IV SA/Wr 614/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz - Kremis, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. W dniu 24 czerwca 2019 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wpłynął wniosek J. B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babką A. M. (ur. [...].). Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy C. odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 18. roku życia ani w trakcie nauki w szkole. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium zaleciło szczegółowe ustalenie zakresu sprawowanej opieki, jak również ustalenie czy przed złożeniem wniosku strona pracowała i czy konieczność sprawowania opieki zmusiła stronę do rezygnacji z zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na datę powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wskazując że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został dotychczas wykonany przez ustawodawcę i nie dokonano żadnych zmian legislacyjnych, co oznacza, że zamierzoną wolą ustawodawcy jest wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż w okresach wymienionych w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej: u.ś.r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym, nie jest dopuszczalne oparcie wydania decyzji na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. SKO stwierdziło również, że wnioskodawczyni sprawuje stałą i całodobową opiekę nad babcią. Jednakże według SKO, w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy nie podejmowanie przez stronę zatrudnienia, a wykonywana przez nią opieką nad babcią. W sprawie bezsporną okolicznością jest to, że strona w chwili wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawała w zatrudnieniu, ani nie uprawdopodobniła, że zamierzała podjąć konkretne zatrudnienie, a z uwagi na konieczność opieki nad babcią nie mogła tego uczynić. Strona wprost oświadczyła w toku wywiadu środowiskowego, że nigdy nie pracowała zawodowo, albowiem zajmowała się wychowywaniem dzieci. W nawiązaniu do powyższego organ nadmienił, że niejednokrotnie kobiety wychowują jedno, dwójkę, czy nawet więcej dzieci, godząc obowiązki wychowawcze z pracą zawodową. Poza tym skoro strona, mając obecnie 42 lata i będąc w pełni sił zdrowotnych, nigdy nie podejmowała żadnego zatrudnienia, to trudno dać wiarę jej twierdzeniom na obecnym etapie, że to właśnie z powodu niepełnosprawności babki zaistniała u niej przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn.. akt IV SA/Wr 155/20 uchylił zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że nie jest zasadne wymaganie od osób zaangażowanych w opiekę starań o pozyskanie ofert z rynku pracy jedynie po to, by wykazać, iż pracy tej nie są w stanie podjąć wobec powinności w stosunku do podopiecznego. Ponadto okoliczność niepodejmowania przez wnioskodawcę w przeszłości zatrudnienia nie wyklucza ex definitione możliwości rozważania w konkretnym przypadku spełnienia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia. Uprawdopodobnienie okoliczności niepodjęcia zatrudnienia musi koncentrować się wokół zagadnienia teoretycznej możliwości wykonywania pracy zarobkowej w kontekście codziennych czynności pielęgnacyjnych wykonywanych w warunkach uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ powinien zatem ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad daną osobą niepełnosprawną, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia. Organ nie poczynił ustaleń dotyczących potencjalnej gotowości do podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą w wypadku, gdyby nie sprawowała ona opieki nad niepełnosprawną babką. Postępowanie dowodowe winno być skoncentrowane na ocenie wymiaru i ciężaru codziennych powinności pielęgnacyjnych w kontekście potencjalnej możliwości świadczenia pracy, ewentualnie zarobkowania na innej podstawie. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się informacja, z której wynika, że osoba bezrobotna o numerze pesel opowiadającym numerowi pesel skarżącej złożyła wniosek o wykreślenie z ewidencji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy C. odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 18. roku życia ani w trakcie nauki w szkole. Poza tym organ uznał, że wnioskodawczyni znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad babką, a zostałaby jej zaoferowana praca to byłaby gotowa do jej podjęcia. W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. przez jego zastosowanie, przy pominięciu okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej wyrażonej w tym przepisie, tj. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium ponownie zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym, nie jest dopuszczalne oparcie wydania decyzji na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazując na powyższe organ ten uznał, że stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie wskazanej w decyzji tego organu przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie było prawidłowe. W ocenie organu, strona należy do kręgu "innych osób" w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Wnioskodawczyni sprawuje stałą i całodobową opiekę nad babką. Stan zdrowia babki ustalił na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...], z którego wynika, że legitymuje się ona znacznym stopnień niepełnosprawności, wydanym na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 lutego 2019 r., a przyczyną niepełnosprawności są choroby układu oddechowego i krążenia (symbol przyczyny niepełnosprawności: 07-S). Na podstawie kart leczenia szpitalnego oraz zaświadczeń lekarskich organ ustalił, że babka skarżącej choruje na nieokreśloną chorobę tkanki śródmiąższowej płuc oraz inne niedokrwistości, ma torbiel korową i zmianę ogniskową w zakresie kory nerki lewej. Ponadto, choruje na wadę serca, polegającą na umiarkowanej niedomykalności mistralnej oraz złożonej wadzie zastawki aortalnej. Ma zdiagnozowaną przepuklinę rozworu przełykowego oraz żółciowe zapalenie błony śluzowej żołądka. Na podstawie wywiadu środowiskowego organ ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, dwójką dzieci oraz z babką. Strona nigdy nie pracowała zawodowo, zajmowała się wychowywaniem dzieci, a opieki nad babką podjęła się cztery lata temu, kiedy stan zdrowia babki uległ pogorszeniu. Babka strony ma problemy z utrzymaniem równowagi, w obrębie mieszkania porusza się przy pomocy strony. Strona pomaga przy korzystaniu z toalety oraz przy kąpieli. Strona pilnuje, by podczas snu babcia miała odpowiednią pozycję półsiedzącą. Podopieczna nie jest pampersowana, ani cewnikowana, nie ma odleżyn. Strona podaje posiłki, pilnuje regularnego przyjmowania leków (trzy raz dziennie), wykupuje lekarstwa, organizuje konsultacje lekarskie w domu. Brak podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy argumentował natomiast brakiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez stronę opieką nad babką a rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia celem sprawowania tej opieki. W oświadczeniu z dnia 30 października 2019 r. wnioskodawczyni podała, że nigdy nie pracowała, gdyż zajmowała się wychowywaniem dzieci. Wnioskodawczyni w okresie od 17 lutego 1999 r. do 6 kwietnia 2003 r. była zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu z dnia 24 marca 2021 r. strona wyjaśniła, że jej dzieci są już w takim wieku (tj. 14 i 17 lat), że mogłaby podjąć pracę zawodową, lecz jej nie podejmuje z uwagi na opiekę nad babką. SKO podkreśliło, że strona przez 4 lata była zarejestrowana w PUP i nigdy nie podjęła żadnego zatrudnienia. Wnioskodawczyni ma 42 lata i mogłaby legitymować się co najmniej kilkunastoletnim stażem pracy. Tymczasem jej jedyna aktywność polegała na figurowaniu przez 4 lata w rejestrze PUP, przy czym strona nie udowodniła, że niepodejmowanie zatrudnienia wynikało z przyczyn niezależnych od niej (np. brak ofert pracy). Nie wynika również, aby strona miała problemy zdrowotne, uniemożlwiające podjęcie zatrudnienia przed rozpoczęciem sprawowania opieki. Należy przyjąć, że niepodejmowanie pracy wynikało z dobrowolnego wyboru strony. Fakt posiadania dwójki dzieci nie jest przeszkodą do wykonywania pracy. Niejednokrotnie bowiem kobiety wychowują nawet kilkoro dzieci i godzą obowiązki wychowawcze z pracą zawodową. W podsumowaniu organ drugiej instancji stwierdził, że trudno dać wiarę twierdzeniom strony, że podjęłaby zatrudnienie, ponieważ dzieci z uwagi na wiek nie wymagają już ścisłej opieki. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika (adwokata), zaskarżyła decyzję SKO, podnosząc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki – niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami w postaci konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie strony, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że skarżąca opiekuje się niepełnosprawną babką, a opieka ta uniemożliwia stronie podjęcie zatrudnienia. Skarżąca gotowa jest podjąć zatrudnienie, lecz ze względu na stan zdrowia babki nie jest to możliwe, a tym samym wbrew twierdzeniom organu skarżąca zrezygnowała z aktywności zawodowej. Na tle przedstawionej argumentacji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżąca złożyła również wniosek o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 111), dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl ustępu 1b cytowanego artykułu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną babką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 15 kwietnia 2019 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 lutego 2019 r. Organy obu instancji nie kwestionują, że skarżąca jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność babki strony nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie trwania nauki w szkole lub w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia. Natomiast organ drugiej instancji uznał, że kryterium wieku powstania niepełnosprawności nie powinno być brane pod uwagę, jednakże stronie nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ brak związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babką. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd w pełni podziela argumentację Kolegium związaną z momentem powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Kolegium słusznie przywołało tu bowiem przytoczone powyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące tej kwestii. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Jak stanowi art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne oraz wchodzą w życie z dniem ogłoszenia (Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, który nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy). Oznacza to, że sądy są związane orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie stwierdzenia przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu prawa, dlatego nie mogą się uchylić od tego związania przez wzgląd na jakiekolwiek treści zawarte w uzasadnieniu takiego orzeczenia. Jak wynika przy tym z ustępu 4 wskazanego artykułu 190, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Tym samym nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 1079/17). Nie jest natomiast kwestionowany przez organy fakt sprawowania opieki przez skarżącą nad niepełnosprawną babką. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniach 4 lipca 2019 r. i 30 października 2019 r. organ ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, dwójką dzieci oraz z babką. W tym samym domu zamieszkuje również matka skarżącej (synowa wymagającej opieki babki skarżącej). Strona nigdy nie pracowała zawodowo, zajmowała się wychowywaniem dzieci, a opieki nad babką podjęła się cztery lata temu, kiedy stan zdrowia babki uległ pogorszeniu. Babka strony ma problemy z utrzymaniem równowagi, w obrębie mieszkania porusza się przy pomocy strony. Strona pomaga przy korzystaniu z toalety oraz przy kąpieli. Strona pilnuje, by podczas snu babcia miała odpowiednią pozycję półsiedzącą. Podopieczna nie jest pampersowana, ani cewnikowana, nie ma odleżyn. Strona podaje posiłki, pilnuje regularnego przyjmowania leków (trzy raz dziennie), wykupuje lekarstwa, organizuje konsultacje lekarskie w domu, towarzyszy w trakcie spacerów. Jednakże Sąd podziela stanowisko SKO co do braku związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną babką. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w momencie orzekania przez SKO miała 42 lata i nigdy nie pracowała zawodowo. Wnioskodawczyni w okresie od 17 lutego 1999 r. do 6 kwietnia 2003 r. była zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu z dnia 30 października 2019 r. wskazała, że nigdy nie pracowała zawodowo z uwagi na wychowywanie dzieci (dwóch synów), a 4 lata temu podjęła się opieki nad babką. W oświadczeniu z dnia 24 marca 2021 r. strona wyjaśniła, że obecnie mogłaby podjąć zatrudnienie ponieważ synowie są w wieku 14 i 17 lat, jednakże nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na opiekę nad niepełnosprawną babką. W tym miejscu należy przypomnieć, że WSA w wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r. zalecił organom ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad daną osobą niepełnosprawną, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia. Organ nie poczynił bowiem ustaleń dotyczących potencjalnej gotowości do podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą w wypadku, gdyby nie sprawowała ona opieki nad niepełnosprawną babką. W ocenie Sądu, SKO zasadnie uznało, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą wynika z jej dobrowolnego wyboru w zakresie aktywności zawodowej i nie jest konsekwencją sprawowania opieki nad babką. Skarżąca nie podejmowała zatrudnienia zarówno przez okres kilku lat przed urodzeniem synów, jak również w okresie późniejszym, kiedy dzieci strony osiągnęły wiek szkolny, a strona nie sprawowała jeszcze opieki nad babką. Skarżąca nie powołała się w tym zakresie na żadne względy zdrowotne. Nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy jej argumentacja odnośnie braku aktywności zawodowej jedynie z powodu sprawowania opieki nad babką. Skarżąca nie podała również żadnych okoliczności, które wskazywałyby na jej zamiar podjęcia zatrudnienia, np. dotyczący pogorszenia sytuacji finansowej rodziny. W oświadczeniach o stanie majątku z dnia 4 lipca 2019 r. i 30 października 2019 r. strona wskazała, że źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę męża strony w [...], a małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 50 m2 (w trakcie rozbudowy) i są w posiadaniu działek o powierzchni 0,8310 ha. Natomiast w oświadczeniu o stanie majątku z dnia 24 marca 2021 r. strona wskazała, że źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę męża strony, a małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni [...] (w trakcie rozbudowy) i są w posiadaniu działek o powierzchni [...] ha. Strona nie powoływała się na pogorszenie sytuacji majątkowej. Organ słusznie wskazał, że przeszkodą do podjęcia zatrudnienia nie jest fakt sprawowania opieki nad dziećmi, zwłaszcza po osiągnięciu przez dzieci wieku szkolnego. Należy wskazać, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Takiego związku przyczynowo – skutkowego Sąd nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu dla osób niepodejmujących zatrudnienia. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.