IV SA/Wr 618/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymało mocy decyzję z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. R., działającego z upoważnienia Burmistrza w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2011 r. A. W. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. R. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad teściową E. W. lat 83, która orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] marca 2011 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. odmówił przyznał wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podał, że A. W. jest synową czyli osobą powinowatą, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Z tej racji nie należy ona do kręgu osób wymienionych w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze.zm.) dalej ustawa, a tym samym nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji tej A. W. złożyła odwołanie, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie spornego świadczenia lub jej uchylenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2011 r. Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu powtórzyło argumentację zawartą w decyzji organu I instancji wskazując, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Krąg osób zobowiązanych do alimentacji określony został w art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oprócz osób tam wymienionych do kręgu zobowiązanych do alimentacji należą również inne osoby. Obowiązek alimentacyjny wynikać może tak z pokrewieństwa jak i z więzów prawnych, z którymi ustawodawca wiąże jego istnienie. Są nimi - poza obowiązkami alimentacyjnymi krewnych w linii prostej i rodzeństwa - również: 1) obowiązki między małżonkami, małżonkami żyjącymi w separacji lub byłymi małżonkami (art. 27, 60, 614, 21 w zw. z art. 60 k.r.o.), 2) obowiązki pomiędzy powinowatymi (art. 144 k.r.o.), 3) obowiązek mężczyzny, którego ojcostwo zostało uprawdopodobnione, łożenia na utrzymanie matki dziecka w okresie porodu i połogu oraz na utrzymanie dziecka przez trzy miesiące po urodzeniu (art. 141 § 1 k.r.o.), 4) obowiązek alimentacyjny między osobami związanymi relacją przysposobienia (na wzór relacji pokrewieństwa), w tym również po jego rozwiązaniu (art. 125 § 1 k.r.o.). Z akt sprawy wynika, że Edith Wypych jest teściową strony czyli osobą powinowatą. Ustawodawca określił obowiązek alimentacyjny pomiędzy powinowatymi w art. 144 k.r.o Zgodnie z tym przepisem dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, nie będącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, nie będącej jego matką. Mąż matki dziecka, nie będący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje żonie ojca dziecka, nie będącej matką dziecka. Powyższe uregulowanie nie nakłada obowiązku alimentacyjnego w relacjach między synową, a teściową i na odwrót. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca A. W. nie zgodził z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu podniosła, że świadczenie powinno zostać przyznane, w związku z opieką nad teściową E. W. lat 83, która orzeczeniem z dnia 1 marca 2011 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. E. W. jest bardzo schorowaną osobą, wymagająca całodobowej opieki osób trzecich, jest po amputacji kończyny dolnej prawej, porusza się wyłącznie na wózku inwalidzkim ma stwierdzoną krzycę (karta informacyjna leczenia szpitalnego Specjalistycznego Centrum Medycznego w P. Z. z dnia 5 i 26 listopada 2010 r., zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 3 stycznia 2011 r.). Wnioskodawczyni jest rodziną w stosunku do teściowej i fakt, iż nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji na jej rzecz nie powinien wywoływać dla niej ujemnych skutków prawnych, a w szczególności stanowić braku podstaw prawnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza, że nie ma żadnych innych domowników, którzy mogliby sprawować nad inwalidką całodobową opiekę, albowiem syn R. mieszka w Niemczech, a L. w S., najmłodszy syn M., który jest małżonkiem wnioskodawczyni pracuje w Niemczech, stąd też cała opieka nad teściową spoczywa tylko i wyłącznie na niej . Wobec tego należałoby uznać , że świadczenie pielęgnacyjne winna otrzymać z racji sprawowania opieki nad osobą wymagającą opieki (tj. teściową p. E. W.), albowiem osoba ta nie pozostaje w związku małżeńskim, nie posiada innych członków rodziny którzy mogliby sprawować nad nią opiekę ani też nie została umieszczona w rodzinie zastępczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] maja 2010 r. Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 17 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oprócz tego stosownie do art. 17 ust. 1a, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. W rozpatrywanym przypadku bezsporne jest, że E. W. lat 83 legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 1 marca 2011 r. i została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Nie ulega wątpliwości, że E. W. jako osoba niepełnosprawna i w podeszłym wieku wymaga stałej opieki zapewnionej przez inną osobę. Powołany art. 17 ust. 1 ustawy uzależnia jednak przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom aniżeli matka, ojciec czy opiekun faktyczny dziecka, które rezygnują z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, od tego, czy na osobach tych ciąży wobec podopiecznego obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "kro." Z przedstawionych przepisów wynika, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiążą się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym, który jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III kro. Zgodnie z dyrektywą art. 128 kro, obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Art. 61.7 kro określa zasady pokrewieństwa. W § 1 wskazano, że krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki, itd.). Zgodnie do art. 129 § 1 kro w przypadku istnienia kilku zstępnych lub wstępnych obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, o czym stanowi art. 132 kro W takim razie z regulacji określających krąg osób zobowiązanych do alimentacji, jak i ze znowelizowanego art. 17 ustawy (poprzez dodanie ust.1a) wynika, że ustawodawca konsekwentnie utrzymał zasadę, że do świadczenia tego uprawnieni są krewni osoby wymagającej opieki i to z najbliższego kręgu, natomiast dalsi krewni tylko w warunkach precyzyjnie określonych w ustawie. Osobom innym, które sprawują faktyczną opiekę nad osobą tej opieki wymagającą, ustawodawca do świadczenia pielęgnacyjnego nie przyznał. Tak zatem, uprawnionymi do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym są przede wszystkim osoby spokrewnione. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, skarżąca jest synową E. W., a zatem nie należy do kręgu osób, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny (art. 128 kro), gdyż nie jest jej krewną w linii prostej. Z art. 61.8 § 1 kro z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Powstały stosunek powinowactwa oznacza wprawdzie przynależność do rodziny poprzez współmałżonka, ale brak jest powiązań z daną osobą więzami krwi. W ocenie Sądu uznać zatem należy, że organy administracji słusznie stwierdziły w niniejszej sprawie brak uprawnienia skarżącej do spornego zasiłku. Wobec tego nie miały możliwości przyznania przedmiotowego świadczenia. Wskazać przy tym należy, że argumenty podnoszone przez skarżącą w skardze, niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej rodziny, nawet przy najwyższym stopniu zrozumienia, nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ dotyczyły sfery pozaprawnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.