IV SA/Wr 657/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które po rozpatrzeniu odwołania E. W., utrzymało mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], działającego z upoważnienia Wójta Gminy M. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskiem z dnia 20 października 2010 r. E. W. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem – P.W., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. Ś. z dnia [...] stycznia 2011 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji tej E. W. złożyła odwołanie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona od decyzji tej odwołała się, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2011 r uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po kolejnym przeprowadzeniu postępowania, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podał, że E. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. Ś. z dnia 16 lipca 2008r. (na stałe), gdzie wskazano: "żadna praca" oraz, że wymaga ona z powodu ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji pomocy i opieki stałej lub długotrwałej innych osób. Oznacza to, że strona nie może wykonywać jakiejkolwiek pracy, co oznacza także, że nie może opiekować się małoletnim dzieckiem. Skoro zatem nie może ona wykonywać jakiejkolwiek pracy to brak jest podstaw do przyjęcia, że mogłaby sprostać obowiązkowi opieki nad chorym dzieckiem. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze. zm.) dalej ustawa, o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię. Strona podała, że żadna norma art. 17 ust. 5 ustawy, nie uzależnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od posiadania, lub nie, orzeczenia o niepełnosprawności ze wskazaniami o potrzebie opieki osób drugich w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, czy orzeczenia lekarza ZUS o całkowitej niezdolności do pracy. Nieporozumieniem jest także powoływanie się przez organ pierwszej instancji na pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 12 stycznia 2007 r., bowiem opinia tam wyrażona, nie jest miarodajna dla wykładni tego przepisu, której dokonują kolegia odwoławcze i sądy administracyjne. Artykuł 17 ust. 5 ustawy zawiera zamknięty katalog negatywnych przesłanek, których ziszczenie się powoduje brak uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W nauce prawa i judykaturze powszechnie jest przyjęte, że tego rodzaju normy prawne, nie podlegają wykładni rozszerzającej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu powtórzyło argumentację zawartą w decyzji organu I instancji wskazując, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc powyższy przepisy do stanu faktycznego sprawy Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że syn strony - orzeczeniami Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. Ś. z dnia 4 listopada 2008 r. ([...]), a następnie z dnia 17 stycznia 2011 r. ([...]) - został zaliczony do osób niepełnosprawnych, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji do 30 września 2012 r. Ustawa w art. 17 ust. 5 wymienia jednak przypadki, kiedy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, a mianowicie, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie; 5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Z powyższych przepisów wynika, że aby mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, konieczne jest zbadanie, czy zostały spełnione przesłanki pozytywne, oraz czy nie występują okoliczności wymienione w art. 17 ust. 5 ustawy, wykluczające możliwość przyznania świadczenia. Podstawowym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest przede wszystkim okoliczność, że osoba ubiegająca się o świadczenie "nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki". Wobec tego osoba zatrudniona musi zrezygnować z pracy (w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny), zaś osoba niepracująca nie korzysta z możliwości podjęcia pracy lub zatrudnienia mimo, że taką możliwość potencjalnie posiada. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowa rekompensata utraconego (lub nieuzyskiwanego z powodu niepodejmowania zatrudnienia) wynagrodzenia dla osób, które rezygnują z pracy aby sprawować opiekę nad członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest natomiast przyznawane tylko z tego powodu, że dana osoba sprawuje tę opiekę. Ponadto, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowania a koniecznością opieki musi istnieć związek przyczynowy. W sprawie bezsporne jest, że strona nie pracuje, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy i od 1996 r. opiekuje się synem – P.W.. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. Ś. (PZON) z dnia [...] lipca 2008 r. ([...]) o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, ze wskazaniem: "odpowiednie zatrudnienie - żadna praca". Z tej racji Kolegium Odwoławcze uznało, że w przypadku strony nie można mówić o niepodejmowaniu zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem, ponieważ z uwagi na jej własną niepełnosprawność takiej możliwości nie ma. W sytuacji zatem, gdy - zgodnie z orzeczeniem PZON – E. W. nie może podjąć "żadnej pracy", nie można też przyjąć, że ma możliwość zrezygnowania z jej podjęcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca E. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 17 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpatrywanym przypadku bezsporne jest, że E. W. nie pracuje, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy i od 1996 r. opiekuje się synem – P. W., jak też legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. Ś. z dnia [...] lipca 2008 r. nr[...] o zaliczeniu jej do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, ze wskazaniem: "odpowiednie zatrudnienie - żadna praca". Z tej racji zasadnie organ I jak i II przyjęły, że w przypadku skarżącej nie można mówić, o niepodejmowaniu zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem, jako że z uwagi na jej własną niepełnosprawność takiej możliwości nie ma. W sytuacji zatem, gdy - zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności skarżąca nie może podjąć "żadnej pracy", nie można też uznać, że ma możliwość zrezygnowania z jej podjęcia. Wobec tego nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Nie ma zatem konieczności rozważania, czy występuje któraś z przesłanek negatywnych, wymienionych w art. 17 ust. 5. W tym miejscu, odnosząc się do twierdzeń odwołania, należy się zgodzić, że "żadna norma art. 17 ust. 5 ustawy, nie uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od posiadania lub nie orzeczenia niepełnosprawności (...)" Jak już stwierdzono, w przypadku skarżącej powodem odmowy przyznania świadczenia nie jest istnienie okoliczności wskazanych w art. 17 ust. 5 ustawy, lecz niespełnienie warunku wskazanego w jej art. 17 ust. 1. Podkreślić przy tym należy, że argumenty podnoszone przez skarżącą w skardze, niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej rodziny, nawet przy najwyższym stopniu zrozumienia, nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ dotyczyły sfery pozaprawnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.