IV SA/Wr 653/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104, art. 130 § 4 kpa, odmówił przyznania E. P. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dzieci I. P. i K. P. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na wyżej wskazane dzieci. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 27 lipca 2007r. E. P. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: I. P. i K. P., na okres zasiłkowy 2007/2008. Z wniosku wynika, że strona jest rozwiedziona i samotnie wychowuje dzieci. Do wniosku E. P. dołączyła zaświadczenie wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., na podstawie którego stwierdzono, że w 2006r. uzyskała dochód w wysokości 110,20 zł. Ponadto, na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że wnioskodawczyni w roku 2006 uzyskała zaliczkę alimentacyjną w wysokości 4.800,00 zł oraz stypendium na dzieci w wysokości 1440,00 zł. W dniu 16 sierpnia 2007r. strona dostarczyła zaświadczenie komornika sądowego z W., z którego wynika, że w roku 2006 bezpośrednio od ojca dzieci uzyskała alimenty na ich rzecz w wysokości 100.800,00 zł (800,00 zł w styczniu oraz 100.000,00 zł w marcu 2006r.) Tak więc, ustalono, że dochód na osobę wyniósł 2.976,39 zł miesięcznie (110,20 zł + 4.800,00 zł + 1.440,00 + 100.800,00 zł = 107.150,20 zł : 12 m-cy = 8.929,18 zł : 3 osoby = 2.976,39 zł). Zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł miesięcznie. W przypadku nie spełnienia tego kryterium zasiłek rodzinny przysługuje, gdy kwota przekroczenia na osobę jest niższa lub równa wysokości najniższego zasiłku rodzinnego, tj. 48,00 zł, a zasiłek rodzinny przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku E. P. kwota przekroczenia wynosi 2.472,39 zł na osobę (2.976,39 zł - 504,00 zł), toteż zasiłek rodzinny stronie nie przysługuje. W odwołaniu od tej decyzji E. P. wyraziła swoje stanowisko co do zasadności wyliczenia przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej dochodu uprawniającego do zasiłku rodzinnego. Zdaniem odwołującej się, kwota zaległych alimentów otrzymanych w 2006r. wynosząca 100.000,00 zł powinna być obliczona w sposób uwzględniający 8 lat, za które alimenty miały być wypłacane. W ten sposób miesięczny dochód wyniósłby 1.041,00 zł, a w przeliczeniu na osobę 347,00 zł. E. P. wyjaśniła przy tym, że faktyczny dochód jej rodziny w 2006r. wyniósł 7.150,20 zł, co miesięcznie na osobę w rodzinie daje kwotę 198,62 zł. Ponadto, zdaniem strony, uzyskanie zaległych alimentów powinno być potraktowane jako dochód utracony. Jak wyjaśniła, w chwili obecnej nie otrzymuje żadnych świadczeń alimentacyjnych, a uzyskaną w 2006r. kwotę spożytkowała na uregulowanie zaciągniętych przez 8 lat długów oraz bieżące potrzeby. Podważając skuteczność funkcjonowania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odwołująca się wskazała, że została pozbawiona środków do życia. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U z 2005r., Nr 105, poz. 881), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504,00 zł, chyba że w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne, wówczas suma ta wzrasta do 583,00 zł. W sytuacji, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje jeśli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku jednak przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny już nie przysługuje. W myśl art. 3 pkt 2 ustawy, przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód wszystkich członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z powołaną wyżej ustawą, podstawowe znaczenie w procedurze ubiegania się o świadczenie rodzinne ma zatem kwota miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie. Definicję dochodu dla celów tych świadczeń legislator zawarł w art. 3 pkt 1 lit. a-c ustawy, stanowiąc, że dochodem są m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne naliczone od kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. O powyższym stanowi również § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Dochodem zgodnie z powołanym przepisem są deklarowane w oświadczeniu dochody z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Dochodem są też inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, pod uwagę bierze się zatem dochód netto, a obliczając go uwzględnia się zarówno przychody podlegające opodatkowaniu jak i nieopodatkowane. W przypadku tych pierwszych to dochód bez kwoty należnego podatku a do przychodów niepodlegających opodatkowaniu, które są uwzględniane przy obliczaniu dochodu, zaliczane są m.in. alimenty na dzieci. Fakt ich otrzymywania jak również ich wysokość - zgodnie z powołanym wyżej rozporządzeniem § 2 ust. 2 pkt 6 lit. j dokumentuje się kopią odpisu prawomocnego wyroku sądu lub kopią odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej oraz przekazami lub przelewami pieniężnymi. Po ustaleniu wysokości przychodów z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, dochody wszystkich członków rodziny sumuje się a następnie dzieli przez liczbę osób w rodzinie i kolejno przez 12 miesięcy. Bezsporne w sprawie jest, że w dniu 27 lipca 2007r. E. P. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. wniosek o : 1. ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na synów I. i K. P.; 2. przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez I. i K. P. Bezsporne jest również to, że celem udokumentowania uprawnień do wnioskowanych świadczeń, strona złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. m.in.: - oświadczenie o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, który został uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, - zaświadczenie Urzędu Skarbowego w Z. o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, - zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z dnia 27 lipca 2007r. o bezskuteczności egzekucji alimentów, potwierdzające jednocześnie, że wierzycielka w styczniu 2006r. otrzymała bezpośrednio od dłużnika 800,00 zł, a w marcu 2006r. kwotę 100.000,00 zł. i świadczenia te zostały zaliczone na poczet zaległości alimentacyjnych, jakie powstały od 1998r. Sporne stało się natomiast to, czy uzyskane przez E. P. bezpośrednio od dłużnika, w styczniu i marcu 2006r. zaległe alimenty w kwocie 100.800,00 zł należało doliczyć do dochodu rodziny, czy też zgodnie z sugestią strony uznać za dochód utracony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdza, że zgodnie z dyspozycją art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymane w roku 2006r. zaległe alimenty musiały być przyjęte do dochodu rodziny poprzedzającego okres zasiłkowy, w ten sposób znacząco wpływając na jego wysokość. Tym samym, nie sposób zgodzić się z odmiennym twierdzeniem strony, a zwłaszcza ujęciem kwoty uzyskanej w wyniku wypłaty zaległych alimentów do dochodu utraconego Mając powyższe na względzie, rozpatrując wniosek E. P. o przyznanie świadczeń rodzinnych, należało zatem ustalić, czy wnioskodawczyni spełniła kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniające do przyznania jej wnioskowanych świadczeń, a zatem jaki jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując wyliczeń w powyższym zakresie, w oparciu o przedłożone dokumenty ustaliło, że łączny dochód rodziny E. P. wyniósł w roku poprzedzającym okres zasiłkowy kwotę 107.150,20 zł. Wysokość dochodu, określono w następujący sposób: - 110,20 zł (dochód podlegający opodatkowaniu) + 4.800,00 zł (zaliczka alimentacyjna) + 1440,00 zł (stypendium na dzieci) + 100.800,00 zł (dochód niepodlegający opodatkowaniu) = 107.150,20 zł - 107.750,20 zł : 12 m-cy = 8.929,18 zł, - ostateczna wysokość dochodu rodziny tj. 8.929,18 zł : 3 osoby w rodzinie = 2.976,39 zł, - 2976,39 zł - 504,00 zł (kryterium dochodowe) = 2 472,39 zł co stanowi wyliczoną kwotę przekroczenia. Najniższy zasiłek to z kolei kwota 48,00 zł. Z dokonanych wyliczeń wynika zatem, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki dochodowej niezbędnej do nabycia zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki. W przypadku jednak braku prawa do zasiłku rodzinnego dodatki do niego nie przysługują. Z przyczyn opisanych wyżej, strona nie jest zatem uprawniona do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci, jak również dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia przez dzieci roku szkolnego. Na marginesie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wyliczenia strony mające zobrazować, rzeczywistą jej zdaniem, wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, nie mogą być wzięte pod uwagę, ponieważ ustawodawca nie wyposażył organów przyznających świadczenia rodzinne, prawem usankcjonowanej możliwości rozkładania kwoty uzyskanych w toku egzekucji alimentacyjnej, świadczeń alimentacyjnych na lata, w jakich powstały te zaległości. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu E. P. podniosła, że w pełni podtrzymuje argumenty odwołania. Nadto dodała, iż organ administracyjny błędnie w dochód miesięczny osiągany w 2006r. wliczył kwotę 100.000 zł, tytułem zaległych alimentów za lata 1998-2005. Kwota ta nie powinna być brana pod uwagę jako dochód za rok 2006, ponieważ są to zaległe alimenty i tylko z powodu spóźnienia dłużnika zostały wypłacone w marcu 2006r. Natomiast w 2006r. dochód jednego członka rodziny wyniósł: 800 zł + 110,20 zł + 4800 zł + 1140 zł = 7150,20 zł; 7150,20 zł : 12 miesięcy = 198,62 zł Kwotę 198,62 zł skarżąca wskazała jako miesięczny dochód na osobę w jej rodzinie. Stwierdziła, że taki sposób wyliczenia dochodu czyni zadość zasadom wynikającym z art. 7, 8 i dalszych kpa i uwzględnia słuszny interes strony oraz nie jest sprzeczny z prawem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), dalej: ustawa. Zgodnie z jej art. 5 ust. 1 zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (ust. 2). W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (ust. 3). W myśl art. 3 ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (...). Z dokonanej analizy akt sprawy wynika, że E. P. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez I. P. i K. P., złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. w dniu 27 lipca 2007r. We wniosku oświadczyła, że w skład jej rodziny wchodzi ona oraz jej synowie I. i K. P. Wobec tego, że dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w myśl art. 3 pkt 10 ustawy okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 2 ustawy), w rozważanej sprawie jest to dochód za rok 2006. Według zaświadczenia wydanego przez właściwy Urząd Skarbowy skarżąca, we wskazanym wyżej roku podatkowym, uzyskała dochód w kwocie 110,20 zł netto. W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie z dnia 27 lipca 2007r. wydane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W., w którym stwierdza, że egzekucja alimentów wypadła bezskutecznie. Jednocześnie informuje w nim, iż wcześniejsze postępowanie egzekucyjne prowadzone było przez Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Z. Z karty rozliczeniowej wynika, że E. P. za pośrednictwem komornika otrzymała w 2006r. 0,00 zł. Jednakże dłużnik dokonywał bezpośrednich wpłat na rzecz wierzycielki – w styczniu 2006r. w kwocie 800,00 zł, w marcu 2006r. w kwocie 100.000,00 zł. Skarżąca złożyła również oświadczenie o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, który uzyskała w roku 2006, określając go na kwotę 6.840 zł (5400 zł – zaliczka alimentacyjna, 1440 zł – stypendium szkolne). W związku z powyższym, biorąc pod uwagę treść przepisu art. 5 ust. 1 ustawy oraz to, że nie zachodzą przesłanki zawarte w ust. 2 i ust. 3 tego artykułu stwierdzić należy, iż dochód rodziny skarżącej uzyskany w roku 2006 niewątpliwie przekracza wskazane w nim kryterium dochodowe. A to dlatego, że miesięczny dochód na jednego członka rodziny, w tym okresie, wyniósł 2.976, 39 zł i przekroczył kryterium dochodowe o kwotę 2.472,39 zł. Tym samym, wnioskowany zasiłek nie mógł zostać skarżącej przyznany. Nie mógł też zostać jej przyznany dodatek do tego zasiłku, gdyż rozważanie kwestii przyznania dodatku uzależnione jest od uprzedniego przyznania prawa do zasiłku. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, interpretacji przedstawionej przez organ nie można zarzucić naruszenia prawa, gdyż uwzględnia ona reguły jego prawidłowej wykładni. Organ trafnie dokonał wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r. Nr 105, poz. 881), a jego wysokość nie dawała podstaw do wydania innego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł natomiast przychylić się do wyliczeń dochodu dokonanych przez E. P. w skardze, gdyż są one błędne. Przy czym nie ma znaczenia, że wypłata w kwocie 100.800,00 zł została zaliczona na poczet zaległości alimentacyjnych powstałych w 1998r., ponieważ kwota ta została skarżącej wypłacona w roku 2006. W tym miejscu Sąd pragnie powołać się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 4 kwietnia 2006r., sygn. akt I SA/Wa 403/2006, które w pełni podziela, a mianowicie, iż: "przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w precyzyjny sposób określają jak ustala się dochód rodziny i o jakie należności winien być pomniejszony. Powyższe przepisy określają, że chodzi o dochód uzyskany w roku poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie rodzinne, nie precyzując jednak w jakim okresie prawo do niego powstało. Okoliczność, że w zaświadczeniu urzędu skarbowego za rok 2004 wykazany jest dochód, co do którego prawo powstało przed 2004 rokiem, nie ma znaczenia dla sprawy" (LEX nr 209725). Tak więc, na wynik rozstrzygnięcia nie miał wpływu fakt, iż wypłacona skarżącej w 2006r. kwota 100.800,00 zł stanowiła zaległe alimenty. Zdaniem Sądu bezspornym jest, że kwota ta stanowi dochód rodziny uzyskany w wyżej wskazanym roku podatkowym. Uwzględniając powyższe, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo, w konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.