IV SA/Wr 627/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. UZSADNIENIE Przedmiotem skargi A. D. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] (nr [...]), wydana po rozpatrzeniu odwołania, jakie strona wniosła od decyzji z dnia [...] (nr [...]), wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta J. Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., i orzekającej o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną J. K. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 2 marca 2021 r. (data wpływu do organu) strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią – J. K. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynikało, że J. K. jest wdową i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (z dnia [...]) , wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. Zgodnie z treścią tego orzeczenia, ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...], natomiast nie da się ustalić początku powstania niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta J. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (dalej: organ pierwszej instancji) odmówił przyznania stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia podnosząc, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust.1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej: u.ś.r.), warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki datuje się od momentu, w którym miała ona ukończone 74 lata. Natomiast z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. W odwołaniu od tej decyzji strona zakwestionowała stanowisko organu pierwszej instancji podnosząc, że przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. należy wykładać zgodnie z poglądem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt SK 7/11, a w którym to orzeczeniu Trybunał orzekł o niekonstytucyjności części normy wynikającej z tego przepisu. Podniosła, że jej babcia jest osobą wymagającą stałej opieki ze względu na wiek i stan zdrowia. Zwróciła uwagę, że powtarzające się (coraz częściej) incydenty wymagające interwencji pogotowia oraz niezdolność do wykonywania samodzielnie czynności dnia codziennego wymagają od wnioskodawczyni stałej obecności, wsparcia i pielęgnacji. Składająca wniosek podkreśliła również, że jest jedyną osobą w rodzinie, która może zapewnić jej opiekę i zadbać o wszystkie potrzeby. W nawiązaniu do tej argumentacji strona wskazała, że córka babcia a matka wnioskodawczyni przebywa od ponad 20 lat za granicą i nie utrzymuje z rodziną kontaktu i nie można liczyć na jej pomoc. Strona zaakcentowała również, że z wykształcenia jest fizjoterapeutką, a zatem w ramach opieki dba także o utrzymanie babci w jak najlepszej sprawności fizycznej. Podkreśliła nadto silną więź emocjonalną z babcią. Pismem z dnia 26 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wezwało organ pierwszej instancji do uzupełnienia akt sprawy o ustalenie tego: - kto dotychczas sprawował opiekę nad J. K. (jako że ustalony stopień jej niepełnosprawności datuje się od kwietnia 2010 r.), w szczególności wówczas, gdy strona prowadziła działalność gospodarczą; - czy są inne osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do J. K.; - dlaczego inne osoby (w szczególności spokrewnione w stopniu pierwszym) nie mogą tej opieki sprawować; - czy strona zamieszkuje z babcią, a jeśli nie (we wniosku są podane inne miejsca zamieszkania), to czy babcia strony mieszka sama, czy z kimś, oraz czy osoby współzamieszkujące z J. K. (jeśli takowe są) sprawują również nad nią opiekę. Na podstawie przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni ma 2letnią córkę i 16letniego syna. Mieszka zarówno z rodziną - przy ul. [...] w [...], jak i u babci - przy ul. [...] w J. Wnioskodawczyni swój czas dzieli na sprawowanie opieki nad babcią i dwójką dzieci, jednak, zgodnie z twierdzeniami strony, większość czasu spędza z babcią. Z J. K. nie zamieszkują stale inne osoby, mogące sprawować nad nią opiekę. J. K. ma córkę, która mieszka w N. i ma z matką sporadyczny kontakt telefoniczny np. z okazji Świąt. Zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 14 czerwca 2021 r., od 2018 r do marca 2021 r. prowadziła ona działalność gospodarczą, albowiem babcia nie wymagała takiej opieki jak obecnie. Następnie, powołaną na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: organ drugiej instancji) w J. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Na wstępie organ drugiej instancji zaznaczył, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w sprawie należało pominąć niekonstytucyjną normę z art. 17 ust. 1b u.ś.r. i ocenić spełnienie przez stronę warunków do uzyskania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego bez odwoływania się do kryterium daty powstania niepełnosprawności. W dalszej kolejności wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. W rozwinięciu tej argumentacji organ drugiej podniósł, że w powołanych przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony m.in. przesłanką bycia osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką. Podkreślił, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odwołuje się do obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zaznaczył, że w przepisie art. 132 k.r.o. ustawodawca zawarł kolejność osób zobowiązanych do alimentacji. Natomiast z treści art. 129 § 1 k.r.o. wynika, że jeżeli jest kilku zstępnych, to obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy zwrócił uwagę, że z niespornych ustaleń faktycznych wynika, że babcia strony posiada córkę E., a zatem to tę córkę obciąża obowiązek alimentacyjny wobec J. K. w pierwszej kolejności. Obowiązek alimentacyjny dzieci wyprzedza bowiem obowiązek alimentacyjny wnuków. Organ drugiej instancji wyraźnie zaakcentował, że przy wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie i tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Organ ten nie wykluczył zatem (posiłkując się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów), że w pewnych szczególnych sytuacjach ograniczenia wynikające z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania, jak w przypadku - gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a zatem niezależnych od niego) nie może zajmować się rodzicem. Zdaniem organu drugiej instancji, w okolicznościach faktycznych sprawy taki szczególny przypadek nie zachodzi, albowiem strona nie przedstawiła żadnych dowodów na brak możliwości sprawowania tej opieki przez córkę J. K. – E., poza stwierdzeniem, że mieszka ona za granicą. W ocenie Kolegium, w sprawie nie wystąpiły zatem obiektywne okoliczności, które wskazywałyby na niemożność wypełniania obowiązku alimentacyjnego podług kolejności ustalonej przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Konkludując organ drugiej instancji zaznaczył, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych, czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Podkreślił, że jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej grupy osób, co precyzują przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyjaśnił, że z tego powodu, zawarte w art. 17 ust. 1a u.ś.r. uregulowanie prawne, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt zamieszkiwania w dużej odległości od osoby wymagającej opieki, czy, sporadyczny z nią kontakt. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem świadomego wyboru konkretnej osoby i nie zwalnia takiej osoby z obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego. Końcowo organ drugiej instancji zaznaczył, że realizacja obowiązku alimentacyjnego może mieć postać osobistych świadczeń opiekuńczych lub przybrać formę wsparcia finansowego np. poprzez opłacenie osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. Ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 132 k.r.o. w zw. z art. 17 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że strona, będąc wnuczką niepełnosprawnej J. K. nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią, mimo że zobowiązana w pierwszej kolejności córka J. K. a matka strony – E. T. nie ma możliwości tego obowiązku spełnić. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jej babcia z uwagi na zaawansowany wiek (86 lat) i liczne schorzenia wymaga całodobowej opieki, a w szczególności pomocy przy wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego. Skarżąca, z racji wykształcenia z zakresu fizjoterapii "ma możliwość i chęć", by zapewnić babci należytą opiekę i zadbać o wszystkie potrzeby związane z zapewnieniem jej egzystencji. Strona podniosła, że jest jedyną osobą, która opiekuje się babcią i dba o jej godne życie. Wskazała, że jej matka - E. T., która jest jedynym dzieckiem J. K., od 20 lat mieszka za granicą i utrzymuje z rodziną sporadyczny kontakt. Skarżąca zwróciła nadto uwagę, że córka J. K. nie jest emocjonalnie związana ani z matką, ani z córką i nie istnieje możliwość nakłonienia jej do opieki nad własną matką. Dodała, że nie ma również takich możliwości finansowych, albowiem pobiera bardzo niską emeryturę (975,01 zł). Na tle przedstawionej argumentacji strona skonstatowała, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów nie ma możliwości tej opieki sprawować. Skarżąca podniosła, że jej matka nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, "chociażby" z uwagi na dzielącą ją od J. K. odległość co do miejsca zamieszkania. Dodatkowo, nie jest możliwe uzyskanie od niej środków finansowych potrzebnych do zapewnienia babci należytej opieki. Do skargi strona dołączyła min. kserokopię oświadczenia E. T. (z dnia 22 lipca 2021 r.), z którego wynika, że od 2002 r. na stałe przebywa ona za granicą i nie utrzymuje kontaktu z matką. W oświadczeniu tym E. T. wskazała, że nie ma możliwości opiekowania się matką, a z uwagi na niską emeryturę nie może w jakikolwiek sposób zapewnić jej opieki finansowej. Składająca oświadczenie nadmieniła również, że od 2002 r. nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu męża. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o jej oddalenie. Podkreśliło, że w sprawie nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby na uznanie, że obowiązek alimentacyjny skarżącej względem babci wyprzedza obowiązek alimentacyjny córki. Zaakcentowało, że to dziecko jest – w pierwszej kolejności – zobowiązane do sprawowania opieki nad rodzicem. Skoro zatem skarżąca nie jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swojej babci, to nie może skutecznie – w świetle obowiązujących regulacji prawnych – ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kwestie sporne w sprawie dotyczą zasadności odmowy ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką, jaką skarżąca sprawuje nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. zasadność zgłoszonego przez stronę żądania oceniało m.in. przez pryzmat przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1a u.ś.r. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowi z kolei, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, że warunkiem koniecznym ubiegania się - na podstawie tego przepisu - o świadczenie pielęgnacyjne jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 809/17, wyrok, podobnie jak wszystkie pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, dostępny na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Łączna analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że regulacja art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadza natomiast możliwość udzielenia świadczenia innym osobom niż spokrewnionym w stopniu pierwszym, lecz jedynie w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione warunki określone w pkt 1-3 powołanego przepisu. W nawiązaniu do okoliczności faktycznych sprawy należy podnieść, że wnioskodawczyni jest wnuczką J. K., a zatem jest ona spokrewniona z babcią w drugim stopniu w linii prostej. Osobą spokrewnioną z J. K. w pierwszym stopniu jest córka J. K. – E. T., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (co należało przyjąć wobec braku podniesienia tej okoliczności przez reprezentującego stronę fachowego pełnomocnika), a zatem to E. T. jest osobą, której ustawodawca w pierwszej kolejności umożliwił ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne. Jak już wspomniano, przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom niż spokrewnione w stopniu pierwszym, lecz wyłącznie w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione warunki określone w pkt 1-3 tego przepisu. Trafnie argumentuje organ w zaskarżonej decyzji, że strona (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – przypis Sądu) nie przedstawiła żadnych dowodów na brak możliwości sprawowania tej opieki przez E. T. Sąd za prawidłową uznaje ocenę organu drugiej instancji, że takie okoliczności jak – fakt zamieszkania córki zagranicą, czy sporadyczny jej kontakt z matką nie stanowią dostatecznych przesłanek, które w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącej przed obowiązkiem alimentacyjnym córki osoby wymagającej opieki. Zasadnie w ramach tej argumentacji organ odwoławczy wskazuje, że podnoszone przez stronę okoliczności nie dają podstaw do uznania, że w sprawie wystąpiły obiektywne przeszkody w realizacji obowiązku alimentacyjnego przez E. T. wobec jej matki, a tylko takie uzasadniały odejście od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. Trzeba w tym miejscu dostrzec, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zanegowało możliwości odstępstwa od językowej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. na rzecz wykładni celowościowej i systemowej, ale uznało, że w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest przesłanek do zastosowania takiej metody wykładni przepisów prawa. Sąd ocenę organu drugiej instancji w pełni podziela, także uznając, że podnoszone przez stronę kwestie nie stanowią okoliczności szczególnych, a przy takich, które obiektywnie (a wiec w sposób niezależny od woli osoby zobowiązanej do alimentacji w pierwszej kolejności) uniemożliwiają realizację obowiązku alimentacyjnego według kolejności ustalonej w przepisach ustawy kodeks rodziny i opiekuńczy. Trzeba w tym miejscu dodać, że w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że formalne ograniczenia wynikające z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (niezależnych od niego – z racji wieku, stanu zdrowia, rodzaju niepełnosprawności podopiecznego) nie może zajmować się rodzicem. Przykładowo, do takich obiektywnych przeszkód zalicza się przypadki, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z racji wieku, stanu zdrowia, rodzaju niepełnosprawności podopiecznego sam nie jest zdolny rzeczonej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt 1059/21 oraz w Łodzi z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 453/21 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1939/18). Analiza akt sprawy nie daje podstaw do uznania, by okoliczności podnoszone przez stronę mogły zostać uzasadnione jako szczególny przypadek, pozwalający w drodze wyjątku odstąpić od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. na rzecz wykładni celowościowej i systemowej. Kwestia stopnia zażyłości więzów rodzinnych pomiędzy matką a córką, jak również, kwestia odległości między nimi jeśli chodzi o miejsce zamieszkania nie mogą być traktowane jako obiektywne względy w rozumieniu wcześniej wyłożonym. Trzeba pamiętać, że moralnym obowiązkiem dzieci wobec zaawansowanych wiekiem rodziców jest udzielanie wsparcia i opieki. Opieka ta może być świadczona w ramach osobistych starań lub też pomocy finansowej. W nawiązaniu do kwestii finansowych rozważanych w kontekście wysokości emerytury pobieranej przez E. T. to należy zauważyć, że zgodnie z jej oświadczeniem, pozostaje ona na utrzymaniu męża. W sprawie nie wykazano, by ewentualna pomoc finansowa ze strony E. T. naruszyła granice niezbędnego jej utrzymania jako osoby zobowiązanej do obowiązku alimentacyjnego wobec matki w pierwszej kolejności. W podsumowaniu należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 17 u.ś.r. oraz art. 132 k.r.o. Ten ostatni przepis stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W sprawie, jak wcześniej już zaznaczono, strona nie wykazała obiektywnych przeszkód po stronie swojej matki (a córki osoby wymagającej opieki), które mogłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącej. Akcentowana w odwołaniu silna więź emocjonalna pomiędzy stroną, a jej babcią, a także wykształcenie strony w dziedzinie fizjoterapii także nie mogły stanowić przesłanek uzasadniających swoiste "przesunięcie" obowiązku alimentacyjnego na wnioskodawczynię. Jak trafnie zauważa organ w zaskarżonej decyzji, to nie rodzina decyduje komu spośród jej członków powinno zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, lecz przepis prawa. Jak zasadnie skonstatował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt II S/Ol 636/21, ustawodawca wskazując katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawił organom dowolności w przyznawaniu tego świadczenia. Dowolnością tą nie dysponują także osoby z kręgu rodziny, które nie mogą wskazać, komu ich zdaniem należy przyznać świadczenie. W nawiązaniu do argumentacji skargi należy końcowo podnieść, że w zaskarżonej decyzji nie zakwestionowano tego, że skarżąca znajduje się w gronie osób, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną J. K. Stwierdzono natomiast, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności, albowiem żyje córka J. K., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tych okolicznościach organ drugiej instancji dokonał oceny zasadności wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1a u.ś.r. Kierując się przedstawioną argumentacją, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Sąd oddalił skargę jako niezasadną.