IV SA/Wr 595/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Michał Janusz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. w Wydziale IV sprawy ze skargi R. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2024 r. nr 7/2024 w przedmiocie rekompensaty pieniężnej za służbę pełnioną w godzinach nadliczbowych uchyla zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z 3 kwietnia 2024 r. (nazwanym "pozew"), skierowanym do Sądu Okręgowego we Wrocławiu i który następnie Sąd ten postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r. przekazał do rozpoznania i rozstrzygnięcia według właściwości – Komendantowi Wojewódzkiemu Policji we Wrocławiu, R. S. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wniósł o prawidłowe naliczenie i zasądzenie rekompensaty pieniężnej (wraz z odsetkami) w kwocie 39.429,74 zł za wypracowane nadgodziny w Komendzie Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że Komeda Wojewódzka Policji we Wrocławiu wypłaciła mu jako funkcjonariuszowi policji na podstawie art. 33 pkt 3a ustawy o policji rekompensatę pieniężną w kwocie 1/172 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego. W nawiązaniu do powyższego podniósł, że przyjęta do wyliczenia rekompensaty stawka godzinowa jest równa stawce stawce godzinowej obowiązującej przy wyliczeniu miesięcznego uposażenia zasadniczego, co pozostaje w sprzeczności z art. z art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, sporządzonej w Turynie w dniu 18 października 1961 r. Pismem z dnia 19 sierpnia 2024 r. akta sprawy przekazane przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu Komendantowi Wojewódzkiemu Policji we Wrocławiu zostały przekazane Komendantowi Miejskiemu Policji we Wrocławiu celem rozpoznania wniosku o naliczenie i wypłacenie rekompensaty pieniężnej za godziny nadliczbowe. Po rozpoznaniu wspomnianego wniosku, Komendant Miejski Policji we Wrocławiu (dalej: Komendant Miejski Policji, organ pierwszej instancji) decyzją z dnia 23 września 2024 r. nr 3013/2024 odmówił wnioskodawcy naliczenia i wypłacenia wyrównania rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny w kwocie 39.429,74 zł wraz z zaległymi odsetkami ustawowymi za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. Powołując się na informacje uzyskane z Wydziału Finansów Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu organ wskazał, że wnioskodawcy została wypłacana rekompensata pieniężna za nadgodziny nadliczbowe za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. Rekompensata ta, zgodnie z art. 33 ust. 3a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145 ze zm.), została wyliczona w wysokości 1/72 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego. Odnosząc się do kwestii wypłaty ewentualnych odsetek organ wyjaśnił, że ustawa o Policji nie przewiduje prawa funkcjonariuszy do odsetek, a rozpoznanie ich ewentualnej wypłaty należy do rozstrzygnięcia w innym postępowaniu przed sądem powszechnym. Wnosząc odwołanie od tej decyzji strona podniosła, że odmowa naliczenia i wypłacenia wnioskowanego wyrównania w rekompensacie pieniężnej za nadgodziny nadliczbowe nie uwzględnia art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, który gwarantuje prawo do zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Zwróciła uwagę, że powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 33 pkt 3a ustawy o Policji prowadzi do naruszenia "praw pracowniczych", albowiem przyjęty w tym przepisie sposób wyliczenia rekompensaty pieniężnej za służbę w godzinach nadliczbowych jest niezgodny z "zasadą sprawiedliwego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych", gwarantowaną przez Europejską Kartą Społeczną. Odwołując się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19, wnoszący odwołanie wyraził przekonanie, że skutki tego wyroku powinny zostać rozszerzone na inne służby mundurowe (w tym Policję), ze względu na to, że podlegają one pod ten sam resort Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Niezależnie od tego stanowiska, strona w odwołaniu zawarła również wniosek o ewentualne skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego o wykładnię prawa "w zakresie spójności przepisów o wynagrodzeniach za nadgodziny w Policji z przepisami dotyczącymi innych służb mundurowych." Decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. nr 7/2024 Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu (dalej: Komendant Wojewódzki Policji, organ drugiej instancji) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 6f, art. 33 i art. 108 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145 ze zm.) oraz § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie czasu służby policjantów (Dz. U. z 2024 r. poz. 401) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji. Organ drugiej instancji przytoczył brzmienie art. 33 ust. 3a ustawy o Policji podkreślając, że w zakresie naliczenia rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny w/w przepis stanowi kompleksową regulację prawną. Wyliczoną na podstawie tego przepisu i wypłaconą stronie rekompensatę pieniężną za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 37.435,54 zł brutto (31.909,54 zł netto) Komendant Wojewódzki Policji uznał za wyczerpującą w pełni roszczenia policjanta z tytułu wypracowanych nadgodzin w ramach służby w Policji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ drugiej instancji zaznaczył, że w stosunku do funkcjonariuszy Policji za zastosowanie ustawa o Policji a wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19 dotyczy Straży Granicznej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji skarżący zarzucił naruszenie art. 33 ust. 3a ustawy o Policji poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu (który - w ocenie skarżącego - w sposób niekompletny i nieadekwatny odnosi się do rekompensaty za pracę godzinach nadliczbowych) oraz naruszenie art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, która wyraźnie gwarantuje prawo do zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Odwołując się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19, skarżący powtórzył wcześniej wyrażany w sprawie pogląd, że skutki tego wyroku powinny zostać rozszerzone na inne służby mundurowe (w tym Policję), ze względu na to, że podlegają one pod ten sam resort Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że zgodnie z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o Policji czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w okresach rozliczeniowych od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca danego roku oraz od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia danego roku. Zgodnie z art. 33 ust. 3 w/w ustawy, w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna, o ile w terminie 10 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze. Sposób wyliczenia rekompensaty reguluje art. 33 ust. 3a ustawy o Policji. Kierując się opisanymi wyżej zasadami ustalono, że : 1) w okresie od stycznia do czerwca 2021 r. skarżący pełnił służbę ponad normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji w wymiarze 229 godzin; 2) w okresie od lipca do grudnia 2021 r. skarżący pełnił służbę ponad normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji w wymiarze 182 godzin; 3) w okresie od stycznia do czerwca 2022 r. skarżący pełnił służbę ponad normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji w wymiarze 159 godzin; 4) w okresie od lipca do grudnia 2022 r. skarżący pełnił służbę ponad normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji w wymiarze 137 godzin; 5) w okresie od stycznia do czerwca 2023 r. skarżący pełnił służbę ponad normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji w wymiarze 203 godzin. Za w/w okresy naliczono i wypłacono skarżącemu rekompensatę pieniężną w wysokości odpowiednio: - 8431, 78 zł brutto - 6872,32 zł brutto - 6581,01 zł brutto - 6003,34 zł brutto - 9547 zł brutto W nawiązaniu do zarzutów podniesionych przez stronę organ zaznaczył, że ustawa o Policji jest aktem kompleksowo regulującym prawa i obowiązki policjantów, a przepisy ustawy kodeks pracy stosuje się do funkcjonariuszy Policji tylko w przypadku gdy ustawa o Policji wyraźnie tak stanowi. Zwrócił nadto uwagę, że w powoływanym przez stronę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19 Trybunał stwierdził częściową niezgodność art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej z art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, sporządzonej w Turynie z dnia 18 października 1961 r. (Dz. U. z 1999.8.67), zaś art. 117c ustawy o Straży Granicznej, mający brzmienie analogiczne do art. 33 ust. 3a ustawy o Policji nie został przez Trybunał zakwestionowany. Konstatując Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się wyłącznie do kwestii wymiaru czasu wolnego w zamian za godziny nadliczbowe a nie do kwestii rekompensaty pieniężnej w zamian za czas służby w godzinach nadliczbowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jakkolwiek z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu. Warto w tym miejscu wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 57a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które zostały podniesione w skardze. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji, utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji o odmowie naliczenia i wypłacenia stronie rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny wraz z zaległymi odsetkami ustawowymi za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. Decyzja Komendanta Miejskiego Policji została wydana po rozpatrzeniu wniosku strony, w którym skarżący sformułował żądanie wypłacenia mu rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny wraz z odsetkami w kwocie wyższej aniżeli ta, jaka została mu wypłacona na podstawie art. 33 pkt 3a ustawy o Policji. Swoje żądanie skarżący argumentował sprzecznością art. 33 pkt 3a ustawy o Policji z art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, co w jego ocenie znajduje potwierdzenie także w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19. Problematykę czasu służby w Policji reguluje art. 33 ustawy o Policji. W przepisie tym jest mowa w szczególności o tym, że czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku (art. 33 ust. 1). Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w okresach rozliczeniowych od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca danego roku oraz od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia danego roku (art. 33 ust. 2). Z zastrzeżeniem treści art. 33 ust. 2b, liczba godzin służby przekraczających normę określoną w ust. 2 nie może przekraczać 8 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym (art. 33 ust. 2a). Kwestię rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby w zakresie odnoszącym się do istoty sporu reguluje art. art. 33 ust. 3 i ust. 3a ustawy o Policji. Zgodnie z art. 33 ust. 3 w/w ustawy, w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna, o ile w terminie 10 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze. 3a. Przepis art. 33 ust. 3a w/w ustawy stanowi z kolei, że rekompensatę pieniężną, o której mowa w ust. 3, przyznaje się w wysokości 1/172 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego za każdą godzinę służby przekraczającą normę określoną w ust. 2. Łączny czas służby przekraczający normę w danym okresie rozliczeniowym zaokrągla się w górę do pełnej godziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że uwzględnienie żądania opartego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji (tj. wypłata ekwiwalentu pieniężnego albo udzielenie czasu wolnego od służby) następuje w drodze czynności materialno-technicznej, natomiast odmowa uwzględnienia tego żądania powinna mieć formę decyzji administracyjnej (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt III OSK 73/23 oraz z dnia 15 kwietnia 2014 r, sygn. akt I OSK 542/13 i powołane tam orzecznictwo, dostępny na stronie - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie, z uwagi na odmowne rozpoznanie wniosku strony o wypłatę (wraz z odsetkami) rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny nadliczbowe organ prawidłowo swoje rozstrzygnięcie zawarł w formie decyzji administracyjnej. Uchybieniem z powodu którego zaskarżona decyzja kwalifikowała się – w ocenie Sądu – do wyeliminowania z obrotu prawnego był sposób uzasadnienia tej odmowy, nie poddający się kontroli Sądu z uwagi na brak zawarcia w zaskarżonej decyzji istotnych ustaleń faktycznych, których ustalenie powinno nastąpić - w tym przypadku – w reżimach kodeksowych, a zatem w treści zaskarżonej decyzji. Warto w tym miejscu dostrzec, że istotnych w sprawie ustaleń faktycznych nie zawiera także decyzja pierwszoinstancyjna. Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 23 września 2024 r., u podstaw odmowy uwzględnienia żądania zawartego w zgłoszonym przez stronę wniosku legły ustalenia faktyczne w zakresie otrzymanej wcześniej przez wnioskodawcę rekompensaty pieniężnej, która w ocenie organów została wypłacona stronie w prawidłowej wysokości, uwzględniającej treść art. 33 ust. 3a ustawy o Policji. Ustalenia faktyczne w tym zakresie poczyniono na podstawie pisma (znajdującego się w aktach sprawy) Wydziału Finansów Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu z dnia 12 września 2024 r. z którego wynika, że skarżący w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. otrzymał rekompensatę pieniężną za wypracowane nadgodziny w kwocie brutto 37.435,54, netto 31.909,54 zł. Nadto również, że wypłacona stronie rekompensata pieniężna została wyliczona w wysokości 1/172 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego. Jednocześnie, w decyzjach obu instancji brak jest danych, które pozwoliłyby zweryfikować prawidłowość wypłaconej stronie rekompensaty pieniężnej. Nadto również, które pozwoliłyby na ustosunkowanie się przez Sąd do zarzutów skarżącego podniesionych w skardze. Mowa tu o takich elementach stanu faktycznego sprawy jak informacje – o liczbie wypracowanych nadgodzin, wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, wysokości stawki godzinowej przyjętej do rozliczenia nadgodzin oraz relacji w zakresie wysokości tej stawki do stawki godzinowej obowiązującej skarżącego w ramach normatywnego czasu pracy. Wspomniane informacje należy ocenić za dane istotne w sprawie, których skutków pominięcia w decyzji nie mogą sanować "informacje dotyczące szczegółowych zestawień i wyliczeń będących podstawą dokonanych wypłat rekompensaty pieniężnej za służbę pełnioną w godzinach nadliczbowych" przedstawione w ujęciu tabelarycznym w piśmie z dnia 23 grudnia 2024 r., jakie zastępca Głównego Księgowego Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu przesłał do Zespołu Radców Prawnych Komendy a które to pismo, jak wynika z jego treści (oraz co znajduje potwierdzenie w chronologii akt sprawy). zostało sporządzone już po wpłynięciu skargi na decyzję z dnia 7 listopada 2024 r. Sąd dostrzega, że kwestia ilości wypracowanych przez skarżącego nadgodzin oraz kwestia wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego nie były spornymi elementami stanu faktycznego sprawy. Powyższa okoliczność nie zwalniała jednak organu od przedstawienia w decyzji szczegółowych wyliczeń, które obrazowałyby sposób wyliczenia wypłaconej dotychczas skarżącemu rekompensaty pieniężnej na podstawie normy prawnej z art. 33 ust. 3a ustawy o Policji. Nadto, z uwagi na rodzaj zarzutów formułowanych przez skarżącego w sprawie w istocie od początku postępowania, wymagane było zawarcie w zaskarżonej decyzji także tych informacji, które pozwalałyby Sądowi odnieść się do zarzutu skarżącego w zakresie zastosowania przy wyliczeniu rekompensaty pieniężnej stawki godzinowej równej stawce godzinowej stanowiącej podstawę wyliczenia uposażenia zasadniczego, co zdaniem skarżącego pozostaje w sprzeczności z art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, gdzie jest mowa "o prawie pracowników do zwiększonej stawce wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych". Trzeba w w tym miejscu zauważyć, że tego rodzaju zarzut skarżący sformułował nie tylko w skardze, ale także we wniosku oraz w treści odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. Co wymaga w tym miejscu podkreślenia, na podstawie akt sprawy Sąd nie jest w stanie - w sposób pozbawiony wątpliwości - poczynić ustaleń w zakresie kwestii podnoszonych przez skarżącego w sprawie, a sprowadzających się do relacji pomiędzy wysokością stawki godzinowej przyjętej do wyliczenia w ramach wypłaconej rekompensaty pieniężnej a wysokością stawki godzinowej uwzględnianej przy wyliczeniu uposażenia zasadniczego. Wobec stwierdzonego przez Sąd naruszenia prawa procesowego w postaci sporządzenia decyzji która nie zawiera istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) oddalił zawarty w skardze wniosek strony o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w zakresie zgodności art. 33 ust. 3a ustawy o Policji z art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej. Czynienie rozważań na temat zgodności przepisu art. 33 ust. 3a ustawy o Policji z art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej Sąd uznał za przedwczesne w sytuacji gdy zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli Sądu oraz nie pozwala na ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze (a w wcześniej w odwołaniu) Stwierdzając, że w sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ uwzględni powyższe rozważania prawne. W granicach i w sposób wynikający z brzmienia z art. 136 § 1 k.p.a. uzupełni materiał dowodowy sprawy a następnie wyda decyzję, która zawierać będzie wyczerpujące ustalenia faktyczne i prawne.