IV SA/Wr 661/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda D. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 76 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania E. P. (dalej: skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...], nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych w kwocie brutto 1.505,70 zł za okres od 26 lutego 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych sprawy: Opisaną wyżej decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] orzeczono o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych w kwocie brutto 1.505,70 zł za okres od 26 lutego 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie, bowiem w Jej ocenie przedmiotowa decyzja narusza zarówno przepisy kodeksu cywilnego jak i ustawy. Podkreśliła, że rejestrując się w charakterze osoby bezrobotnej złożyła oświadczenie, iż wniosła sprawę do Sądu Pracy w związku z nieuzasadnionym wypowiedzeniem umowy o pracę. Nie poinformowano Jej wówczas, że będzie zobowiązana do zwrotu świadczenia, jeżeli Sąd przyzna jej odszkodowanie. W związku z tym, że otrzymała odprawę z tytułu redukcji, zasiłek dla bezrobotnych przysługiwał jej dopiero od 1 kwietnia 2012r. Od wypłaconej odprawy zostały odprowadzone składki, nie rozumie na jakiej więc podstawie żąda się od niej zwrotu świadczenia wraz z odprowadzonymi składkami. Ponadto dodała, że art. 76 ust 1 ustawy narusza art. 5 Kodeksu cywilnego, gdyż chroni pracodawcę naruszającego prawo pracy, a dochodzenie sprawiedliwości jest niekorzystne dla bezrobotnego będącego w trudnej sytuacji materialnej. W toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że skarżąca została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 18 lutego 2010r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 26 lutego 2010r. do dnia 25 sierpnia 2010r. w wysokości 100% podstawowej kwoty zasiłku określonej w art. 72 ust. 1 ustawy (decyzja organu I instancji z dnia [...], nr [...]). W dniu 7 lipca 2010 r. strona przedłożyła w urzędzie pracy umowę o dzieło z dnia 30 czerwca 2010r. zawartą z firmą [...] S.A., z której wynika, że z dniem 30 czerwca 2010 r. podjęła inną pracę zarobkową. W związku z powyższym decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] orzeczono o utracie przez zainteresowaną statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 30 czerwca 2010 r. W dniu 2 kwietnia 2012 r. strona złożyła w urzędzie pracy oświadczenie informujące, iż w 2010r. otrzymała trzymiesięczne odszkodowanie za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę, załączając wyrok Sądu Rejonowego dla W., Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 września 2010r., sygn. akt IV P 934/09, zasądzający od NZOZ Ośrodka Medycznego [...] Sp. z o.o. we W. na rzecz skarżącej E. P. kwotę 6.3789 zł brutto tytułem odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji pismem z dnia 2 kwietnia 2012r. zwrócił się do byłego pracodawcy skarżącej, tj. do NZOZ Ośrodka Medycznego [...] Sp. z o.o. we W. o wyjaśnienie, ilu miesięcznych wynagrodzeń dotyczyła zasądzona na rzecz skarżącej kwota 6.378 zł brutto, przyznana tytułem odszkodowania. Pismem z dnia 3 kwietnia 2012r. w/w pracodawca poinformował urząd pracy, iż wskazana kwota odszkodowania stanowi wynagrodzenie będące równowartością trzymiesięcznego wynagrodzenia brutto E. P. W związku z powyższym pismem z dnia 12 kwietnia 2012 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą, iż zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego za okres od 26 lutego 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. w wysokości 1.505,70 zł. Przed wydaniem decyzji odnośnie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, organ I instancji wezwał skarżącą do urzędu na dzień 25 kwietnia 2012 r. w celu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożeniem dodatkowych wyjaśnień. W dniu [...] Prezydent Miasta W. w/w decyzją nr [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1.505,70 zł. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie społeczne. Natomiast zgodnie z art. 76 ust 2 pkt 5 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę Zdaniem organu z przepisu tego wynika jednoznacznie, że prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Natomiast zgodnie z przepisami Kodeksu pracy odszkodowanie o którym mowa w art. 45 przysługuje za okres od dwóch tygodni do trzech miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W związku z tym, że Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "Ośrodek Medyczny [...]" sp. z o.o. we W. działając na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla W. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt IV P 934/09, wypłacił skarżącej zasądzone odszkodowanie, będące równowartością trzymiesięcznego wynagrodzenia brutto, zasiłek dla bezrobotnych wypłacony skarżącej za okres od 26 lutego 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. w kwocie 1.505,70 zł. stanowi w ocenie organu - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nienależnie pobrane świadczenie i podlega zwrotowi wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie społeczne. W tej sytuacji - w ocenie organu odwoławczego, decyzja Prezydenta Miasta W. orzekająca o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1505, 70 zł jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i stanowi konsekwencję w/w prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 16 września 2010 r., sygn.akt IV, P 934/09. Podkreślono, że decyzja Prezydenta Miasta W. została podjęta na podstawie obowiązujących przepisów zarówno prawa materialnego jak i k.p.a.. Również powołanie się posiłkowo przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji na wyjaśnienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie stanowi naruszenia prawa, bowiem zgodnie z art. 4 ust 1 pkt 4a ustawy do Ministra właściwego do spraw pracy należy zapewnianie jednolitości stosowania prawa, w szczególności poprzez udzielanie wyjaśnień dotyczących stosowania przepisów ustawy. Jednocześnie poinformowano, że na podstawie obowiązujących przepisów ustawy (Prezydent Miasta W.) może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie po złożeniu przez skarżącą w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. stosownego wniosku. Na decyzję Wojewody [...] skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzuciła , że decyzja ta jest niezgodna z prawem, rażąco narusza następujące przepisy ustawy: art. 71 ust. 1 i 2 albowiem skarżąca spełnia warunki określone w tym przepisie a zatem zasiłek jej przysługuje i żądanie jego zwrotu jest bezpodstawne; art. 73 ust. 1-8 gdyż żaden z tych przepisów nie wskazuje, że zasądzenie przez Sąd odszkodowania upoważnia do skrócenia okresu pobierania zasiłku. Zatem skarżącej przysługuje zasiłek za okres 6 miesięcy, a skrócenie tego okresu przez Wojewodę [...] jest niezgodne z prawem.; art. 75 ust. 1 bowiem zgodnie z tym przepisem zasiłek należy się skarżącej w pełnym wymiarze i żądanie jego zwrotu jest bezpodstawne; art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji ponieważ decyzja o zwrocie zasiłku dyskryminuje bezrobotnych, którzy występują do sądu przeciw pracodawcy zabierając im prawo do części zasiłku w sytuacji, gdy inni wymienieni w art. 75 ust. 2 pkt 4 ustawy zachowują prawo do zasiłku w pełnym wymiarze. Podniosła, że decyzja Wojewody [...] narusza jej prawa ponieważ jako bezrobotna, której Państwo nie zapewnia pracy jest zobowiązana do zwrotu kwoty zasiłku wyższej niż jej wypłacono. Kwotę, którą musi zwrócić wykazała w zeznaniu podatkowym za rok 2010, a obecnie zobowiązana jest do zwrotu nadpłaconego podatku z odsetkami. Oznacza to, że jako bezrobotna ponosi dodatkowe straty. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że w dniu 18 lutego 2010 r. zarejestrowała się w PUP we W. jako osoba bezrobotna dostarczając świadectwo pracy gdzie pracodawca w pkt 6 zaznaczył, że wypłacono jej odprawę z tytułu redukcji. Mimo tego zapisu przyznano jej zasiłek po upływie 7 dni od dnia rejestracji od dnia 26 lutego 2010 r. do dnia 25 sierpnia 2010 r. W dniu rejestracji poproszono skarżącą o złożenie oświadczenia, że wniosła sprawę do Sądu Pracy za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę. Druk oświadczenia, które podpisała nie zawierał pouczenia, że skarżąca będzie zobowiązana do zwrotu świadczenia, jeżeli sąd zasądzi odszkodowanie. Podniosła, że obecnie jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Intensywnie poszukuje pracy. Zdaniem skarżącej art. 76 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy jest sprzeczny z art. 71 ust. 1 i 2, art. 73 ust. 1-8, art. 75 ust. 1 ustawy i rażąco narusza art. 32 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej oceniając prawidłowość zastosowania przepisów i ich wykładnię, a więc zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na tle stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania decyzji. Biorąc pod uwagę tak ograniczony zakres kognicji, Sąd rozpatrując niniejszą skargę uprawniony jest jedynie w tym postępowaniu do zbadania, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 § 1 lub art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /Dz. U. z 2012r., poz. 270 t.j./. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności, przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 p.p.s.a./. Takie zaś wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], którą to organ odwoławczy powołując się na przepis art. 76 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...], nr [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych w kwocie brutto 1505,70 zł za okres od 26 lutego 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy stanowią prawidłowo powołane przez organ w zaskarżonej decyzji przepisy w/w ustawy. Zgodnie z mającym w sprawie zastosowanie art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie społeczne. Przypadki, w których pobrane świadczenie uważa się za nienależnie pobrane wylicza w sposób wyczerpujący przepis art. 76 ust. 2 ustawy. Zgodnie z trafnie zastosowanym przez organy rozpatrujące niniejszą sprawę przepisem art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych, które organy prawidłowo ustaliły wynika, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt IV P 934/09 zasądzono od NZOZ Ośrodka Medycznego [...] Sp. z o.o. we W. na rzecz skarżącej E. P. kwotę 6.3789 zł brutto tytułem odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę. Niesporne jest także w sprawie, że zasądzone na rzecz skarżącej przedmiotowe odszkodowanie stanowi równowartość Jej trzymiesięcznego wynagrodzenia brutto. Konsekwencją powyższego było zasadne uznanie przez organy, że zasiłek dla bezrobotnych wypłacony skarżącej za okres od 26 lutego 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. w wysokości 1.505,70 zł brutto stanowi świadczenie nienależne i podlega zwrotowi zgodnie z art. 76 ust. 1 w/w ustawy. W świetle tego nie znajdują żadnego uzasadnienia zarzuty skargi odnośnie skrócenia przez organ okresu uprawniającego skarżącą do pobierania zasiłku. Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. powołanego art. 76 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne zobowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że decyzja w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia nie ma charakteru uznania administracyjnego, a organ administracji nie może uzależniać swego stanowiska od jakichkolwiek innych, niż przedstawione w treści art. 76 ust. 2 ustawy okoliczności. Nie mają wobec tego znaczenia twierdzenia skarżącej, iż nie została ona pouczona o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku zasądzenia przez Sąd odszkodowania, bowiem takie pouczenie jest warunkiem uznania świadczenia za nienależne jedynie w sytuacjach, o jakich mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, zaś przepis art. 76 ust. 1 pkt 5 ustawy, wymogu takiego nie zawiera. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego zobowiązania do zwrotu kwoty wyższej, niż jej wypłacono wskazać należy, że w przypadku obowiązku zwrotu na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 ustawy, zobowiązany musi zwrócić pełną wartość przyznanego świadczenia – tj. liczonego w kwocie brutto, niezależnie od potraconych od tej kwoty różnych świadczeń (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 181/05, LEX nr 187399). Zatem przyznanym zasiłkiem nie jest kwota, którą uprawniony otrzymuje "do ręki", ale kwota brutto, od której odlicza się następnie różne należności. W przedmiotowej sprawie zwrotowi podlega zatem proporcjonalna wartość brutto nienależnie pobranego świadczenia liczona od stosunku okresu nienależnego (tu od 26 lutego do 30 kwietnia 2010 r.). Zauważyć przy tym należy, że organ nie ma żadnej możliwości rozliczenia z organami podatkowymi, czy organami ubezpieczeń społecznych, przekazanych należności z tytułu odpowiednio: zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotnej. Ewentualną nadpłatę tych świadczeń jest natomiast w stanie rozliczyć z tymi organami sama skarżąca - jednakże kwestia ta obecnie pozostaje poza kognicją Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę. Wreszcie nie można podzielić poglądu skarżącej wskazującego na brak konstytucyjności przepisu art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy. Nie do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości byłoby przyjęcie, że wypłacony ze środków publicznych zasiłek dla bezrobotnych nie może zostać uznany za świadczenie nienależne w sytuacji, gdy za ten sam okres wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Regulacja ta nie może być również postrzegana jako wyrażająca dyskryminację pracownika, z którym w sposób niezasadny rozwiązano umowę o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, skoro ustawodawca stworzył przy tym możliwość wystąpienia do organu z wnioskiem o rozłożenie na raty lub nawet umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, co do którego w sposób ostateczny orzeczono o zwrocie. Sąd kierując się ogólną zasadą udzielania pomocy stronom (art.6 p.p.s.a.), pragnie wyjaśnić, że w przypadku uprawomocnienia się decyzji nakazującej zwrot przedmiotowego świadczenia nienależnego, skarżąca ma prawo złożenia w organie wniosek o umorzenie tych należności w całości albo w części - stosownie do art. 76 ust. 7 omawianej ustawy. W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje sądu administracyjnego, jako że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, nie wykazała by zaskarżoną decyzja, jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł zatem uwzględnić skargi z braku uzasadnionych ku temu podstaw i wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.