargi przez organ nadzoru pod kątem wymogów określonych w przepisie art. 60 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd uznaje cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do objęcia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Wspomniana uchwała Rady Miejskiej Wrocławia została poddana kontroli organu nadzoru i kontroli sądowoadministracyjnej. Niezrozumienie budzi odmienny wynik kontroli organu nadzoru w stosunku do zaskarżonej uchwały, która została podjęta po upływie roku od daty podjęcia uchwały przez Radę Miejską Wrocławia. Zasadą polskiego porządku prawnego pozostaje wymóg tej samej oceny prawnej przez organy administracji publicznej w odniesieniu do tych samych lub analogicznych stanów faktycznych. Nie powinno być tak, że w oparciu o jedynie sobie znane kryteria organ nadzoru odmiennie ocenia działalność uchwałodawczą organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, w obrębie tego samego województwa oraz w zakresie tych samych rodzajowo i treściowo uchwał. Wywołuje to stan niepewności prawnej, który w państwie prawa nie powinien mieć miejsca, zwłaszcza w przypadkach, które trudno uznać za szczególnie skomplikowane.
Odnosząc się do zarzutów skargi Rada Gminy wskazała, że nie zachodzi naruszenie art. 58 ust. 2 i art. 60 ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i "c", pkt 2, pkt 5, § 3 pkt 1 lit. "b" i "c" załącznika nr 1 do rozporządzenia.
Przepis § 5 pkt 15 Statutu Przedszkola Publicznego w Przedborowej stanowi, że cele przedszkole realizuje m. in. poprzez organizowanie pomocy specjalistycznej dla uczęszczających do przedszkola dzieci niepełnosprawnych. W tym zakresie kompetencja prawodawcza została wypełniona.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Wbrew sugestii Wojewody zapis "stałe" miejsce zamieszkania nie uzasadnia wniosku, iż pozbawiono prawa udziału w rekrutacji do przedszkola dzieci, które zamieszkują na terenie Gminy Stoszowice. Pojęcie "stałe miejsce zamieszkania" nie jest tożsame znaczeniowo ze stałym miejscem zameldowania. Tym samym również dzieci tymczasowo zameldowane na terenie Gminy Stoszowice będą – w zakresie procesu rekrutacji- traktowane identycznie jak pozostałe dzieci, które stale zamieszkują na terenie tej Gminy. Kwesta ta została identycznie unormowana we wspomnianej wyżej uchwale Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 lipca 2010 r., w której warunkowo (tj. w przypadku zaspokojenia potrzeb mieszkańców Wrocławia) dopuszcza się do udziału w rekrutacji dzieci mające miejsce zamieszkania poza Wrocławiem. Tym samym w zakresie kwestionowanego zapisu Wojewoda odmiennie ocenia identyczne zapisy uchwał podjętych przez organy stanowiące gminy, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji oraz dobitnie świadczy o nierównym traktowaniu nadzorowanych przez ten organ nadzoru – organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych Przepis art. 27 ust. 2 tej ustawy dopuszcza wyjątki od zasady zakazu gromadzenia tzw. wrażliwych danych osobowych. Kwestia ta była przedmiotem pozytywnej weryfikacji w wypadku uchwały Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie utworzenia Przedszkola nr 24 we Wrocławiu i nadania statutu, a zatem i ten zarzut Wojewody wskazuje na nierówne traktowanie organów stanowiących gminy, co pozostaje w sprzeczności z elementarnymi standardami państwa prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do kontroli m. in. aktów prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 cytowanej ustawy stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności (art. 147 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ustawa lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Zgodnie z art. 93 ust. 1 tej ustawy, po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Przepis ten określa sposób wykonywania nadzoru i skutki prawne stwierdzenia nieważności uchwały. Z przepisu tego wynika, że każda uchwała rady gminy dotknięta istotnymi wadami prawnymi jest nieważna od dnia jej wydania.
Stanowisko organu nadzoru w tej sprawie należy w pełni podzielić.
