IV SA/Wr 669/25

PostanowienieWSA we Wrocławiu2026-03-05

Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Marta Pająkiewicz-Kremis, Andrzej Nikiforów

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 33 ust. 3a ustawy o Policji, w zakresie w jakim przewiduje rekompensatę pieniężną za służbę przekraczającą normę w wysokości 1/172 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdą godzinę służby, jest zgodny z prawem do zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych gwarantowanym przez Europejską Kartę Społeczną?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny, uznając, że przepis art. 33 ust. 3a ustawy o Policji budzi wątpliwości co do zgodności z art. 4 ust. 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, postanowił przedstawić pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Sądu, mechanizm wyliczania rekompensaty pieniężnej za nadgodziny w Policji, oparty na wskaźniku 1/172 miesięcznego uposażenia, nie gwarantuje "realnej" rekompensaty w wymiarze wyższym niż wynagrodzenie za standardowy czas pracy, co jest sprzeczne z wymogiem zapewnienia "satysfakcjonującego rezultatu" w postaci realnie zwiększonego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, zgodnie z EKS. W związku z tym, postępowanie sądowe zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny.
Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Policji, domagał się wyrównania rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny, twierdząc, że sposób jej naliczenia (1/172 miesięcznego uposażenia) jest niezgodny z Europejską Kartą Społeczną. Organy Policji odmówiły przyznania wyrównania, powołując się na przepisy ustawy o Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po wcześniejszym uchyleniu decyzji z przyczyn proceduralnych, uznał, że przepis regulujący rekompensatę za nadgodziny w Policji budzi wątpliwości co do zgodności z EKS i postanowił przedstawić pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, zawieszając jednocześnie postępowanie sądowe.
Rozstrzygnięcie
Przedstawiono Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne dotyczące zgodności art. 33 ust. 3a ustawy o Policji z art. 4 ust. 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej oraz zawieszono postępowanie sądowe.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Protokolant: Referent Aleksandra Bartczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 29 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłacenia wyrównania rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny wraz z ustawowymi odsetkami postanawia: I. na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2393) przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 33 ust. 3a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025 r., poz.636) w zakresie, w jakim przewiduje rekompensatę pieniężną, o której mowa w ust. 3, w wysokości 1/172 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego za każdą godzinę służby przekraczającą normę określoną w ust. 2., jest zgodny z art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, sporządzonej w Turynie dnia 18 października 1961 r. (Dz. U. z 1999 r., Nr 8, poz. 67 ze zm.) II. zawiesić postępowanie sądowe w sprawie. Stan faktyczny Zaskarżoną w sprawie niniejszej decyzją z 29 października 2025 r. nr 41/2025 Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu (dalej: Komendant Wojewódzki), po rozpoznaniu odwołania R. S. (dalej: Strona, Wnioskodawca lub Skarżący), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji we Wrocławiu (dalej: Komendant Miejski) z 23 września 2024 r. nr 3013/2024 o odmowie naliczenia i wypłacenia wyrównania rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny wraz z zaległymi odsetkami ustawowymi za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. Zarówno w podstawie prawnej jak i motywach ww. rozstrzygnięć organy obu instancji, tj. zarówno Komendant Miejski jak i Komendant Wojewódzki powołały art. 33 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2025 r., poz. 636; dalej: u.P.) o następującym brzmieniu: (ust. 1) Czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. (ust. 2) Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w okresach rozliczeniowych od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca danego roku oraz od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia danego roku. (ust. 2a) Liczba godzin służby przekraczających normę określoną w ust. 2 nie może przekraczać 8 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym. (ust. 2b) Przepisu ust. 2a nie stosuje się do realizacji zadań o szczególnym charakterze dla ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego, w szczególności mających na celu zapobieżenie zdarzeniom, o których mowa w art. 18 ust. 1. (ust. 3) W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna, o ile w terminie 10 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze. (ust. 3a) Rekompensatę pieniężną, o której mowa w ust. 3, przyznaje się w wysokości 1/172 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego za każdą godzinę służby przekraczającą normę określoną w ust. 2. Łączny czas służby przekraczający normę w danym okresie rozliczeniowym zaokrągla się w górę do pełnej godziny. Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzje wydano na skutek podania (pozwu) z 3 kwietnia 2024 r., które Strona skierowała do Sądu Okręgowego we Wrocławiu i które następnie Sąd ten postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r. przekazał do rozpoznania i rozstrzygnięcia według właściwości – Komendantowi Wojewódzkiemu. Strona wniosła w nim o prawidłowe naliczenie i zasądzenie rekompensaty pieniężnej (wraz z odsetkami) w kwocie 39.429,74 zł za wypracowane nadgodziny w Komendzie Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że Komeda Wojewódzka Policji we Wrocławiu wypłaciła mu jako funkcjonariuszowi policji na podstawie art. 33 ust. 3a u.P. rekompensatę pieniężną w kwocie 1/172 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego. W nawiązaniu do powyższego podniósł, że przyjęta do wyliczenia rekompensaty stawka godzinowa jest równa stawce godzinowej obowiązującej przy wyliczeniu miesięcznego uposażenia zasadniczego, co pozostaje w sprzeczności z art. 4 akapit 1 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, sporządzonej w Turynie w dniu 18 października 1961 r. (dalej: EKS). Wskazaną niezgodność – zdaniem Wnioskodawcy – potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19. Wnioskodawca wskazał, że wyrok ten dotyczył Straży Granicznej, której "warunki i przepisy są zbliżone z sytuacją w Policji". Nadmienił wreszcie, że art. 1511 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że "pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za nadgodziny w wysokości 50% i 100 % stawki godzinowej". Pismem z dnia 19 sierpnia 2024 r. Komendant Wojewódzki przekazał akta sprawy Komendantowi Miejskiemu celem rozpoznania ww. wniosku strony. Komendant Miejski decyzją z dnia 23 września 2024 r. nr 3013/2024 odmówił wnioskowanego naliczenia i wypłacenia wyrównania rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny. Powołując się na informacje uzyskane z Wydziału Finansów Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu wskazał, że Wnioskodawcy została wypłacana rekompensata pieniężna za nadgodziny nadliczbowe za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. Rekompensata ta, zgodnie z art. 33 ust. 3a u.P., została wyliczona w wysokości 1/172 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego. Odnosząc się do kwestii wypłaty ewentualnych odsetek organ wyjaśnił, że ustawa o Policji nie przewiduje prawa funkcjonariuszy do odsetek, a rozpoznanie ich ewentualnej wypłaty należy do rozstrzygnięcia w innym postępowaniu przed sądem powszechnym. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, Komendant Wojewódzki decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. nr 7/2024 utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego przyjmując, że wyliczona na podstawie art. 33 ust. 3a u.P. rekompensata pieniężna w pełni wyczerpuje roszczenia policjanta z tytułu wypracowanych nadgodzin w ramach służby w Policji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Komendanta Wojewódzkiego z dnia 7 listopada 2024 r. nr 7/2024 Skarżący zarzucił naruszenie art. 33 ust. 3a u.P. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu (który - w jego ocenie - w sposób niekompletny i nieadekwatny odnosi się do rekompensaty za pracę godzinach nadliczbowych) oraz naruszenie art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS, która wyraźnie gwarantuje prawo do zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Odwołując się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19, Skarżący powtórzył wcześniej wyrażany w sprawie pogląd, że skutki tego wyroku powinny zostać rozszerzone na inne służby mundurowe (w tym Policję), ze względu na to, że podlegają one pod ten sam resort Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 595/24 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 1 pkt 6, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Sąd wskazał na brak ustaleń stanu faktycznego w zakresie: informacji o liczbie wypracowanych nadgodzin, wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, wysokości stawki godzinowej przyjętej do rozliczenia nadgodzin oraz relacji w zakresie wysokości tej stawki do stawki godzinowej obowiązującej skarżącego w ramach normatywnego czasu pracy. Wobec stwierdzonego naruszenia prawa procesowego Sąd oddalił zawarty w skardze wniosek strony o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w zakresie zgodności art. 33 ust. 3a u.P. z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Czynienie rozważań w tym zakresie uznał za przedwczesne w sytuacji gdy zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli Sądu oraz nie pozwala na ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych przez Skarżącego w skardze (a w wcześniej w odwołaniu). W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Komendant Wojewódzki decyzją z 29 października 2025 r. nr 41/2025 ponownie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komendanta Miejskiego z 23 września 2024 r. nr 3013/2024. Motywując takie rozstrzygniecie wyjaśnił m.in., że w oparciu o wskazane wyżej przepisy art. 33 u.P. wypłacono rekompensatę pieniężną za wypracowane przez Wnioskodawcę nadgodziny w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie brutto 37.435,54 zł (netto 31.909,54 zł). Zaznaczył przy tym, że rekompensatę naliczono według wskaźnika 1/172 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. W decyzji zawarto tabelaryczne zestawienie poszczególnych okresów rozliczeniowych. Odnosząc się do argumentów Wnioskodawcy wskazał, że wzmiankowany przez niego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19 odnosi się wyłącznie do czasu wolnego, a nie do rekompensaty pieniężnej w zamian za czas służby w godzinach nadliczbowych. Ponadto zasady naliczania i wypłaty rekompensaty w przypadku Straży Granicznej reguluje art. 117c ustawy o Straży Granicznej, który nie został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny. Przepis ten brzmi natomiast analogicznie jak art. 33 ust. 3a u.P. Stwierdził zatem, że nie ma żadnych podstaw do niestosowania wskazanej regulacji prawnej, ani też nie ma żadnych podstaw do stosowania w tym przypadku innych zasad - w szczególności zasad wynikających z Kodeksu Pracy. Podtrzymał tym samym zapatrywanie, że świadczenie zostało wypłacone prawidłowo. W kolejnej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Komendanta Wojewódzkiego z 29 października 2025 r. nr 41/2025 Wnioskodawca w całości powtórzył dotychczas formułowaną argumentację dotyczącą niezgodności art. 33 ust. 3a u.P. z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19. Konsekwentnie wskazywał, że art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS gwarantuje prawo do zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Skarżący jednocześnie zwrócił się do Sądu o skierowanie zapytania do Trybunału Konstytucyjnego o interpretację przepisów w zakresie wynagrodzeń za nadgodziny w Policji Rozpatrując niniejszą sprawę, jak również biorąc pod uwagę treść skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowił wystąpić z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, uznając że od udzielonej odpowiedzi zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W okolicznościach tej sprawy powołany w pytaniu prawnym przepis art. 33 ust. 3a u.P. budzi bowiem poważne wątpliwości co do zgodności z treścią art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Zagadnienie konstytucyjne Wątpliwości co do zgodności z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS dotyczą bowiem tego, czy wprowadzenie w art. 33 ust. 3a u.P. mechanizmu wyliczenia rekompensaty pieniężnej w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 u.P. (nadgodziny) w wysokości 1/172 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego za każdą godzinę służby przekraczającą normę określoną w art. 33 ust. 2 u.P. realizuje prawo pracowników do zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych (z zastrzeżeniem wyjątków w przypadkach szczególnych) stanowiące nierozerwalny element tzw. Prawa do sprawiedliwego wynagrodzenia, które to statuują przepisy art. 4 EKS. Analizowana regulacja prawna art. 33 ust.3a u.P. została wprowadzona z dniem 1 lipca 2019 r. ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz.1635). Co istotne, ustawa nowelizująca wprowadziła tożsame regulacje prawne również w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (art. 117c ust. 1); w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (art. 97c ust. 1); w ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (art. 195b ust.1); w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (art. 172a ust.1) oraz w ustawie z dnia 26 stycznia 2018 r. o Straży Marszałkowskiej (art. 23 ust. 5). Wzorzec kontroli Jako wyłączny wzorzec kontroli zakwestionowanego przepisu Sąd wskazuje art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS, który stanowi, że w celu zapewnienia skutecznego wykonywania prawa do sprawiedliwego wynagrodzenia państwa strony Karty, zobowiązują się uznać prawo pracowników do zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, z zastrzeżeniem wyjątków w wypadkach szczególnych. Zdaniem Sądu ww. akt prawny może być wzorcem kontroli przepisu ustawowego w niniejszej sprawie ponieważ posiada kwalifikowany status umowy międzynarodowej ratyfikowanej za uprzednią zgodą wyrażona w ustawie (zob. art. 188 pkt 2 w związku z art. 91 ust. 2 i art. 241 ust. 1 Konstytucji RP). Wypada przy tym dostrzec, że art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS został już wcześniej przyjęty jako wzorzec kontroli przepisów ustawowych w postępowaniach prowadzonych przed Trybunałem Konstytucyjnym. A zatem Sąd nie będzie powielać rozważań prawnych dokonanych przez Trybunał w tej kwestii (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt P 26/12, OTK ZU nr 1/A/2014, poz. 3 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19, OTK-A 2023/90). Co istotne, w uzasadnieniach ww. wyroków Trybunał dokonał obszernej analizy znaczenia oraz aksjologii art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS z uwzględnieniem literatury przedmiotu. Kluczowe tezy tych rozważań Sąd przytacza więc poniżej. Otóż – przede wszystkim – wskazuje się, że uzasadnieniem dla zwiększonej stawki wynagrodzenia za nadgodziny jest wzmożony wysiłek, jakiego wymaga od pracownika wykonanie pracy w czasie przekraczającym prawne normy czasu pracy. Przy tym regulacja ta nie określa wymaganego minimalnego zwiększenia stawki wynagrodzenia. Rekompensatą za pracę w godzinach nadliczbowych, zamiast zwiększonego wynagrodzenia, może być czas wolny, ale również jego wymiar powinien być wyższy od liczby przepracowanych godzin nadliczbowych. Stosownie do art. 4 akapit 2 EKS, wykonywanie prawa do zwiększonej rekompensaty za nadgodziny powinno być zapewnione bądź w drodze swobodnie zawartych układów zbiorowych pracy, bądź w drodze prawnie określonych mechanizmów ustalania wynagrodzeń, bądź za pomocą innych środków, odpowiednich do warunków krajowych. Państwa-strony Karty dysponują więc względną swobodą