IV SA/Wr 599/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i zobowiązanie do ich zwrotu I oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu H. F. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22 % VAT od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (jedn. tekst z 2006r. Dz. U. Nr 139 poz. 992 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania H. J. od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...], nr [...] uznającej za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i zobowiązującej do ich zwrotu; utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w B., decyzją wymienioną na wstępie uznał za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne na dziecko E. W. w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w okresie od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 sierpnia 2005r. w łącznej wysokości 2.720 zł oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego pobranego w okresie od dnia 1 maja 2005r. (powinno być 2004 dop. Sądu) do dnia 29 października 2004r. w łącznej wysokości 3.018 zł oraz zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na syna E. W. w łącznej wysokości 5.738 zł wraz z ustawowymi odsetkami wyliczonymi do dnia 18 sierpnia 2009r. w wysokości 3.324,72 zł na podany rachunek OPS w B. w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w B. powołał się na decyzję własną z dnia [...], nr [...] którą zmienił decyzję z dnia [...], nr [...] w ten sposób, że odmówił H. J. prawa do dodatku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka E. W. od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 sierpnia 2005r. oraz odmówił prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna E. W. od dnia 1 maja 2004r. do dnia 29 października 2004r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się również na wcześniej przeprowadzone postępowanie i ustalenia organu, z których wynika, że strona wychowuje syna E. W. ur. 5 kwietnia 2001r. wspólnie z jego ojcem R. W. Strona w dniu 9 maja 2007r. oświadczyła do protokołu, że od momentu urodzenia syna E. W., wychowuje go wspólnie z jego ojcem R. W. Wprawdzie później zaprzeczyła temu twierdzeniu, jedynie przyznając że ojciec dziecka uczestniczy w jego wychowaniu poprzez częste wizyty w jej domu (2-3 razy w tygodniu), zabieranie dziecka na spacery, nocowanie w jej domu, wspólne spędzanie świąt. Jakkolwiek strona nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem dziecka, ich relacje są dobre i nie ulega wątpliwości, że ojciec dziecka aktywnie uczestniczy w jego wychowaniu. Organ I instancji powołał się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2008r., Sygn. akt IV SA/Wr 138/08, który zapadł w wyniku skargi H. J. wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] numer [...]. Wymienionym wyrokiem WSA we Wrocławiu wprawdzie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium jak i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora OPS w B., lecz z zupełnie innych powodów, niż to strona zarzuciła w skardze. Ponad wszelką wątpliwość Sąd podkreślił, że ustalenia organu I instancji dotyczące wspólnego wychowywania przez stronę syna E. W. wraz jego ojcem R. W., są dokonane prawidłowo. Natomiast Sąd podkreślił w uzasadnieniu wyroku naruszenie przepisów postępowania przez organy obu instancji, polegające na wydaniu decyzji uznającej wypłacone Stronie świadczenia rodzinne za nienależne bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej te świadczenia. Organ I instancji w ponownym postępowaniu ustalił i przyjął, że H. J. nie jest matką samotnie wychowującą syna E. W., dziecko to bowiem wychowuje wspólnie z jego ojcem, a składając oświadczenie o samotnym wychowywaniu dziecka świadomie wprowadziła organ w błąd. Ustalenia powyższe dały podstawę do zmiany decyzji z dnia [...] nr [...], i odmowy prawa do świadczeń w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka E. W. przyznanego na okres 1 maja 2004r. – 31 sierpnia 2005r. oraz odmowy prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem E. W. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego to jest 1 maja 2004r. – 29 października 2004r., a następnie do wydania decyzji z dnia [...] uznającej wypłacone świadczenia rodzinne za nienależne z jednoczesnym zobowiązaniem strony do ich zwrotu w terminie do 30 kwietnia 2009r. W wyniku odwołania wniesionego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...], nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję, wskazując na uchybienia proceduralne, popełnione przez organ I instancji. Uchybienia te polegały na tym, że decyzja uznająca wypłacone świadczenia za nienależne wydana została zanim decyzja z dnia 5 lutego 2009 r. zmieniająca decyzję z dnia 25 maja 2004r. uzyskała atrybut ostateczności, a ponadto decyzja uznająca wypłacone świadczenia za nienależne wydana została już po upływie 3 dni od daty doręczenia stronie postanowienia wszczynającego postępowanie w tej sprawie. W ponownym postępowaniu, organ I instancji oparł się w zasadzie na dotychczas zebranym materiale dowodowym lecz w dniu 27 lipca 209r. powiadomił stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i ustosunkowania się do zebranych dowodów. W dniu 4 sierpnia 2009r. strona zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i oświadczyła, że jest osobą samotnie wychowującą dzieci, utrzymującą się wyłącznie ze świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych oraz, że nigdy nie wychowywała syna E. W. wspólnie z jego ojcem R. W. W wyniku tak ustalonego stanu faktycznego, w dniu 18 sierpnia 2008r. została wydana decyzja nr [...] uznająca za nienależne świadczenia rodzinne w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka E. W. wypłacone za okres od 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r. w wysokości 2.720,00 zł oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od 1 maja 2004r. do 29 października 2004r. w wysokości 3.018,00 zł W decyzji tej również zobowiązano stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej wysokości 5.738,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 3.324,72 zł na rachunek organu w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Organ w uzasadnieniu decyzji powołał się na art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności na świadome wprowadzenie w błąd organu poprzez nieprawdziwe oświadczenie złożone w dniu 28 kwietnia 2004r. o samotnym wychowywaniu syna E. W. Od powyższej decyzji odwołała się w ustawowym terminie H. J., wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu strona podniosła te same argumenty, o których pisała w poprzednich sprawach w szczególności, że z ojcem dziecka R. W. nie tworzą rodziny i nie wychowują wspólnie syna E. Jej zdaniem, o wspólnym wychowywaniu dziecka można mówić, gdy rodzice mieszkają razem, mają do siebie zaufanie, dzielą się uwagami o dziecku oraz wspólnie decydują o jego potrzebach. Jednocześnie nie zaprzeczyła, że nie utrudnia ojcu kontaktów z dzieckiem. Zaznaczyła również, że nie dowiedziono jej składania fałszywych zeznań ani nie toczy się przeciwko niej sprawa karna o składanie fałszywych zeznań, a tym bardziej nie zapadł wyrok skazujący. Ponadto opisała swoją trudną sytuację materialną, która nie pozwoli jej na uregulowanie tak znacznej kwoty. Na podstawie powyższego Kolegium ustaliło, że w dniu [...] decyzją nr [...] organ I instancji przyznał stronie prawo do świadczeń rodzinnych z tytułu samotnego wychowywania dzieci D. M. i E. W., ponieważ strona składając wniosek o przyznanie takich świadczeń oświadczyła, że sama wychowuje swoje dzieci, gdyż jest osobą rozwiedzioną. W maju 2007r. organ powziął informację mającą istotne znaczenie w sprawie zasadności przyznanych świadczeń i wezwał stronę do złożenia wyjaśnień, co uczyniła w dniu 9 maja 2009r. składając do protokołu oświadczenie, że od momentu urodzenia syna E. W. wychowuje wspólnie dzieci z jego ojcem R. W. Fakt wspólnego zamieszkiwania i wychowywania dzieci przez stronę wraz z R. W. potwierdzili sąsiedzi strony w dniu 23 maja 2007r. w obecności trojga pracowników organu I instancji. Jakkolwiek w dniu 25 maja 2005r. strona zmieniła swoje oświadczenie z dnia 9 maja 2007r. to jednak przyznała, że czasami R. W. nocuje w jej mieszkaniu, zabiera dziecko na spacery, zajmuje się nim a stosunki panujące pomiędzy nimi określiła jako dobre. R. W. oświadczył, że nie tworzą rodziny z matką dziecka i nie wychowują wspólnie syna, jednak pomaga i odwiedza dziecko prawie codziennie, zdarza się , że nocuje 2-3 razy w tygodniu i razem spędzają święta (wywiad z dnia 24 maja 2007r.). W wyniku tak ustalonego stanu faktycznego organ I instancji w dniu [...] wydał decyzję nr [...], w której zmienił decyzję z dnia [...] w ten sposób, że odmówił stronie prawa do zasiłku rodzinnego jak i dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci D. M. i E. W. w okresie 1 maja 2004r. – 31 sierpnia 2005r., jak również odmówił prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na E. W. w okresie 1 maja 2004r. – 9 października 2004r. uznając jednocześnie pobrane świadczenia za nienależne. Decyzja powyższa, na skutek odwołania wniesionego przez stronę została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...] decyzją nr [...] z zaleceniem ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu dokładnego ustalenia, czy pobrane świadczenia istotnie były nienależnie pobrane. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania organ I instancji dniu [...] wydał decyzję nr [...] stwierdzającą między innymi w pkt. 1, że świadczenia rodzinne w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wys. 170 zł miesięcznie, pobrane w okresie 1 maja 2004 – 31 sierpnia 2005r. na dzieci D. M. i E. W. oraz dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wys. 505,80 zł miesięcznie na E. W. pobrany w okresie 1 maja 2004r. – 29 października 2004r. w łącznej wysokości 8.458,00 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi. Jednocześnie organ I instancji w wymienionej decyzji nakazał zwrot pobranych nienależnie świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami do dnia31.12.2007r. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...], nr [...]. W wyniku skargi wniesionej przez stronę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 3 października 2008r., Sygn. akt IV SA/Wr 138/08, uchylił decyzję SKO jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Motywy uzasadnienia wyroku wskazują, że Sąd uznał za prawidłową ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy obu instancji co do faktu wspólnego wychowywania E. W. przez oboje rodziców. Natomiast zostały naruszone przepisy postępowania polegające na rozstrzygnięciu w jednej decyzji zarówno o zmianie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne jak i uznaniu tychże świadczeń za nienależne oraz zobowiązaniu strony do zwrotu tych świadczeń, zanim decyzja stała się ostateczna, co zadecydowało o uchyleniu decyzji obu organów. Organ I instancji decyzją z dnia [...], nr [...] zmienił decyzję nr [...] z dnia [...] w ten sposób, że odmówił stronie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna E. W. od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 sierpnia 2005r. jak i prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od dnia 1 maja 2004r. do dnia 29 października 2004r. Następnie w dniu 12 marca 2009r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie uznania pobranych przez stronę świadczeń rodzinnych za nienależne i postanowienie w tej sprawie zostało doręczone stronie w dniu 20 marca 2009r. Już w dniu 23 marca 2009r. została wydana decyzja uznająca pobrane świadczenia za nienależne z jednoczesnym zobowiązaniem strony do ich zwrotu w terminie do dnia 30 kwietnia 2009r. Organ I instancji w podstawie prawnej decyzji wskazał między innymi art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez bliższego wyszczególnienia podstaw świadczących o nienależności pobranych przez stronę świadczeń rodzinnych w okresach wymienionych w tej decyzji. Jak to wyżej ustalono, decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...], nr [...] z powodu wskazanych uchybień w postępowaniu. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych - za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Zatem do uznania świadczeń za nienależnie pobrane wystarczy udowodnienie, że osoba pobierająca te świadczenia świadomie wprowadziła w błąd organ przyznający świadczenia. Całe dotychczasowe postępowanie i ustalenia organu I instancji, jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie wychowywania E. W. potwierdza, że jest on wychowywany wspólnie przez oboje rodziców. Ustalenie te uzyskały aprobatę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 października 2008r., Sygn. akt IV SA/Wr 138/08. Tym samym oświadczenie strony z dnia 28 kwietnia 2004r. o samotnym wychowywaniu syna E. W. było nieprawdziwe i jednocześnie wprowadzało w błąd organ dokonujący wypłaty świadczeń rodzinnych. Sąd jednak wyraźnie wskazał, że bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie, nie można wydać jednoczesnej decyzji uznającej te świadczenia za nienależne. Tym bardziej nie może Strona być zobowiązana do zwrotu nienależnego świadczenia, zanim decyzja stanie się ostateczna i będzie podlegała wykonaniu zgodnie z art. 130 § 1 Kpa. Decyzja z dnia [...], nr [...] przyznająca świadczenia rodzinne z tytułu samotnego wychowywania syna E. W. została zmieniona w dniu 5 lutego 2009 r. decyzją nr [...] i decyzja zmieniająca uzyskała atrybut ostateczności z dniem 1 lipca 2009r., ponieważ została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] , nr [...]. Zatem już w dniu 18 sierpnia 2009r. organ I instancji mógł wydać decyzję uznającą wypłacone świadczenia rodzinne za nienależne ponieważ postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte wcześniej, w dniu 12 marca 2009r. Wprawdzie decyzja wydana w wyniku tego postępowania została uchylona do ponownego rozpatrzenia, nie oznacza to jednak konieczności ponownego wszczynania postępowania w tej samej sprawie skoro poprzednie postępowanie nie zostało zakończone ostateczną decyzją. Organ zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w terminie 30 dni, lecz dopiero od daty "uprawomocnienia się decyzji". Chodzi oczywiście o datę uzyskania atrybutu ostateczności przez decyzję. Odnosząc się do argumentów strony podniesionych w odwołaniu o samotnym wychowywaniu syna E. W., Kolegium nie podzieliło tych argumentów, gdyż ta sprawa była już przedmiotem rozważenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i ustalono, że fakt wspólnego wychowywania nie musi oznaczać prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez oboje rodziców ani wspólnego zamieszkiwania. Ponad wszelką wątpliwość zostało wykazane, że ojciec dziecka przebywa u jego matki 2-3 razy w tygodniu, w każde święta, interesuje się jego wychowaniem , nocuje z dzieckiem itp. Co do argumentów o trudnej sytuacji materialnej strony, która zapewne uniemożliwi spłatę długu, Kolegium wyjaśnia, że sprawa ta nie może być rozpatrzona w niniejszym postępowaniu. Decyzję w przedmiocie ewentualnego umorzenia zadłużenia podejmuje organ I instancji, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. J. wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła organowi drugiej instancji naruszenie art. 96 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez błędną jego interpretację, a w szczególności poprzez przyjęcie, że wychowuje wspólnie syna E. W. z jego ojcem R. W. Ponadto w uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, ponownie przytaczając swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną natęży rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Jan Paweł Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2008r., s. 326). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na Sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392). Rozstrzygając niniejszą skargę Sąd był zatem związany ustaleniami, które zapadły w toku rozpoznawania skargi H. J. zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2008r., sygn. akt IV SA/Wr 138/08. Z uzasadnienia wskazanego orzeczenia sądowego jednoznacznie wynika, że Sąd uznał za prawidłową ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy obu instancji co do faktu wspólnego wychowywania E. W. przez oboje rodziców. Sąd ustalił ponadto, że w świetle obowiązujących przepisów strona wychowuje samotnie syna D. M., gdyż R. W. nie jest ojcem biologicznym dziecka. W ocenie Sądu zostały natomiast naruszone przepisy postępowania polegające na rozstrzygnięciu w jednej decyzji zarówno o zmianie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne jak i uznaniu tychże świadczeń za nienależne oraz zobowiązaniu strony do zwrotu tych świadczeń, zanim decyzja stała się ostateczna, co zadecydowało o uchyleniu decyzji obu organów. Sąd w szczególności wskazał, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało pobrane. Sąd przyjął, że dopóki decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję na podstawie której świadczenie zostało przyznane nie jest ostateczna, brak jest podstaw do przyjęcia, że pobrane świadczenie jest świadczeniem nienależnym. Powołany wyrok jest prawomocny. Tym samym rozpatrując niniejszą sprawę Sąd jest zobligowany postanowieniami powołanego wyżej art. 153 p.p.s.a. jedynie do rozważenia, czy organ zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania podatkowego zawartych w wyroku z dnia 3 października 2008r. Wskazać należy, że Sąd, zgodnie z postanowieniami przepisu art 134 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Analiza akt administracyjnych sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w prawidłowy sposób wykonało zalecenia zawarte w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 3 października 2008r. Przede wszystkim w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie wszechstronnej analizy stanu faktycznego sprawy ustalono, że H. J. od urodzenia dziecka E. W. wychowuje to dziecko wspólnie z jego ojcem biologicznym R. W. Ustalenia te uzyskały aprobatę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 października 2008 r. Oznacza to, że skoro Sąd we wcześniejszym wyroku zaakceptował stanowisko organów, że skarżąca nie wychowuje samotnie syna E. lecz czyni to z jego ojcem, to – bez względu na treść uzasadnienia w tym zakresie – skarżąca nie może w niniejszym postępowaniu skutecznie kwestionować prawidłowości zaskarżonej decyzji w tej części. W świetle tych ustaleń organy prawidłowo skonstatowały, że oświadczenie strony z dnia 28 kwietnia 2004r. o samotnym wychowywaniu syna E. W. było nieprawdziwe i jednocześnie wprowadzało w błąd organ dokonujący wypłaty świadczeń rodzinnych. Zatem świadczenia rodzinne pobrane na syna E. W. z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznane decyzją organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Z kolei art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Po dokonaniu powyższego ustalenia wykonano zalecenie zawarte w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 3 października 2008r. wskazujące, że bez uprzedniego skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie, nie można wydać jednoczesnej decyzji uznającej to świadczenie za nienależne. W rzeczowej sprawie decyzją z dnia 5 lutego 2009 r., nr [...] organ pierwszej instancji zmienił decyzję nr [...] z dnia [...] w ten sposób, że odmówił stronie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna E. W. od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 sierpnia 2005r. jak i prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od dnia 1 maja 2004r. do dnia 29 października 2004r. Decyzja powyższa (zmieniająca) uzyskała atrybut ostateczności z dniem 1 lipca 2009r., ponieważ została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] SKO [...]. W dalszej kolejności wydano decyzję uznającą wypłacone świadczenie rodzinne za nienależne i zobowiązujące do jego zwrotu. Organ, w ślad za cytowanym wyrokiem prawidłowo skonstatował, że aktualna sytuacja rodzinna, materialna i to czy obecnie skarżąca zamieszkuje z R. W. nie ma istotnego znaczenia w rzeczowej sprawie z uwagi na okoliczność , że przedmiotem oceny organów były lata 2004r-2007r. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 "c" Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).