Zaskarżona bowiem uchwała została podjęta na podstawie art. 58 ust. 1, 2 i 6 w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Z treści art. 3 pkt 1 tej ustawy wynika, iż ilekroć w dalszych jej przepisach jest mowa o szkole bez bliższego określenia – należy przez to rozumieć także przedszkole. Stosownie do treści art. 58 ust. 1 ustawy szkołę lub placówkę publiczną (przedszkole) zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa jej typ, nazwę i siedzibę. Akt założycielski szkoły publicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny, oprócz danych wymienionych w ust. 1 określa także jej zasięg terytorialny(obwód), w szczególności nazwy miejscowości (w miastach nazwy ulic lub ich części) należących do jej obwodu, a w przypadku szkoły podstawowej także podporządkowane jej organizacyjnie szkoły filialne. Szkole publicznej prowadzonej przez osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego nie ustala się obwodu, chyba że osoba prowadząca wystąpi z takim wnioskiem. Natomiast z ust. 6 tego przepisu wynika, że organ lub osoba, o których mowa w art. 5 ust. 2 (m. in. szkoła zakładana i prowadzona przez jednotę samorządu terytorialnego- art. 5 ust. 2 pkt 1), zakładająca szkołę lub placówkę podpisuje akt założycielski oraz nadaje pierwszy statut.
W podstawie prawnej zaskarżonej uchwały powołano również przepis art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, z którego wynika, że zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli należy do zadań własnych gminy, a także przepis art. 5c pkt 1 tej ustawy, który wskazuje konkretne przepisy tej ustawy, na podstawie których w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (przedszkoli) zadania i kompetencje organu prowadzącego wykonuje rada gminy.
Zaskarżona uchwała została podjęta również na podstawie art. 79 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym przedszkola, szkoły i placówki publiczne zakładane i prowadzone przez ministrów i jednostki samorządu terytorialnego są jednostkami budżetowymi. Zasady gospodarki finansowej tych szkół, przedszkoli i placówek określają odrębne przepisy, z zastrzeżeniem ust. 1c.
Obligatoryjne elementy statutu szkoły (przedszkola) publicznej zostały uregulowane w art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym statut ten powinien określać w szczególności: 1) nazwę i typ szkoły lub placówki oraz ich cele i zadania, 2) organ prowadzący szkołę lub placówkę, 3) organy szkoły lub placówki oraz ich kompetencje, 4) organizację szkoły lub placówki, 5) zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki, 6) zasady rekrutacji uczniów, prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły.
Natomiast ramowy statut publicznego przedszkola został uregulowany w załączniku nr 1 do wspomnianego wyżej rozporządzenia w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola, wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 60 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.
Przepis § 2 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia "Ramowy Statut Publicznego Przedszkola" określa zakres spraw regulowanych przez statut przedszkola.
W załączniku do zaskarżonej uchwały stanowiącym statut Publicznego Przedszkola w Przedborowie Rada Gminy Stoszowice nie uregulowała kwestii wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1 lit "b" i "c" (cele i zdania przedszkola w zakresie organizowania opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi i w zakresie umożliwienia dzieciom podtrzymywania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej), w § 2 ust. 1 pkt 2 (sposób realizacji zadań przedszkola, z uwzględnieniem wspomagania indywidualnego rozwoju dziecka oraz wspomagania rodziny w wychowaniu dziecka i przygotowaniu go do nauki w szkole, a w przypadku dzieci niepełnosprawnych – ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju i stopnia niepełnosprawności) i § 2 ust. 1 pkt 5 (organizację zajęć dodatkowych, z uwzględnieniem w szczególności potrzeb i możliwości rozwojowych dzieci) oraz § 3 pkt 1 lit. "b" (szczegółowe kompetencje rady przedszkola) i lit. "c" " (szczegółowe kompetencje rady rodziców) załącznika nr 1 do powyższego rozporządzenia.
Rada Gminy Stoszowice w zaskarżonej uchwale (§ 4) powtórzyła wspomniane wyżej przepisy § 2 ust. 1 pkt 1 lit. "b "i "c" załącznika nr 1 do rozporządzenia bez skonkretyzowania (uszczegółowienia) celów i zadań wymienionych w tych przepisach.
Rada w zaskarżonej uchwale nie określiła wobec dzieci niepełnosprawnych, z uwzględnieniem rodzaju i stopnia ich niepełnosprawności, sposobu wspomagania indywidualnego rozwoju takiego dziecka oraz wspomagania rodziny w wychowaniu dziecka i przygotowaniu go do nauki w szkole. Wymogu tego nie spełnia uregulowanie zawarte w przepisie § 5 ust. 1 pkt 15 Statutu przedszkola, który stanowi jedynie, iż przedszkole realizuje swoje cele i zdania poprzez organizowanie pomocy specjalistycznej dla uczęszczających do przedszkola dzieci niepełnosprawnych. Przepis ten nie precyzuje bowiem - tak jak tego wymaga § 2 ust. 1 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia obejmującego ramowy statut przedszkola - jaka forma pomocy jest udzielana dzieciom niepełnosprawnym ze względu na rodzaj i stopień ich niepełnosprawności.
Rada Gminy w zaskarżonej uchwale nie uregulowała również kwestii, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia dotyczących organizacji zajęć dodatkowych, z uwzględnieniem w szczególności potrzeb i możliwości rozwojowych dzieci, gdyż w przepisie § 5 ust. 1 pkt 12 uchwały (Satutu) ograniczyła się jedynie do powtórzenia treści tego przepisu stanowiąc, iż "przedszkole organizuje odpłatne zajęcia dodatkowe wynikające z bieżących potrzeb i możliwości rozwojowych dzieci". Możliwość organizacji takich zajęć została wskazana również w treści § 6 ust. 10 Statutu. Z kolei w § 14 ust. 10 Statutu Rada powtórzyła treść przepisu § 6 ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia regulującego czas trwania zajęć dodatkowych, z którego wynika, iż czas ten powinien wynosić z dziećmi 3-4 lat, około 15 minut ( ust. 3 pkt 1), z dziećmi w wieku 5-6 lat – około 30 minut (ust. 3 pkt 2).
Rada Gminy istotnie naruszyła również przepis § 3 pkt 1 lit. "b" i "c" załącznika nr 1 do rozporządzenia, z którego wynika, że statut przedszkola określa szczegółowe kompetencje organów przedszkola, którymi są m. in.: rada pedagogiczna ( lit. "b"), rada przedszkola oraz rada rodziców (lit. "c") – jeżeli zostały utworzone. Rada Gminy w treści § 9 ust. 3 Statutu przekazała bowiem prawo do określenia kompetencji rady pedagogicznej tej radzie w drodze regulaminu, podobnie w treści § 10 ust. 2 Statutu kompetencje rady rodziców zostały przekazane do uregulowania temu organowi w formie regulaminu. Naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał przez organ gminy oznacza istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności tych uchwał.
Tym samym brak w statucie przedszkola obligatoryjnych regulacji, o których mowa w ustawie o systemie oświaty i załączniku nr 1 do wspomnianego rozporządzenia obejmującego ramowy statut przedszkola, oznacza istotne naruszenie prawa i skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały powołującej ten statut.
Rada Gminy naruszyła również art. 58 ust.1 i 6 ustawy o systemie oświaty regulujący tryb tworzenia szkół (przedszkoli). Z ust. 1 tego przepisu wynika, iż szkołę (przedszkole) zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa jej typ, nazwę i siedzibę. Z kolei z ust. 6 tego przepisu wynika, iż organ lub osoba, o której mowa w art. 5 ust. 2 zakładająca szkołę lub placówkę podpisuje akt założycielski oraz nadaje pierwszy statut.
Zatem utworzenie przedszkola wymaga wydania dwóch odrębnych aktów tj. aktu założycielskiego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 i 2 oraz statutu, o którym mowa w art. 60 i załączniku nr 1 do rozporządzenia określającego ramowy statut przedszkola. W załączniku do zaskarżonej uchwały obejmującym Statut przedszkola w § 2 ust. 2 określono siedzibę przedszkola wskazując, iż znajduje się ona w budynku nr 100 w Przedborowej. Siedziba ta, zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, powinna zostać określona w akcie założycielskim tj. w treści uchwały w sprawie utworzenia przedszkola. Akt założycielski (uchwała Rady Miejskiej tworząca przedszkole) natomiast w ogóle nie określa siedziby przedszkola.
W akcie założycielskim przedszkola (szkoły publicznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny) – zaskarżonej uchwale tworzącej przedszkole - nie wskazano również zasięgu terytorialnego (obwodu), o którym mowa w art. 58 ust. 2 cytowanej ustawy w związku z art. 3 pkt 1, obejmującego w szczególności nazwy miejscowości należące do tego obwodu. W przypadku szkół publicznych (przedszkoli) obwodu nie ustala się jedynie wtedy, gdy szkoły te są prowadzone przez osobę fizyczną lub prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego, chyba że osoba prowadzącą wystąpi z takim wnioskiem, przy czym sytuacja ta nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ organem prowadzącym jest właśnie jednostka samorządu terytorialnego (gmina).
W rozdziale I ("Wybór przedszkola") ust. 2 załącznika nr 1 do Statutu przedszkola obejmującego zasady i kryteria rekrutacji do przedszkola obowiązujące w roku szkolnym 2011/2012 Rada postanowiła, iż do rekrutacji przystępują dzieci mające stałe miejsce zamieszkania na terenie Gminy Stoszowice, które nie korzystają z usług żadnego przedszkola lub chcą zmienić dotychczasowe przedszkole. Przepis ten narusza zasadę powszechnej dostępności rekrutacji dzieci do publicznego przedszkola sformułowaną w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie bowiem z tym przepisem przedszkolem publicznym jest przedszkole, które przeprowadza rekrutację dzieci w oparciu o zasadę powszechnej dostępności. Ograniczenie możliwości rekrutacji dzieci do przedszkola publicznego jedynie do dzieci mających stałe miejsce zamieszkania na terenie gminy pozostaje w sprzeczności z treścią art. 5 ust. 5 powołanej ustawy, zgodnie z którym zakładanie i prowadzenie przedszkoli należy do zadań własnych gminy. Z przytoczonych przepisów nie wynika przesłanka uzależniająca rekrutację dzieci do publicznego przedszkola od ich stałego miejsca zamieszkania na terenie gminy, w której znajduje się przedszkole. Rada gminy wprowadzając pozaustawowe kryterium dotyczące rekrutacji dzieci do publicznego przedszkola przekroczyła swoje ustawowe kompetencje.
Treść przepisu zaskarżonej uchwały stanowiącego, aby w rekrutacji do publicznego przedszkola mogły uczestniczyć wyłącznie dzieci posiadające stałe miejsce zamieszkania na terenie gminy, w której utworzono przedszkole, pozostaje w sprzeczności z definicją wspólnoty samorządowej wyrażoną w art. 1 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, z którego wynika, iż mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. Wspólnotę samorządową tworzą zatem osoby zamieszkujące na terenie danej gminy (mieszkańcy gminy). Przepis ten nie uzależnia w żaden sposób przynależności do wspólnoty samorządowej od okresu zamieszkiwania bądź też zamieszkiwania na terytorium gminy w sposób stały lub czasowy.
Przepis rozdziału I ("Wybór przedszkola") ust. 2 załącznika nr 1 do Statutu przedszkola obejmującego zasady i kryteria rekrutacji do przedszkola obowiązujące w roku szkolnym 2011/2012 stanowiący, iż do rekrutacji przystępują dzieci mające stałe miejsce zamieszkania na terenie Gminy Stoszowice godzi również w zasadę równości wszystkich obywateli wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji.
Przepis rozdziału III ("Kryteria") pkt 2 załącznika nr 1 do Statutu przedszkola - Zasady i kryteria rekrutacji do przedszkola obowiązujące w roku szkolnym 2011/2012 wymienia jakiego rodzaju dokumenty należy przedłożyć, aby potwierdzić spełnienie kryteriów wynikających z rozporządzenia w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych. Dokumenty te to m. in. wyrok sądu rodzinnego dotyczący powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej, zaświadczenie zakładu karnego o odbywaniu kary pozbawienia wolności, orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, postanowienia sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej.
Przepis ten narusza zasadę ochrony danych osobowych, określoną w art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym zabrania się przetwarzania danych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak również danych o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub życiu seksualnym oraz danych dotyczących skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.
Przetwarzanie danych, o których mowa w ust. 1, jest jednak dopuszczalne w sytuacjach wymienionych w art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych tj. np. jeżeli osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę na piśmie, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych (art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy) albo jeżeli przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy).
Zauważyć trzeba, iż przepis § 2 powołanego rozporządzenia w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych wymienia sytuacje, w których w pierwszej kolejności są przyjmowane dzieci do przedszkola lub oddziału przedszkolnego (dzieci w wieku do 6 lat odbywające roczne przygotowanie przedszkolne), jak również sytuacje, w których dzieci są przyjmowane do przedszkola w następnej kolejności, czyli dzieci matek lub ojców samotnie je wychowujących, matek lub ojców, wobec których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności, bądź całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, na podstawie odrębnych przepisów, a także dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych.
Żaden przepis ustawy, na podstawie której zostało wydane powyższe rozporządzenie, czyli ustawy o systemie oświaty, nie określa w jaki sposób należy potwierdzić spełnienie kryteriów wymienionych w § 2 tego rozporządzenia (samotne wychowywanie dziecka, niepełnosprawność, umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej). Przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dotyczą może nastąpić, w myśl art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, jedynie w sytuacji gdy przepis szczególny innej ustawy zezwala na ich przetwarzanie.
Z sytuacją przetwarzania danych osobowych bez zgody osoby, której dotyczą, mamy natomiast do czynienia w art. 80 ust. 3g ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym organy, o których mowa w ust. 3e (czyli organy jednostek samorządu terytorialnego), w związku z przeprowadzeniem kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i palcówek.
Natomiast, jak już wyżej wskazano, w zakresie przetwarzania danych osobowych potwierdzających spełnienie kryteriów wymienionych w § 2 powołanego rozporządzenia, ustawa o systemie oświaty nie zawiera przepisu zezwalającego na przetwarzanie tych danych bez zgody osoby, której dotyczą.
Omawiany przepis rozdziału III ("Kryteria") pkt 2 załącznika nr 1 do Statutu przedszkola "Zasady i kryteria rekrutacji do przedszkola obowiązujące w roku szkolnym 2011/2012" wymieniający jakiego rodzaju dokumenty należy przedłożyć, aby potwierdzić spełnienie kryteriów wynikających z rozporządzenia w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych narusza również art. 51 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa (art. 51 ust. 5 Konstytucji).
Powyższe oznacza, iż żaden organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie jest upoważniony do uregulowania w formie uchwały kwestii dotyczących gromadzenia i udostępniania danych osobowych, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Kwestie te mogą być bowiem zgodnie z art. 51 ust. 5 Konstytucji uregulowane w akcie rangi ustawy.
Zaskarżone przepisy uchwały naruszają również zasady techniki prawodawczej określone w § 143 w związku z § 115 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. nr 100, poz. 908). Stosownie do tych przepisów w uchwale zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym).
Przekroczenie, jak w powyższym przypadku, przez Radę Gminy Stoszowice, kompetencji stanowi istotne naruszenie prawa.
Podniesiony w odpowiedzi na skargę zarzut Rady Gminy, iż skarga Wojewody nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona uchwała jest tożsama ze wskazaną wyżej uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie utworzenia Przedszkola nr 24 we Wrocławiu i nadania statutu nie jest zasadny. Z akt sprawy o sygn. IV SA/Wr 431/10 bowiem wynika, że postanowieniem Sądu z dnia 10 sierpnia 2010 r. umorzono postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte skargą Wojewody Dolnośląskiego na wspomnianą uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 22 kwietnia 2010 r. z uwagi na to, iż Wojewoda cofnął tę skargę, ponieważ Rada Miejska w dniu 8 lipca 2010 r. podjęła kolejną uchwałę nr LIII/1508/10, którą zmieniła uchwałę z dnia 22 kwietnia 2010 r. W piśmie cofającym skargę Wojewoda wskazał, że powyższą uchwałą z dnia 8 lipca 2010 r. Rada Miejska wprowadziła zmiany zgodne ze wskazaniami organu nadzoru.
Natomiast w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja się nie powtórzyła. Sąd ma do czynienia z odrębną sprawą, a tym samym zasadę równego traktowania trudno tu stosować.
Z tych względów, na podstawie art. 147 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
Sąd jednocześnie stwierdza, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Wniosek strony skarżącej o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ strona ta w rozpoznawanej sprawie nie była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Ponadto strona skarżąca nie wykazała jakie koszty zastępstwa procesowego poniosła.
Sąd nie mógł również zasądzić od strony skarżącej na rzecz Gminy Stoszowice kosztów postępowania, ponieważ stosownie do art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jedynie w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło