IV SA/Wr 63/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę I. M. [...] r. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. B. wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego na K. K. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. B. decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 104 kpa, w związku z art. 6 ust. 1 art. 8 oraz art. 14 i 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokością świadczeń rodzinnych (Dz. U. 130 poz. 903) działając z upoważnienia Wójta Gminy W. B. z dnia [...] r. odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na K. K. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego i na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Uzasadniając swoją decyzję organ stwierdził, że I. M. nie spełniała przesłanek do uzyskania zasiłku rodzinnego wynikających z art. 4 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest bowiem kuratorem K. K. – zgodnie zaś z powołanym przepisem prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu, osobie uczącej się. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. M. Wskazała, że K. K. – jej siostrzenica, jest osobą upośledzoną umysłową w stopniu znacznym. Do czerwca 2006 r. opiekowała się nią matka, ale w czerwcu 2006 r. siostra skarżącej przyprowadziła ją do rodziców skarżącej twierdząc, że jej nie chce. Skarżąca zaopiekowała się K. , nie mogła jej wziąć do rodziny zastępczej z uwagi na przekroczenie 18 roku życia a jedynym rozwiązaniem było ustanowienie kurateli. Podniosła, że K. K. jest pogodnym dzieckiem, nie może czytać ani pisać, uczęszcza do szkoły specjalnej, do której skarżąca ją odwozi wobec czego jest jej faktycznym opiekunem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 4, art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) po rozpoznaniu odwołania utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zastosowanie dwóch przepisów a to art. 4 ust. 2 oraz art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych powoduje, że opiekun faktyczny dziecka może otrzymać świadczenie rodzinne wyłącznie w sytuacji, gdy w sprawie dziecka toczy się postępowanie o przysposobienie. Brak jest zatem podstawy do przyznania świadczenia wyłącznie opiekunowi faktycznemu dziecka, choć wniosek taki można wyprowadzić z treści przepisu art. 4 ust. 2. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odczytywać łącznie, szczególnie jeżeli dotyczą pojęć definicyjnych określonych w art. 3 ustawy. Zestawienie tych dwóch przepisów powoduje, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego, dodatków do tego zasiłku. Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji, choć niedostatecznie uzasadnione jest prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchylenie złożyła I. M. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że organy nie dokonały szczegółowej analizy przepisów prawnych ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie uwzględniły faktu, że skarżąca może zostać bądź mogłaby zostać zakwalifikowana jako opiekun dziecka w tym przypadku osoby ułomnej – tak między innymi orzekł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24.05.1995 r. III CRN 22/95 (OSNC 1995/9/134). Z cytowanego fragmentu uzasadnienia wyżej wymienionego postanowienia nie wynika, że Sąd stanął na stanowisku, że stosownie do art. 183 § 1 k.r.o. osoba ułomna, może żądać ustanowienia kuratora, jeżeli potrzebuje pomocy do prowadzenia wszelkich lub okreslonych spraw. Zakres praw i obowiązków kuratora określa sąd opiekuńczy. Nie chodzi tutaj o zastępstwo ustawowe w znaczeniu ustanowienia w osobie kuratora przedstawiciela ustawowego lecz o ułatwienie załatwiania spraw ze względu na powstające z powodu ułomności trudności natury faktycznej. Osoba ułomna ma zdolność do czynności prawnych i ustanowienie kuratora następuje na jej wniosek. "Jeżeli zaś ułomność polega na konsekwencjach zdrowotnych, jakie normalnie wiążą się z chorobą psychiczną, niedorozwojem umysłowym albo innego rodzaju zaburzeniami psychicznymi i prowadzą do ograniczenia lub pozbawienia osoby naturalnej zdolności do podejmowania lub wyrażania woli to zastosowanie mają przepisy o ubezwłasnowolnieniu". Według skarżącej idąc za tokiem myślowym reprezentowanym przez Sąd Najwyższy – mając na uwadze, że K. K. jest osobą ułomną ze znacznym stopniem niepełnosprawności należy uznać, że kwalifikowałaby się do całkowitego ubezwłasnowolnienia tym samym miałyby zastosowanie przepisy dotyczące ubezwłasnowolnienia, w których mowa jest o opiekunie prawnym. Opiekun prawny po myśli art. 4 ust. 2 pkt 1 ma prawo do zasiłku rodzinnego zatem uwzględniając to co Sąd Najwyższy zawarł w powołanym uzasadnieniu postanowienia, należało przyznać świadczenie rodzinne wnioskowane przez skarżącą, także w tym konkretnym przypadku a więc kuratorowi dla osoby ułomnej z upośledzeniem umysłowym. Według niej odmowa przyznania świadczenia jest dla K. K. krzywdząca i nie znajduje uzasadnienia w orzeczeniu Sądu Najwyższego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przywołał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie może być uwzględniona. Podstawą materialno prawną złożonego przez I. M. wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego jest ustawa z 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.). Stanowi ona w art. 4 ust. 2 iż prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego przysługują: 1) rodzicowi, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, - opiekunowi faktycznemu dziecka - osobie uczącej się Stan faktyczny sprawy jest niesporny: I. M. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego na K. K. . Jest ona jej siostrzenicą – córką siostry. K. K. jest osobą pełnoletnią, legitymująca się znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie w tek kwestii wydało Starostwo Powiatowe w B. , Powiatowy Zarząd d/s Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] r. Stwierdza ono, że orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydano na stałe. Sąd Rejonowy w B. , Sąd Rodzinny postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] ustanowił dla K. K. ur. [...] r. kuratora do prowadzenia wszelkich spraw w osobie I. M. Z zaświadczenia tegoż Sądu z dnia [...] r. wynika, że kurator jest uprawniona do reprezentowania K. K. , prowadzania w jej imieniu wszelkich spraw w tym także majątkowych, ale nie jest jej przedstawicielem ustawowym. Przywołany stan faktyczny daje zatem możliwość rozważenia tylko – a to wobec treści powołanego art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy I. M. jest opiekunem faktycznym K. K. Oczywistym bowiem jest iż nie jest rodzicem ani, opiekunem prawnym dziecka. Art. 3 powołanej ustawy zawiera słowniczek rozumienia pojęć jakimi posługuje się ustawa. Punkt 4 tegoż artykułu mówi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dziecku – oznacza to dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. Punkt 14 zaś stwierdza, że opiekun faktyczny dziecka oznacza osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Zatem K. K. po myśli powołanej ustawy nie jest dzieckiem, na które I. M. mogłaby otrzymać świadczenie rodzinne. Wnioskodawczyni też zgodnie z powołaną definicją, - art. 3 ust. 1 pkt 14 - nie jest opiekunem faktycznym K. K . Poza sporem jest, że nie wystąpiła z wnioskiem o jej przysposobienie. Byłoby to z uwagi na pełnoletniość K. K. nieskuteczne. Wreszcie z daleko posuniętej ostrożności nie można uznać, iż zachodzi sytuacja ostatnia, o której stanowi art. 4 ust. 2 ustawy o oświadczeniach społecznych a mianowicie że z wnioskiem wystąpiła osoba ucząca się K. K. reprezentowana przez kuratora I. M. Przede wszystkim ze złożonego wniosku nie wynika taka sytuacja, wnioskodawczynią jest I. M. Ponadto w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o świadczeniach społecznych jako osobę uczącą się określono osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę uczącą się. Matka K. K. żyje i nie zasądzono od niej alimentów. Nie ma też żadnego znaczenia dla toczącej się sprawy powołane w skardze postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24.05.1995 III CRN 22/95 (OSNC 1995/9/134), wskazuje ono na dwie sytuacje. Pierwsza dotyczy możliwości ustanowienia kuratora dla osoby ułomnej, to znaczy takiej, która posiada zdolność do czynności prawnych nie może jednak z uwagi na ograniczenia natury faktycznej wykonywać pewnych czynności. Wówczas na jej wniosek sąd ustanawia kuratora wskazując zakres kurateli. Natomiast druga sytuacja, o której mówi powołane postanowienie to taka, w której osoba z uwagi na stan psychiczny nie posiada naturalnej zdolności do podejmowania lub wyrażania woli – wówczas to jak wskazuje Sąd Najwyższy mają zastosowanie przepisy o ubezwłasnowolnieniu. To, że osoba składająca wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego mogłaby zostać opiekunem prawnym oraz to, że są przesłanki do ubezwłasnowolnienia K. K. nie daje podstawy do przyznania świadczenia rodzinnego po myśli art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach społecznych. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 2 pkt 1 uprawnionym do otrzymania zasiłku rodzinnego nie może być kandydat czy osoba spełniająca warunki do sprawowania opieki ale osoba wyznaczona do sprawowania opieki. Opiekunem prawnym jest ten, którego ustanowi sąd opiekuńczy (art. 145 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zatem legitymacją opiekuna prawnego a tym samym legitymacją do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych ma ten, który legitymuje się postanowieniem Sądu. Poza sporem jest, że ustawodawczymi I. M. nie została przez Sąd ustanowiona opiekunem prawnym. Zresztą K. K. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną. Zgodnie z art. 23 ust. 2 kodeksu cywilnego dla osoby pełnoletniej ustanawia się opiekuna prawnego, gdy jest ona ubezwłasnowolniona całkowicie. O ubezwłasnowolnieniu całkowitym lub częściowym decyduje Sąd Okręgowy właściwy dla miejsca zamieszkania osoby, która ma być ubezwłasnowolniona (art. 544 Kodeksu postępowania cywilnego). Zatem przypuszczenia czy domniemania dotyczące ubezwłasnowolnienia określonej osoby i ustanowienia opiekuna prawnego nie mogą stanowić podstawy do przyznania zasiłku rodzinnego K. K. będzie osobą ubezwłasnowolnioną, gdy tak orzeknie Sąd. Wnioskodawczymi zaś będzie opiekunem prawnym tylko wówczas gdy Sąd wyda postanowienie o ustanowieniu jej opiekunem prawnym K. K. Skoro jak wskazano na wstępie sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa i nie może stosować zasad współżycia społecznego, czy też słuszności – skarga po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu. LB 23.05.07