IV SA/Wr 644/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Marcin Miemiec Sędziowie: Asesor WSA - Małgorzata Masternak - Kubiak Asesor WSA - Ewa Kamieniecka ( spr. ) Protokolant: - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...]r. nr 105/7/05 Starosta Świdnicki na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ) orzekł o utracie przez A.S. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. z uwagi na odmowę bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia. W odwołaniu od decyzji zainteresowana wyjaśniła, że pomimo częstych wizyt w Powiatowym Urzędzie Pracy nie otrzymała poprzednio żadnej oferty pracy ani propozycji podjęcia szkolenia. Ofertę pracy w sklepie przy pl. G. [...] w Ś. otrzymała w dniu [...]r., przy czym w Urzędzie Pracy poinformowano ją, że sklep będzie czynny do godziny [...]. Podczas rozmowy z pracodawcą okazało się jednak, że sklep będzie czynny co najmniej od godziny [...] do [...]. Zainteresowana wskazała, że z uwagi na samotne wychowywanie ośmioletniego dziecka nie może podjąć pracy do tak późnej godziny. Dziecko często choruje, a ataki duszności wykluczają możliwość dłuższego pozostawania w domu bez opieki. Dziecko wymaga częstych wizyt lekarskich i nie może być pozbawione ubezpieczenia przez okres trzech miesięcy. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]r. nr [...]Wojewoda D. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając odwołanie za bezzasadne. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy odpowiednia praca oznacza zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin. Zainteresowana otrzymała propozycję pracy zarobkowej w Ś. jako sprzedawca, tj. w zawodzie całkowicie odpowiadającym jej kwalifikacjom, ponieważ strona z zawodu jest sprzedawcą oraz ma staż pracy w tym zawodzie, a stan zdrowia pozwala na dalsze wykonywanie tego rodzaju pracy. Niewątpliwie strona otrzymała propozycję pracy odpowiedniej w rozumieniu ustawowym. Natomiast wyjaśnienia złożone przez zainteresowaną odnośnie braku możliwości pogodzenia proponowanej pracy z samotnym wychowywaniem dziecka nie pozwalają uznać przyczyny odmowy przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia za uzasadnioną, bo zgodnie z orzecznictwem NSA obowiązki opiekuńcze wobec małoletniego dziecka nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie odmowy proponowanej pracy ( m. in. wyroki NSA: sygn. akt SA/Gd 281/95, sygn. akt II SA 1295/95 ). Poza tym nie sposób zgodzić się ze stroną, że zaskarżona decyzja została podjęta zbyt pochopnie, ponieważ organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, w toku którego wziął pod uwagę zarówno wyjaśnienia oferującego pracę, jak i wyjaśnienia strony. Podnoszona przez stronę kwestia braku ubezpieczenia nie może być uznana za trafny argument, bo dziecko strony nie zostanie pozbawione na skutek zaskarżonej decyzji ubezpieczenia zdrowotnego. Za uchyleniem decyzji nie może również przemawiać fakt, że zainteresowana długo oczekuje na możliwość skorzystania z kursów organizowanych przez Urząd Pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody D. z dnia [...]r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Ś. z dnia [...]r., zarzucając naruszenie art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną jego wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie faktu błędnego poinformowania przez pracownika Urzędu Pracy o warunkach proponowanego zatrudnienia. Zdaniem skarżącej, przy ocenie czy zaproponowana praca była odpowiednia czy też nie należy brać pod uwagę nie tylko wykształcenie osoby bezrobotnej i miejsce położenia firmy, lecz również pozostałe warunki zatrudnienia, np. system pracy właściwy dla samotnie wychowującej dziecko matki, tak by mogła spełniać swe rodzicielskie obowiązki. W przedmiotowej sprawie organy zajęły się tylko przesłanką "odpowiedniości" z pominięciem jednak wskazanego powyżej argumentu. Pominęły badanie zasadności odmowy przyjęcia takiego zatrudnienia. Badanie takie powinno odnosić się do sytuacji rodzinnej i osobistej, zwłaszcza czy podjęcie proponowanej pracy wpłynie na wykonywanie obowiązków wobec małoletniego, często chorującego syna. Zastosowanie przez przepis prawny zwrotu "nieuzasadniona odmowa" nakłada na organ obowiązek szczególnie wnikliwego badania sytuacji prawnej danego podmiotu z uwzględnieniem reguł aksjologicznych, co stwierdził Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt II SA/Wr 69/96. Organy państwowe winny mieć na uwadze prawa dziecka i możliwość sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem. Ponadto skarżąca wskazała, że pracownik Urzędu niewłaściwie poinformował ją o warunkach zatrudnienia, proponując pracę do godz. 1800, którą skarżąca gotowa była podjąć. Skarżąca wyjaśniła, że nie uchylała się od podjęcia pracy, jedynie wyraziła chęć podjęcia zatrudnienia na jedną zmianę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 2 cyt. ustawy ). Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzje zawierają powyższe uchybienia. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody D. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Ś. pozbawiającą skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 1800r. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm. ). Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu, przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 90 dni. Stosownie do powołanego przepisu pozbawienie osoby bezrobotnej statusu bezrobotnego następuje, jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki: 1. bezrobotny odmówi przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 2. powyższa odmowa nastąpi bez uzasadnionej przyczyny. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy dokładnie przeanalizował pierwszą przesłankę mającą wpływ na pozbawienie bezrobotnego statusu bezrobotnego, tj. przesłankę "odpowiedniości" zatrudnienia zaproponowanego skarżącej. Należy zgodzić się z organem II instancji, że proponowana skarżącej praca stanowiła odpowiednie zatrudnienie w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym odpowiednia praca oznacza zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin. Skarżąca otrzymała bowiem propozycję pracy jako sprzedawca w Ś., a więc zgodnie z kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym w miejscowości, w której zamieszkuje. Skarżąca nie zgłosiła również przeciwwskazań zdrowotnych uniemożliwiających podjęcie tej pracy. Jak już powyżej wskazano, oprócz konieczności wykazania, że proponowana bezrobotnemu praca jest odpowiednia, organy zobowiązane są także do badania zasadności odmowy przyjęcia tego zatrudnienia. Bezrobotny poszukujący pracy ma bowiem prawo wyboru stosownego do swojej sytuacji zatrudnienia i nie ma obowiązku przyjęcia każdej oferowanej mu zgodnie z jego kwalifikacjami pracy, jednakże przyczyna odmowy musi być uzasadniona. Odmowę przyjęcia propozycji zatrudnienia należy uznać za uzasadnioną, jeżeli odmowa ta była oparta na obiektywnych przesłankach, słuszna i usprawiedliwiona. Ocena zasadności odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia winna więc również uwzględniać sytuację osobistą i rodzinną bezrobotnego. W szczególności organy zobowiązane są do rozważenia, czy podjęcie proponowanego zatrudnienia mogłoby wpłynąć na prawidłowe wykonywanie przez bezrobotnego obowiązków rodzicielskich przewidzianych w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji podał w uzasadnieniu swojej decyzji jedynie, że skarżąca odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, co wynika według tego organu z posiadanych dokumentów. Natomiast organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że obowiązki opiekuńcze wobec małoletniego dziecka nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie odmowy przyjęcia proponowanej pracy. Organy obu instancji pominęły jednak w swoich rozważaniach wnikliwą analizę zasadności odmowy skarżącej, w szczególności nie wskazując jakie ich zdaniem przyczyny mogą uzasadniać odmowę podjęcia proponowanej pracy oraz z jakich względów obowiązki opiekuńcze samotnej matki wobec małoletniego dziecka nie usprawiedliwiają odmowy podjęcia proponowanego skarżącej do godziny 2100 zatrudnienia. Organy winny mieć również na uwadze, że skarżąca nie uchylała się od podjęcia pracy zgodnej z jej kwalifikacjami, jedynie wyraziła gotowość podjęcia zatrudnienia na jedną zmianę, umożliwiającego sprawowanie opieki nad dzieckiem, zamieszczając stosowną informację także w karcie rejestracyjnej bezrobotnego w części C - oczekiwania dotyczące przyszłej pracy. W związku z powyższym organy wydające decyzje w niniejszej sprawie naruszyły prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także przepisy postępowania administracyjnego nakazujące podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli ( art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst .jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 168 z późn. zm. ) oraz zobowiązujące do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 K.p.a. ). Ponadto zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszenie powyższych zasad przez organy administracji stanowi przesłankę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny. Wobec powyższego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.