IV SA/Wr 626/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia NSA Asesor WSA Protokolant - Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/ - Tadeusz Kuczyński - Ewa Kamieniecka - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji . Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza B. K., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. K.; na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego /tj. Dz.U. 2000r. Nr 98, poz. 1071 z póz. zm./ oraz art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2003r. Nr 228 poz. 2255 z póz. zm./ oraz § 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz.U. Nr 45 poz. 433/ odmówił M. N. świadczenia w formie: 1) Zasiłku rodzinnego, wnioskowanego na J. N., P. N., K. N.. 2) Dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wnioskowanego na J.N., P. N., K. N.. 3) Dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, wnioskowanego na K. N.. 4) Dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - wyprawka -wnioskowany na J. N. i P. N.. 5) Dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania - dojazdy wnioskowany na J. N.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, iż zasiłek rodzinny przysługuje, łącznie z dodatkami rodzinom wychowującym dzieci, jeżeli miesięczny ich dochód osiągnięty w poprzednim roku kalendarzowym nie przekracza 504 zł na osobę w rodzinie albo 583 zł - razie wychowywania dziecka niepełnosprawnego. W obecnym okresie zasiłkowym prawo do świadczeń rodzinnych jest ustalane na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w 2002r. W przypadku strony suma dochodów miesięcznych osiągnięta w roku 2002r. na osobę wynosi [...]zł i przekracza ustawową kwotę 504 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji M. N. wskazała, iż jest osobą niepełnosprawną, samotnie wychowującą tróje niepełnoletnich dzieci. Zmarły mąż E. N., prowadził gospodarstwo rolne o powierzchni [...]ha. Postanowieniem Sądu Rejonowego Wydziału I Cywilnego w K. z dnia [...]r. nabyła [...]części w/w gospodarstwa, dzieci: T. N., J. N. P. N. i K. N. po [...]części. W dniu [...]r. skarżąca darowała swoją część synowi, który jej nieużytkuje. Grunty rolne po śmierci męża nigdy nie były przez skarżącą ani jej dzieci użytkowane. Od miesiąca [...]r. gospodarstwo rolne — w obrocie prywatnym dzierżawi w zamian za opłaty podatkowe p. K. N.. Skarżąca nie zgadza się z decyzją z dnia [...]r., gdyż nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżąca podniosła, że w tej samej sytuacji dzieci otrzymały zasiłek rodzinny wypłacany do [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]r. [...], wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 2 i 10 oraz art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ i § 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz.U. Nr 45, poz. 433/, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając orzeczenie organ II instancji podniósł, iż M. N. -lat [...], wdowa, jest osobą niepełnosprawną i matką samotnie wychowującą troje dzieci: J. N. - [...] lat, P. N. - [...] lat i K. N. – [...] lat. Wraz z dziećmi jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, które w [...]r. wydzierżawiła Panu K. N.. Dochód na osobę w rodzinie M. N. w [...]r. wyniósł [...]zł. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, lub osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł, a dla dziecka niepełnosprawnego - kwoty 583 zł. Zgodnie z art. 8 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, do zasiłku rodzinnego przysługuj ą dodatki z tytułu: 1) urodzenia dziecka; 2) opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; 3) samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania; 4) samotnego wychowywania dziecka; 5) kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; 6) rozpoczęcia roku szkolnego; 7) podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Ponieważ wymienione dodatki przysługują do zasiłku rodzinnego, zatem brak lub utrata uprawnień do zasiłku rodzinnego jest równoznaczny z brakiem lub utratą uprawnień do wyżej wymienionych dodatków do tego zasiłku. Ustawodawca zawarł w art. 3 pkt 2 cyt. ustawy wyjaśnienie użytego w tej ustawie pojęcia: "dochód rodziny" stanowiąc, że oznacza on przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i postanowił jednocześnie w art. 3 pkt 10, że "okres zasiłkowy" oznacza okres od dnia l września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Mając na względzie, że aktualny okres zasiłkowy trwa od l września 2003r. do 31 sierpnia 2004r. , zatem rokiem kalendarzowym /tj. liczonym jako 12 miesięcy od stycznia do grudnia/, poprzedzającym ten okres zasiłkowy jest rok 2002 i dochód z tego roku jest brany pod uwagę przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych, natomiast do świadczeń rodzinnych ustalanych na następny okres zasiłkowy tj. od l września 2004r. do 31 sierpnia 2005r. będzie brany pod uwagę dochód uzyskany w roku 2003. Wobec powyższego organ I instancji przy ustalaniu prawa M. N. do świadczeń rodzinnych był zobowiązany do uwzględnienia dochodu rodziny z 2002r. Ponadto zaznaczono, że do dnia l maja 2004r. zasiłki rodzinne były przyznawane w oparciu o przepisy ustawy z dnia l grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych /Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm/. Jednak ta ustawa utraciła moc obowiązującą z dniem l maja 2004r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 228 póz. 2255 ze zm./, która wprowadziła nowe zasady przyznawania zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków, omówione w niniejszej decyzji. Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz dokonaną wykładnię przepisów prawnych, należało orzec jak w sentencji. W skardze na niniejszą decyzję skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Według art. 3 i art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 155, poz. 1270/ dalej upsa sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem procedury administracyjnej, uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Skarga jest zatem uzasadniona. Decyzja wydana przez organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania winna spełniać wymogi przepisu art. 107 § l i 3 kpa w związku z art. 140 kpa. Powinna zatem zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, daty wydania, oznaczenia strony, lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne — wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W wyroku z dnia 15 listopada 2000r. sygn. I SA/Gd 668/98 /LEX nr 4710/ Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Zgodnie z art. 107 § l kpa uzasadnienie decyzji stanowi integralną część decyzji. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie Sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem." Uzasadnienie zatem stanowi integralną część decyzji, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Postępowanie odwoławcze, co wynika z brzmienia przepisu art. 138 kpa, powinno polegać na ponownym rozpatrzeniu sprawy od nowa i to pod względem legalności, jak i celowości. Rozpoznając sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzeć podniesione w odwołaniu zarzuty strony i ustosunkować się do niech w uzasadnieniu swojej decyzji. W wyroku z dnia 22 kwietnia 1998r. sygn. I SA/Lu 21/98 /LEX nr 34147/ Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu". Podobnie w wyroku z dnia 16 marca 1998r. sygn. II SA 96/98 /LEX nr 41681/ podkreślił, że "Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek, faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji." W świetle tego co przytoczono wyżej, nie można uznać za prawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Orzeczenie nie zawiera bowiem należytego uzasadnienia faktycznego. Zauważyć trzeba, iż organ odwoławczy nie przedstawił dowodów na podstawie, których ustalono wysokość dochodu rodziny skarżącej w 2002r. Ponadto organ II instancji nie wykazał, iż rzeczywiście w rozważanej sprawie, zostało przekroczone kryterium dochodowe. Brak jest, w tym względzie stosownych obliczeń. Zaskarżona decyzja nie poddaje się zatem kontroli Sądu. Organ odwoławczy nie ustosunkował się także do argumentów podniesionych w odwołaniu. Również organ ten nie odniósł się do dokumentów które skarżąca dołączyła do odwołania. Na marginesie należy zwrócić uwagę, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano decyzję organu I instancji z dnia [...]r. znak: [...]. Taka decyzja nie została jednak podjęta w sprawie. Wymienione uchybienia procesowe skutkowały koniecznością usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, co orzeczono na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c w związku z art. 152 upsa.