wyboru właściwego sposobu ustanowienia środków służących realizacji prawa do rekompensaty za pracę (służbę) w nadgodzinach. Niemniej, nawet jeśli Karta pozostawia swobodę wyboru środków realizacji zobowiązań wynikających z jej art. 4, to przyjęty ostatecznie środek musi przynieść "satysfakcjonujący rezultat" w postaci realnie zwiększonego wynagrodzenia za pracę w nadgodzinach. A więc, pomimo, że art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS nie określa wymaganego poziomu stawki wynagrodzenia za nadgodziny, to państwa-strony Karty nie mogą zaniechać rekompensaty w stawce "zwiększonej" w stopniu, który zapewni efektywną realizację prawa do sprawiedliwego wynagrodzenia. Zdaniem Sądu wymaga więc wyraźnego podkreślenia, że zwiększenie stawki rekompensaty za nadgodziny aby mogło zapewniać efektywną realizację prawa do sprawiedliwego wynagrodzenia nie może być pozorne. Chodzi tutaj zatem o oczekiwany wymierny oraz realny efekt, który jest ekonomicznie odczuwalny dla pracownika. Istotne na kanwie niniejszej sprawy jest też i to, że analizowana regulacja EKS dotyczy wszystkich pracowników, dopuszczając jedynie wyjątki w "przypadkach szczególnych". Omawiana gwarancja nie ma więc charakteru absolutnego. Można więc uznać za zgodne z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS pozbawienie prawa do dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych pracowników zajmujących "stanowiska kierownicze" czy też "wysokich funkcjonariuszy publicznych". Niemniej należy od razu nadmienić, że sama okoliczność zatrudnienia w sektorze publicznym w tym w ramach tzw. "służb mundurowych" nie wyłącza spod ochrony przewidzianej w art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS osób wykonujących pracę (służbę) - niezależnie od tego, czy wykonują ją na podstawie umowy o pracę, czy też na innej podstawie (np. na podstawie mianowania). Odnosi się to również do zatrudnienia w ramach służb mundurowych. Pojęcie "pracownicy" wyznaczające zakres podmiotowy gwarancji wynikającej z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS, ma bowiem charakter autonomiczny w stosunku do pojęć użytych w przepisach prawa obowiązujących z poszczególnych państwach-stronach Karty. Zakres ustanowionej ochrony bezspornie przysługuje zatem funkcjonariuszom policji pomimo tego że nie są oni "pracownikami" ponieważ stosunek służbowy tej formacji powstaje w drodze mianowania (art. 28 ust. 1 u.P.). Jako bezsporne wypada więc uznać generalne założenie, że specyfika służby mundurowej (np. z uwagi na dyspozycyjność czy określone benefity – prawo do wcześniejszej emerytury) nie wyłącza ochrony przewidzianej w art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Wątpliwości konstytucyjne Wątpliwości konstytucyjne budzi w niniejszej sprawie norma prawna wynikająca z art. 33 ust. 3a u.P. według której rekompensatę pieniężną za nadgodziny przyznaje się Policjantowi w wysokości 1/172 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego za każdą godzinę służby przekraczającą normę określoną w ust. 2. Konkretnie chodzi tutaj o konstrukcję zastosowanego wskaźnika rekompensaty pieniężnej za nadgodziny. Nie można bowiem stracić z pola widzenia że średniomiesięczny wymiar czasu pracy Policjanta wynosi w przybliżeniu właśnie 172 godzin. W zależności od liczby dni roboczych, świąt i długości miesiąca, wymiar ten najczęściej waha się w granicach 160 – 176 godzin. Jest to zatem – jak można obrazowo stwierdzić – formuła rekompensaty pieniężnej za nadgodziny w stosunku "jeden do jednego" do wysokości zasadniczego wynagrodzenia. Nawet jeżeli w określonym wypadku zastosowanie spornego wskaźnika 1/172 spowoduje ustalenie rekompensaty za każdą wypracowaną nadgodzinę w wysokości wyższej od średniej stawki godzinowej to różnica i tak będzie miała charakter minimalny bez wymiernego efektu dla uprawnionego. Zasadniczy problem prawny w niniejszej sprawie dotyczy zatem tego, że mechanizm przewidziany w art. 33 ust. 3a u.P. nie gwarantują funkcjonariuszom Policji - za czas służby ponad normę określoną w art. 33 ust. 2 u.P – "realnej" rekompensaty pieniężnej ustalanej w wymiarze wyższym niż wynagrodzenie za służbę w standardowym czasie tak jak przewiduje art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Innymi słowy, obowiązujący od 1 lipca 2019 r model rekompensaty za nadgodziny Policjantów nie wprowadza "satysfakcjonującego rezultatu" o którym mowa w art. 4 akapit 2 EKS w postaci realnie zwiększonego wynagrodzenia za pracę w nadgodzinach, tak jak ma to miejsce w przypadku generalnej regulacji art. 1511 § 1 Kodeksu pracy. Konsekwentnie więc ustalenie przez ustawodawcę rekompensaty pieniężnej za czas służby w tzw. nadgodzinach w istocie w tym samym wymiarze co "miesięczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym" nie czyni zadość zobowiązaniu, jakie Rzeczpospolita Polska przyjęła na siebie, wiążąc się treścią art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS, który nakłada na państwa-strony Karty obowiązek uznania "prawa pracowników do zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, z zastrzeżeniem wyjątków w wypadkach szczególnych". Wypada przy tym podkreślić, że do tożsamych wniosków doszedł Trybunał w wielokrotnie już wyżej wspominanym wyroku z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. K 17/19. W wyroku tym dokonał bowiem oceny zgodności z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS przepisu art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1080, z późn. zm.) według którego brzmienia (na datę dokonywania oceny): "w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze". Trybunał orzekł, że przepis ten w zakresie obejmującym wyrażenie: "w tym samym wymiarze", przez to, że nie przyznaje funkcjonariuszowi Straży Granicznej czasu wolnego w zwiększonym wymiarze za czas służby przekraczający normę określoną w art. 37 ust. 2 tej ustawy, jest niezgodny z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Przyjmując taką ocenę Trybunał brał pod uwagę przywołane wyżej dyrektywy wykładni art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Wskazał że przepis ten zobowiązuje państwa-strony Karty, do przyznania zwiększonej stawki wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Ekwiwalentem wynagrodzenia pieniężnego w zwiększonym wymiarze za pracę w tzw. nadgodzinach może być rekompensata w postaci dodatkowego czasu wolnego od pracy - pod warunkiem jednak, że wymiar takiego czasu wolnego będzie wyższy niż liczba godzin przepracowanych ponad normę czasu pracy. W świetle brzmienia całego art. 4 EKS, celem przyznania takiej rekompensaty za pracę ponadnormatywną (w formie pieniężnej albo w formie dodatkowego czasu wolnego od pracy) jest zapewnienie skutecznej realizacji prawa do sprawiedliwego wynagrodzenia. Trybunał przyjął, że cel ten jest celem mającym też konstytucyjne zakotwiczenie: "W świetle art. 24 Konstytucji, praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej, zaś państwo ma sprawować nadzór nad warunkami wykonywania pracy. Każdy musi mieć zapewnione prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (zob. art. 66 ust. 1 Konstytucji), a także prawo do wypoczynku (zob. art. 66 ust. 2 ab initio Konstytucji). W literaturze fachowej trafnie wskazuje się, że "prawo do wypoczynku jest stałym elementem aksjologii konstytucyjnej i jest immanentnie związane z innymi normami i wartościami. Najściślejsza relacja występuje między wypoczynkiem a prawem do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (...), o czym świadczy ujęcie tych dwóch grup regulacji w jednej jednostce redakcyjnej. Wypoczynek jest niezbędny do regeneracji przez pracownika sił fizycznych i psychicznych, co przekłada się wprost na higienę pracy, zwiększenie jej efektywności i redukcję potencjalnych niebezpieczeństw, w tym wypadków przy pracy" (A. Krzywoń, Konstytucyjna ochrona pracy i praw pracowniczych, Warszawa 2017, s. 419). Dostrzegał tę zależność też Trybunał, stwierdzając, iż "nie ulega wątpliwości, że pomiędzy czasem pracy a bezpiecznymi i higienicznymi warunkami pracy istnieje ścisły związek. Bezpieczne i higieniczne warunki pracy oznaczają eliminowanie podczas świadczenia pracy czynników niekorzystnie wpływających na organizm ludzki. Zbyt długi czas pracy może być postrzegany jako taki właśnie czynnik" (wyrok z 7 maja 2013 r., sygn. SK 11/11, OTK ZU nr 4/A/2013, poz. 40). Jednym z konstytucyjnych elementów ochrony prawa do wypoczynku jest właśnie nakaz określenia w ustawie maksymalnych norm czasu pracy. Oczywiście "z Konstytucji nie wynika jeden konkretny model czasu pracy, który powinien obowiązywać wszystkich. Wręcz przeciwnie, ustawodawca ma swobodę określenia systemu pracy określonych grup zawodowych (...). Konstytucja nie przesądza bowiem ani o wymiarze czasu pracy, ani o liczbie dni wolnych od pracy czy warunkach nabywania urlopu. Nie można więc uznać, że art. 66 ust. 2 Konstytucji nakazuje odnoszenie kodeksowej definicji czasu pracy do wszelkich form aktywności wszystkich grup zawodowych" (wyrok o sygn. SK 11/11). Owa swoboda ustawodawcy ustalania maksymalnych norm czasu pracy nie powinna być jednak rozumiana w ten sposób, że decydowanie o takich normach może być swobodne i abstrahować od konstytucyjnej aksjologii dotyczącej ochrony zatrudnionych. Skoro treść art. 66 ust. 2 Konstytucji nie pozostawia wątpliwości co do tego, że maksymalne normy czasu pracy są traktowane jako jeden z elementów ochrony prawa do wypoczynku, to ich ustawowe określenie musi zapewniać pracownikowi realną możliwość codziennej i cotygodniowej regeneracji sił fizycznych i psychicznych (zob. A. Krzywoń, dz. cyt., s. 437). Ponadto, skoro ustawowo określane maksymalne normy czasu pracy są konstytucyjnie przewidzianym środkiem realizacji podstawowych praw pracowniczych, to obowiązkiem ustawodawcy jest również stworzenie mechanizmów gwarantujących ich przestrzeganie w stosunkach horyzontalnych (między osobą zatrudnioną i zatrudniającym). Z tego punktu widzenia "konsekwencją konstytucyjnego obowiązku określenia maksymalnych norm czasu pracy jest konieczność uregulowania sytuacji przekroczenia przez pracownika tych granic" (tamże, s. 438). Trafnie wskazuje się przy tym, że preferowaną formą regeneracji sił po przepracowaniu czasu ponad ustawowo określony wymiar jest przyznanie dodatkowego czasu wolnego, zaś rekompensata finansowa powinna mieć co do zasady charakter subsydiarny. Obie formy rekompensaty - jako substytut gwarancji w postaci maksymalnych norm czasu pracy - są jednak objęte ochroną konstytucyjną (tamże, s. 438 i 439). Zdaniem Trybunału, żeby ochrona osób zatrudnionych w tym zakresie mogła być efektywna, rozwiązaniem konstytucyjnie preferowanym powinno być przyznanie rekompensaty za pracę w czasie ponadnormatywnym w zwiększonym wymiarze w stosunku do tego, jaki przysługuje za pracę w czasie mieszczącym się w maksymalnych normach czasu pracy. Z jednej strony, praca w tzw. nadgodzinach wymaga zazwyczaj od pracownika dodatkowych, "ponadnormatywnych" nakładów sił fizycznych i psychicznych. Wówczas czas potrzebny na regenerację tych sił jest też dłuższy w stosunku do czasu regeneracji po przepracowaniu "normalnego" czasu pracy. W tym znaczeniu rekompensata w zwiększonym wymiarze za czas przepracowany w tzw. nadgodzinach jest wynagrodzeniem sprawiedliwym w sensie art. 4 akapit 1 pkt 2 Karty. Z drugiej strony, rekompensata w zwiększonym wymiarze jednocześnie skuteczniej powstrzymuje pracodawców od nadużywania możliwości kierowania osób zatrudnionych do pracy w czasie ponadnormatywnym i dzięki temu pozwala urzeczywistnić gwarancje określone w art. 66 Konstytucji." Biorąc m.in. powyższe pod uwagę, Trybunał stwierdził, że zachodzi niezgodność między treścią regulacji ustawowej ustanowionej przez ustawodawcę w art. 37 ust. 3 u.SG a treścią zobowiązania międzynarodowego, jaki przyjęła na siebie Rzeczpospolita Polska, wiążąc się treścią art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Na mocy umowy międzynarodowej, mającej status umowy międzynarodowej ratyfikowanej za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie (zob. art. 188 pkt 2 w związku z art. 91 ust. 2 i art. 241 ust. 1 Konstytucji RP), państwo polskie przyjęło na siebie obowiązek przyznania osobom wykonującym pracę w tzw. nadgodzinach rekompensaty w zwiększonym wymiarze. Tymczasem art. 37 ust. 3 u.SG wprost stanowi, że za czas służby przekraczający ustawowo określoną normę funkcjonariuszowi SG może być przyznany czas wolny od służby jedynie "w tym samym wymiarze". Treść obu norm zdaniem Trybunału jest zatem rozbieżna. Trybunał stwierdził zatem, że art. 37 ust. 3 u.SG (w analizowanym brzmieniu), w zakresie obejmującym dwukrotnie wyrażenie: "w tym samym wymiarze", jest niezgodny z art. 4 akapit 1 pkt 2 Karty przez to, że nie przyznaje funkcjonariuszowi SG czasu wolnego w zwiększonym wymiarze za czas służby przekraczający normę określoną w art. 37 ust. 2 u.SG. Zdaniem Sądu należało zatem w pełnej rozciągłości podzielić zapatrywanie Skarżącego w zawisłej sprawie sądowoadministracyjnej, że przywołane stanowisko Trybunału w wyroku z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt K 17/19 należy wprost przenieść na grunt rozpatrywanej sprawy w kontekście zgodności art. 33 ust. 3a u.P. z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Mamy bowiem do czynienia w art. 33 ust. 3a u.P. z identyczną ustawową formułą rekompensaty za nadgodziny (z tą różnicą że chodzi tutaj o rekompensatę pieniężną), która w tożsamy sposób narusza dyspozycję art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Wpływ zadanego pytania prawnego na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu wymaga spełnienia przesłanki funkcjonalnej. Przedmiotem pytania może być wyłącznie akt normatywny mający bezpośrednie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym. W rozpatrywanej sprawie podstawą prawną zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego (jak i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego) jest przepis art. 33 ust. 3a u.P. W stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z policjantem, który – co w niniejszej sprawie jest bezsporne – wypracował w okresie rozliczeniowym od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. nadgodziny, za które otrzymał rekompensatę pieniężną przyznaną zgodnie z modelem wprowadzonym przez art. 33 ust. 3a u.P. Skarżący zaś złożył wniosek o (ponowne) naliczenie i wypłacenie wyrównania rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny wraz z zaległymi odsetkami ustawowymi za wspomniany okres według zasad wynikających z Kodeksu pracy. Domaga się zatem zastosowania wobec niego realnego zwiększenia rekompensaty pieniężnej. Choć sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), to należy odnotować, że w skardze wprost sformułowano wobec decyzji Komendanta Wojewódzkiego zarzut niezgodności art. 33 ust. 3a u.P. z wzorcem wynikającym z art. 4 akapit 1 pkt 2 EKS. Kontrolując zatem legalność kwestionowanego w sprawie niniejszej rozstrzygnięcia, sąd będzie zobowiązany wypowiedzieć się, czy przepis art. 33 ust. 3a u.P. został przez organ zastosowany prawidłowo. Ewentualne wydanie przez Trybunał orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu będącego podstawą prawną zaskarżonej decyzji potwierdzi usprawiedliwiony charakter skargi. Rozstrzygając po wyroku Trybunału, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a., stwierdzając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, uchyli zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komendanta Miejskiego. Organ administracji publicznej będzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy, na zasadzie art. 153 P.p.s.a., związany oceną prawną sformułowaną w orzeczeniu sądu uwzględniającym skargę. Od odpowiedzi Trybunału na przedstawione pytanie prawne zależy więc rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed WSA we Wrocławiu. Spełniona została zatem przesłanka funkcjonalna przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego, o której mowa w końcowej części art.193 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 5 P.p.s.a., sąd zawiesza postępowanie z urzędu, w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 P.p.s.a. w związku z art. 193 Konstytucji RP, Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło