IV SA/Wr 651/21
WyrokWSA we Wrocławiu2022-02-15
Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Bogumiła Kalinowska, Ewa Kamieniecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy córce przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na rzecz niepełnosprawnej matki, jeśli jej ojciec (współmałżonek matki) przebywa w domu pomocy społecznej i nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy błędnie zinterpretowały art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd stwierdził, że fakt przebywania męża osoby niepełnosprawnej w domu pomocy społecznej od wielu lat powinien zostać uwzględniony przy ocenie możliwości sprawowania przez niego opieki nad żoną, co z kolei wpływa na prawo córki do świadczenia pielęgnacyjnego. Organy nie zbadały tej kwestii, opierając się jedynie na braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności męża.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na datę powstania niepełnosprawności matki oraz fakt, że jej mąż (ojciec skarżącej) nie posiadał orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym niekonstytucyjność części normy dotyczącej daty powstania niepełnosprawności oraz błędną wykładnię przepisu dotyczącego obowiązku opieki przez współmałżonka. Sąd uznał, że organy nie zbadały w sposób prawidłowy sytuacji męża osoby niepełnosprawnej, który od lat przebywa w domu pomocy społecznej.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej M. R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 12 sierpnia 2020 r. M. R. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. R. Do akt sprawy strona załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...], zaliczające matkę wnioskodawczyni do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stwierdzające, że mąż A. R. – W. R. jest trwale całkowicie niezdolny do pracy oraz zaświadczenie z Miejskiego Centrum Usług Socjalnych we W. z dnia 5 sierpnia 2020 r., informujące że W. R. przebywa w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] [...] we W. od dnia 30 maja 2008 r. na czas nieokreślony.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent W. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z załączonym do akt sprawy orzeczeniem, niepełnosprawność matki wnioskodawczyni istnieje od 11 stycznia 2020 r., a znaczny stopień niepełnosprawności od 9 marca 2020 r. Nie została zatem spełniona przesłanka dotycząca wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Ponadto matka wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z W. R., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), dalej u.ś.r., przez nieuwzględnienie niekonstytucyjności części tej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz zstępnego. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu prowadziłoby do sytuacji, w której pomimo że córka niepełnosprawnej chce i potrafi opiekować się niepełnosprawną matką zostałaby pozbawiona świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, o czym rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Sytuacja strony powinna być rozpatrywana z pominięciem niekonstytucyjnej normy z art. 17 ust. 1b u.ś.r., a to pociąga za sobą konieczność oceny spełnienia kryteriów przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez odwoływania się do daty powstania niepełnosprawności.
Występuje jednak negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ matka strony pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kwestia, czy małżonek osoby niepełnosprawnej nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana jest orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności małżonka. Ani organ administracji ani sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm tego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Zdaniem SKO, dopiero uzyskanie przez męża osoby wymagającej opieki orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym będzie stanowiło podstawę do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. przez błędne przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka powinna być sprawowana przez współmałżonka osoby niepełnosprawnej, który nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Strona uznała, że wykładnia językowa art. 17 ust. 1a u.ś.r. dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy praz przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z zamiarem ustawodawcy, stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy ze względu na stan zdrowia. Pozostając wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi lub dzieciom, które ze względu na swoją sytuację życiową bądź stan zdrowia nie mogą sprawować opieki. Narusza to konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 111), dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl ustępu 1b cytowanego artykułu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Natomiast jak wynika z ustępu 5 wymienionego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli (...) 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...).
W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 marca 2020 r. Organy nie kwestionują, że skarżąca jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.
Organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność matki nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie trwania nauki w szkole lub w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia. A ponadto mąż matki strony nie legitymuje się przeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Natomiast organ drugiej instancji uznał, że kryterium wieku powstania niepełnosprawności nie powinno być brane pod uwagę, jednakże stronie nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ małżonek osoby wymagającej opieki (ojciec skarżącej) nie legitymuje się orzeczeniem, zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności. W ocenie SKO, brak jakichkolwiek podstaw, aby odmawiać stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. bądź zmieniać jego treść przez wprowadzenie elementów, które z niego nie wynikają, np. przez dokonanie przez SKO oceny stanu zdrowia ojca pod kątem możliwości sprawowania opieki nad żoną.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd w pełni podziela argumentację Kolegium związaną z momentem powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Kolegium słusznie przywołało tu bowiem przytoczone powyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące tej kwestii. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Jak stanowi art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne oraz wchodzą w życie z dniem ogłoszenia (Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, który nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy). Oznacza to, że sądy są związane orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie stwierdzenia przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu prawa, dlatego nie mogą się uchylić od tego związania przez wzgląd na jakiekolwiek treści zawarte w uzasadnieniu takiego orzeczenia. Jak wynika przy tym z ustępu 4 wskazanego artykułu 190, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Tym samym nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 1079/17).
Odnosząc się natomiast do kwestii posiadania przez małżonka osoby wymagającej opieki znacznego stopnia niepełnosprawności, w ocenie Sądu wskazaną regulację art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia, a współmałżonkowie takich osób z przyczyn obiektywnych nie mogą sprawować tej opieki. Artykuł 2 ustawy zasadniczej stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zasadę tę spełniają w szczególności sądy, których obowiązkiem jest przestrzeganie wyznaczonego przez Konstytucję porządku prawnego. Stosownie bowiem do Konstytucji, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, co oznacza, że sądy posiadają środki do zgodnego z Konstytucją rozstrzygnięcia sprawy. Do środków tych należy wykładnia rozszerzająca, oparta na założeniu racjonalnego ustawodawcy, w której dopuszczalne jest odstępstwo od tej racjonalności w sytuacji, gdy istnieją ważniejsze, niż literalne pojmowanie normy, zasady i wartości. Toteż kierując się wyrażoną w art. 178 ust. 1 i art. 8 Konstytucji RP zasadą podległości sędziów Konstytucji rozumianą w ten sposób, że interpretując przepisy ustaw sędziowie zobowiązani są wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale też przepisy ustawy zasadniczej, a w sytuacji w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych.
W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie można zatem pominąć treści art. 132 K.r.o., zgodnie z którym: "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami".
W tym kontekście umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji (dziecku osoby niepełnosprawnej) tylko w sytuacji, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy rozstrzygnięcie o świadczeniu pielęgnacyjnym względem skarżącej nie powinno opierać się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.. Organy winny zatem odnieść się do tej kwestii i ocenić, czy mąż osoby niepełnosprawnej (ojciec skarżącej) jest w stanie zapewnić żonie opiekę z uwagi na swoją sytuację życiową.
Jednakże organy obu instancji w ogóle nie oceniały możliwości sprawowania opieki nad żoną przez męża osoby niepełnosprawnej, odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego..
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, mąż matki skarżącej zgodnie z zaświadczeniami z Miejskiego Centrum Usług Socjalnych we W. z dnia 5 sierpnia 2020 r. i z dnia 24 kwietnia 2021 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] [...] we W. od dnia 30 maja 2008 r. (tj. od 53 roku życia) na czas nieokreślony. DPS ten przeznaczony jest dla osób przewlekle somatycznie chorych. Okoliczność przebywania męża matki skarżącej w DPS została całkowicie pominięta przez organy obu instancji, pomimo że pobyt ten wynosi już 13 lat.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
Do wydania skierowania konieczne jest kumulatywne spełnienie powyższych przesłanek. Wiek, choroba i niepełnosprawność nie są wystarczającymi powodami udzielenia świadczenia w postaci pobytu w domu pomocy społecznej. Są one okolicznościami wywołującymi trudną sytuację życiową, dopiero gdy powodują brak możliwości samodzielnego funkcjonowania w środowisku, stają się przyczynami skierowania do placówki całodobowej opieki. A zatem wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie muszą być tego rodzaju, że uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku i nie zmieni tego fakt udzielenia pomocy w miejscu zamieszkania. Skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia danej osoby oraz możliwości korzystania przez nią z pomocy środowiskowej, w szczególności zaś zbadania możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia (Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna, Komentarz, wydanie VI, LEX/el.).
Usługi opiekuńcze świadczone wobec osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej są uzasadnione brakiem możliwości jakiegokolwiek funkcjonowania, nawet w ograniczonym do niezbędnego minimum zakresie, w codziennym życiu. Osoba korzystająca z usług opiekuńczych objętych świadczeniem polegającym na umieszczeniu w domu pomocy społecznej jest zupełnie nieporadna (Maciejko Wojciech, Zaborniak Paweł, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, wydanie IV, LEX/el.).
Przez zaniechania wyjaśnienia możliwości sprawowania opieki nad matką skarżącej przez jej męża, organ naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązujące organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślić należy, że organ administracji publicznej prowadząc postępowanie winien podejmować - tak na wniosek strony, jak i z urzędu - wszelkie czynności, które niezbędne są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji do jej załatwienia (art. 7 k.p.a.). Po zebraniu potrzebnych dowodów organ zobligowany jest zaś do ich całościowej oceny (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), a następnie przedstawienia w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym winien zaś wyjaśnić podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Organy obu instancji dokonały również błędnej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. przez przyjęcie, że tylko w sytuacji przedstawienia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka osoby wymagającej opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany jest do prowadzenia postępowania zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ powinien dokonać oceny możliwości sprawowania opieki na żoną przez ojca skarżącej z uwagi na jego długotrwały pobyt w DPS i brak zdolności do samodzielnego funkcjonowania w środowisku, a następnie ocenić spełnienie przesłanek przez skarżącą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie II wyroku zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania (koszty zastępstwa procesowego 480 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło